Top Social Icons

Menu Right

Left Sidebar
Left Sidebar
Featured News
Right Sidebar
Right Sidebar

Η κατηγορια που επιλεξατε...

23 Ιουλ 2017


Του Ιωάννη Μιχαλέτου

- 15 πρίγκιπες της βασιλικής οικογένειας και στενοί τους συνεργάτες έχουν μυστηριωδώς χάσει τη ζωή τους ανά το κόσμο τους τελευταίους μήνες
- Ο υπουργός εσωτερικών περνά μακρά διαστήματα στο Μαρόκο υπό τη προστασία της Βασιλικής οικογένειας του Μαρόκου
- Έχει εγκατασταθεί σύστημα τηλεφωνικής παρακολούθησης και επιτήρησης , όμοιο του δεν υπάρχει πουθενά στο πλανήτη (Big brother)
- Το Λονδίνο, η Γενεύη και η Βιέννη είναι κέντρα "αντιπολιτευόμενων" δυνάμεων της Βασιλικής οικογένειας που βρίσκουν καταφύγιο εκεί

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται σε μια κρίσιμη περίοδο της ιστορίας της με σημαντικό επιφαινόμενο την αλλαγή στη σειρά διαδοχής και τη ντε φάκτο ανακήρυξη του πρίγκιπα Σαλμάν ως νέου επικεφαλής του κράτους.

Ο συγκεκριμένος πρίγκιπας είναι ο κατ'εξοχήν υπεύθυνος για το πόλεμο της Υεμένης που έχει προκαλέσει απώλειες στο Σαουδαραβικό στρατό και τους μισθοφόρους που απασχολούνται εκεί, άνω των 20.000 νεκρών και τραυματιών ενώ έχει κοστίσει περίπου 60 δις δολάρια στη χώρα.

Επιπλέον έχει προκληθεί τεράστια ανθρωπιστική κρίση στην Υεμένη. Ο Ερυθρός Σταυρός αναφέρει ότι τα ύποπτα κρούσματα χολέρας στην Υεμένη έχουν ξεπεράσει πλέον τις 300.000, καθώς η ασθένεια συνεχίζει να εξαπλώνεται ειδικά στο δυτικό τμήμα της χώρας. Δεκάδες χιλιάδες είναι οι νεκροί από τις μάχες και τις μαζικές εκτελέσεις ενώ υπάρχουν αναφορές για θανάτους από έλλειψη τροφής καθώς και μαζική μετανάστευση με το 11% του πληθυσμού να είναι ήδη εσωτερικοί ή εξωτερικοί πρόσφυγες.

Ταυτοχρόνως ο πόλεμος στην Υεμένη διαρκώς ενδυναμώνει την Αλ Κάιντα της Αραβικής Χερσονήσου η οποία απολαμβάνει μια έμμεση συμμαχία με τη Σαουδαραβία ενώ ταυτόχρονα υπολογίζεται ότι 10.000 στελέχη του Ισλαμικού κράτους έφυγαν από Ιράκ/Συρία και με τη βοήθεια των Σαουδαραβικών υπηρεσιών κατευθύνονται στα πεδία μαχών της Υεμένης για να συνδράμουν τις φιλό-Σαουδαραβικές δυνάμεις. Ο ΟΗΕ ήδη μέσω του εκπροσώπου του "Στίβεν Ο' Μπριαν,μιλά για "τρομερή επισιτιστική κρίση" και "κοινωνική κατάρρευση" και αναφέρει τον αριθμό των "17 εκ. κατοίκων υπό άμεση ανάγκη ιατροφαρμακευτικής βοήθειας".

Λόγω των ανωτέρω έχει δημιουργηθεί ένα εκρηκτικό υπόστρωμα που θα εξάγει τρομοκρατία το ερχόμενο διάστημα στη Μέση Ανατολή και ευρύτερα. Επιπροσθέτως η προσπάθεια του Πρίγκιπα Σαλμάν να πουλήσει την εταιρεία πετρελαίου ΑΡΑΜΚΟ το ερχόμενο διάστημα μέσω κεφαλαιοποίησης στις διεθνείς αγορές, έχει προκαλέσει τεράστια δυσαρέσκεια τόσο στα μέλη της Βασιλικής οικογένειας όσο και σε ένα ευρύ φάσμα στελεχών του κρατικού τομέα. Είναι θέμα χρόνο το ζήτημα αυτό να προκαλέσει ευρύτερες διασπαστικές τάσεις και συγκρούσεις.

Περαιτέρω οι "πρωτοποριακές"ιδέες του Σαλμάν να μετατρέψει τη Σαουδική Αραβία σε κράτος υψηλής τεχνολογίας και προωθημένης βιομηχανίας μέσω των πωλήσεων κρατικών περιουσιακών στοιχείων για την άντληση κεφαλαίων για αυτό το σκοπό, αγγίζει ευθέως συμφέροντα ιδιωτών και οικογενειών από διάφορες επαρχίες του Βασιλείου που με από σειρά εθιμικών αλλά δεσμευτικών αποφάσεων τα νέμονται από τις δεκαετίες του '20 και '30. Οι δε διαφορές μεταξύ των Φυλών στο εσωτερικό του Βασιλείου με αυτές στο Νότο και τα Δυτικά διαρκών οξύνονται λόγω των ανωτέρω εξελίξεων

Συνεπώς εάν συνυπολογίσουμε το νέο μέτωπο με το Κατάρ/Μουσουλμανική αδελφότητα και την όξυνση των σχέσεων με το Ιράν αλλά και τις Σιιτικές μειονότητες στην Ανατολική Αραβία, τότε έχουμε μπροστά μας ένα εκρηκτικό μείγμα που θα απασχολήσει μέσα από μια πάλη των εξουσιών τόσο τη χώρα όσο και το διεθνή περίγυρο.

Πηγή RIMSE


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

22 Ιουλ 2017


Γράφει ο Θεόδωρος Καρυώτης

Ξαφνικά άρχισε πάλι η συζήτηση στην Αμερικανική Γερουσία για το θέμα της επικύρωσης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS) και θα έχει σημαντικές προεκτάσεις για την Ελλάδα.

Η γερουσιαστής Λίζα Μουρκόβσκι της Αλάσκας, πρόεδρος της Επιτροπής της Γερουσίας για την Ενέργεια και τους Φυσικούς Πόρους, δήλωσε πρόσφατα ότι η μη επικύρωση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS), αποτελεί ένα μεγάλο λάθος που πρέπει, σύντομα, να διορθωθεί ώστε οι ΗΠΑ να απολάβουν όλα τα προνόμια που θα της δίνει η προσχώρηση  στο Σύνταγμα των Θαλασσών και Ωκεανών του πλανήτη Γη, όπως είναι έρευνες στην Αρκτική, στην εξωτερική υφαλοκρηπίδα, στα βάθη των ωκεανών για πιθανή εξόρυξη των πολύτιμων πολυμεταλλικών κονδύλων και καλύτερη προστασία της αλιείας τους.

Επίσης, ο ανεξάρτητος γερουσιαστής Άνγκους Κίνγκ του Μαίην, μέλος της ίδιας επιτροπής, αποκάλεσε  αποτυχία της Γερουσίας να επικυρώσει το UNCLOS, μιλώντας στο Κέντρο Διεθνών και Στρατηγικών Μελετών και ανέφερε:
  • «Είναι μια τεράστια αυτοτραυματική πληγή. Η αποτυχία να κυρωθεί με βάση τα επιχειρήματα της απώλειας αμερικανικής κυριαρχίας σημαίνει ότι αυτή τη στιγμή δεν είμαστε στο “παιχνίδι” για να αποφασίσουμε τα ευρέα ναυτιλιακά ζητήματα».
 Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) είναι η διεθνής συμφωνία που προέκυψε από την τρίτη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας η οποία διεξήχθη μεταξύ 1973 και 1982. Η σύμβαση άνοιξε προς υπογραφή στις 10 Δεκεμβρίου 1982 και τέθηκε σε ισχύ στις 16 Νοεμβρίου 1994 με την κατάθεση του 60ου εγγράφου επικύρωσης. Η σύμβαση επικυρώθηκε από 167 συμβαλλόμενα μέρη, τα οποία περιλαμβάνουν 166 κράτη και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιπλέον 14 κράτη μέλη του ΟΗΕ υπέγραψαν, αλλά δεν επικύρωσαν τη σύμβαση.

Τον Μάρτιο του 1983, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρέιγκαν, με τη Διακήρυξη Αρ. 5030, ανακήρυξε μια Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) 200 ν.μ. (Ήταν η πρώτη απόδειξη για μένα ότι βρισκόμουν στον σωστό δρόμο για την αξία της Ελληνικής ΑΟΖ, και περιμένω από τότε να δω την ανακήρυξη της ΑΟΖ της πατρίδας μου).

Τον Δεκέμβριο του 1988, ο Πρόεδρος Ρέιγκαν, μέσω της Διακήρυξης αριθ. 5928, επέκτεινε τα χωρικά ύδατα των ΗΠΑ από 3 ν.μ. σε 12 ν.μ. για σκοπούς εθνικής ασφάλειας. ( Η Ελλάδα είναι το μόνο κράτος στον κόσμο με χωρικά ύδατα 6 ν.μ.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπήρξε έντονη συζήτηση σχετικά με την επικύρωση του UNCLOS, με επικρίσεις προερχόμενες κυρίως από συντηρητικούς πολιτικούς που θεωρούν ότι η συμμετοχή σε ορισμένους διεθνείς οργανισμούς και Συνθήκες είναι επιζήμια για τα εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ, και θα έπληττε την κυριαρχία των ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ έχουν πολλά να κερδίσουν από την επικύρωση σήμερα. Το UNCLOS είναι πολύ ευνοϊκό για τις Ηνωμένες Πολιτείες διότι διατήρησε τη μοναδική μόνιμη έδρα στο Διεθνές Συμβούλιο Βυθού Θαλασσών (Seabed Authority) που θα επιβλέπει την εξόρυξη του βυθού, συμπεριλαμβανομένων ενδεχομένως πλούσιων πηγών αναξιοποίητων ενεργειακών πόρων, ορυκτών και πολύτιμων μετάλλων. Αυτή η μόνιμη θέση παραμένει άβολα κενή και παίρνονται αποφάσεις για την εξόρυξη του βυθού στα διεθνή ύδατα χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ.

Η Αμερική με το να μην έχει επικυρώσει (ουσιαστικά προσχωρήσει) στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν έχει δικαιώματα πρόσβασης στην Αρκτική. Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ έχει υπολογίσει ότι ο Αρκτικός Ωκεανός έχει το 22% των παγκόσμιων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων που έχουν υπολογιστεί ότι είναι της τάξης των 412 δισεκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου!

Τέλος, η αξία του UNCLOS είναι πολύ σημαντική για τις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ διότι καθιερώνει σαφή δικαιώματα, καθήκοντα και δικαιοδοσίες των θαλάσσιων κρατών. Το UNCLOS καθορίζει τα όρια της «χωρικής θάλασσας» μιας χώρας, θεσπίζει κανόνες για τη διαμετακόμιση μέσω των «διεθνών στενών» και ορίζει τις ΑΟΖ με τρόπο συμβατό με την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Καθιερώνει περαιτέρω το «κυρίαρχο απαραβίαστο» των ναυτικών πλοίων που καλούν σε ξένους λιμένες, παρέχοντας κρίσιμη προστασία για τα σκάφη των ΗΠΑ.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες για την εξεύρεση των 67 ψήφων, σε σύνολο 100, που απαιτούνται στη Αμερικανική Γερουσία για επικύρωση του UNCLOS.

Η Αμερική, η Τουρκία και η Ελλάδα
Η ΑΟΖ ΤΩΝ ΗΠΑ, Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΟΖ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ


Πηγή: Office of the Geographer, Department of State, Ουάσινγκτον, D.C., 2004

Ο παραπάνω χάρτης δείχνει ξεκάθαρα την υποκρισία της Αμερικής σχετικά με την φιλοτουρκική πολιτική που ακολουθεί για δεκαετίες τώρα στην ελληνοτουρκική διαφορά στο Αιγαίο. Η Αμερική όταν ανακήρυξε και μετά οριοθέτησε την ΑΟΖ της όχι μόνο έδωσε πλήρη δικαιώματα ΑΟΖ στα νησιά της αλλά σεβάστηκε και τα νησιωτικά κράτη Μπαχάμες και Κούβα που βρίσκονται απέναντι από τις ανατολικές ακτές της.

Όπως βλέπουμε από τον χάρτη, η Αμερική δεν χρησιμοποίησε τα τουρκικά επιχειρήματα ότι νησιά έχουν μειωμένη ΑΟΖ και οριοθέτησε την ΑΟΖ της με αυτή της Κούβας και των νησιών Μπαχάμες βάσει της μέσης γραμμής. Δεν ανέφερε ότι η ΑΟΖ αυτών των νησιωτικών κρατών διαθέτει περιορισμένη ΑΟΖ ίση με την αιγιαλίτιδα ζώνη τους και επομένως η αμερικανική ΑΟΖ επεκτείνεται και πίσω από τις ανατολικές ακτές αυτών των νησιών.

Έτσι η Αμερική, που απέχει μόνο 90 μίλια από τη Κούβα, δεν τόλμησε να ισχυρισθεί ότι η Κούβα, επειδή είναι νησί, δεν έχει πλήρη δικαιώματα σε ΑΟΖ, αλλά οριοθέτησε την ΑΟΖ ανάμεσα στα δύο κράτη χρησιμοποιώντας, όπως ήδη αναφέραμε, τη μέθοδο της “μέσης γραμμής” , μέθοδο που τόσο απεχθάνονται οι Τούρκοι. Μάλιστα η κυβέρνηση της Κούβας αποφάσισε να αρχίσει έρευνες για πετρέλαια στη δική της ΑΟΖ, έρευνες που μάλιστα γίνονται σε απόσταση μόνο 45 μιλίων από τις ακτές της Φλόριδα. Όταν αναφέρουμε στους Αμερικανούς να διαμηνύσουν στην Τουρκία να σεβαστεί τα νησιά μας που είναι πολύ κοντά στις ακτές της αλλά δεν της ανήκουν, όπως πράττουν και οι ίδιοι, μας απαντούν ότι αυτή η περίπτωση είναι διαφορετική και αφορά «ειδικές περιστάσεις» μιας ημίκλειστης θάλασσας.

Η Αμερική υπέγραψε, επίσης, μια συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με τα νησιά Κιριμπάτι στις 6 Σεπτεμβρίου 2013. Οριοθετήθηκαν τρία διαφορετικά θαλάσσια σύνορα με βάση την αρχή της ίσης απόστασης (equidistance) που τόσο αντιπαθεί η Τουρκία και είναι σημαντικό ότι η οριοθέτηση αυτή περιλαμβάνει και ακατοίκητα νησιά και βραχονησίδες. Οι Αμερικανοί είναι προφανές ότι, όπως ήδη αναφέραμε, έχουν δυο μέτρα και δυο σταθμά. Υποστηρίζουν ότι τα δικά τους νησιά, κατοικήσιμα ή όχι, έχουν πλήρη δικαιώματα ΑΟΖ, αλλά παρόμοια δικά μας νησιά δεν έχουν τα ίδια δικαιώματα. Αυτή είναι μια απαράδεκτη φιλοτουρκική θέση των Αμερικανών από το 1982 και πρέπει, επιτέλους, να σταματήσει.

ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΟΖ


Πηγή: Θεόδωρος Καρυώτης, Η ΑΟΖ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, Αθήνα: Εκδόσεις Λιβάνη, 2014, σελ. 53

Είναι επιτακτική η άμεση επίσκεψη του Τσίπρα στην Ουάσιγκτον

Ήρθε η ώρα ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας, Αλέξης Τσίπρας, να επισκεφτεί την Ουάσιγκτον και να ζητήσει από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με δέουσα πολιτική δεξιότητα, αξιοπρέπεια και αποφασιστικότητα, να ανακαλέσει την δήλωση που έκανε ο αξιωματούχος του State Department για την ελληνική ΑΟΖ, ώστε να θωρακίσει την πατρίδα μας, όπως ακριβώς έκανε ο αείμνηστος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Τάσσος Παπαδόπουλος το 2004.

Η δήλωση έγινε από τον τότε Υφυπουργό Εξωτερικών Φίλιπ Γκόρντον, στις 27 Ιουλίου 2011, στην Αθήνα:
  • «Πιστεύω ότι είναι σημαντικό να αποφεύγονται μονομερή βήματα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν τα δικαιώματα των χωρών για την ανακήρυξη αποκλειστικών οικονομικών ζωνών, αλλά… δεν νομίζουμε ότι θα ήταν προς το συμφέρον της Ελλάδος να το πράξει χωρίς πλήρη συνεργασία με τους γείτονές της, της Τουρκίας συμπεριλαμβανομένης».
Ο Αλέξης Τσίπρας πρέπει να σκεφτεί ότι η ΑΟΖ δεν αποτελεί αμιγώς ένα θέμα εξωτερικής πολιτικής, αλλά εντάσσεται στα ευρύτερα πλαίσια οικονομικής ανάπτυξης στους τομείς της αλιείας, της εξερεύνησης των υδρογονανθράκων, της αιολικής ενέργειας και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Ίσως χρειάζεται, επίσης, να του υπενθυμίσουμε και την δήλωση που έκανε στην πρώτη του επίσκεψη στην Ουάσιγκτον, στις 23 Ιανουαρίου 2013, όταν ήταν ακόμα στην αντιπολίτευση. Είχε πει τότε ο Αλέξης Τσίπρας:
  • «Στα πλαίσια του Διεθνούς Δικαίου η Ελλάδα δεν πρόκειται και δεν πρέπει να διαπραγματευθεί με κανέναν το δικαίωμά της στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και μάλιστα πιστεύουμε ότι αυτό το δικαίωμα, το αναφαίρετο δικαίωμα, πρέπει να υποστηριχθεί και από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής».
Η Αμερικανική εξωτερική πολιτική των τελευταίων 35 ετών, από την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου μέχρι του Αλέξη Τσίπρα, εμμένει στην πάγια θέση ότι Ελλάδα δεν πρέπει να προβεί σε μονομερή ανακήρυξη ΑΟΖ άνευ διμερούς συμφωνίας με την Τουρκία. Βεβαίως, οι εμπειρογνώμονες του Ρεξ Τίλλερσον γνωρίζουν ότι η ανακήρυξη ΑΟΖ αποτελεί μια μονομερή πράξη, όπως άλλωστε έκαναν οι ΗΠΑ το 1983.

Μπορεί η μονομερής ανακήρυξη της ΑΟΖ να δημιουργήσει μια κρίση; Η ερώτηση έχει τεθεί πολλές φορές, αλλά η απάντηση έχει μεγαλύτερη αξία σήμερα λόγω των αυξημένων τουρκικών προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η απάντηση, βέβαια, δεν είναι δύσκολη, εκτός εάν κάποιος πάσχει από φοβικό σύνδρομο, γιατί η ανακήρυξη της ΑΟΖ είναι, πάνω απ’ όλα μια μονομερής πράξη. Ακόμα το φυσάει και δεν κρυώνει ο Ερντογάν όταν δεν προέβλεψε την ευφυή κίνηση του Τάσσου Παπαδόπουλου να ανακηρύξει την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας το 2004.

Μέχρι σήμερα έχουν γίνει 134 ανακηρύξεις ΑΟΖ στον πλανήτη Γη και όλες αυτές ήταν μονομερείς πράξεις. Είναι επίσης πολύ σημαντικό να αναφέρουμε εδώ ότι σε καμία περίπτωση δεν υπήρξε κάποια κρίση στις διμερείς σχέσεις γειτονικών κρατών λόγω μονομερούς ανακήρυξης.

Ήρθε η ώρα η Ελλάδα να ακολουθήσει, έστω και καθυστερημένα, το παράδειγμα της Κύπρου και του Ισραήλ, ώστε να κατορθώσει ο ελληνικός λαός, με μέτρο και αυτοσυγκράτηση, να καρπωθεί τον μεγάλο ορυκτό πλούτο της χώρας του και να τον διαφυλάξει και για τις επόμενες γενιές, όπως έχει πράξει με σύνεση η Νορβηγία.

Εμείς επί 34 χρόνια αδρανούμε και όχι μόνο δεν έχουμε ανακηρύξει την Ελληνική ΑΟΖ αλλά παρακολουθούμε μισοζαλισμένοι τις ανακηρύξεις και οριοθετήσεις των ΑΟΖ των κρατών της Ανατολικής Μεσογείου. Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από την απαξίωση της Θάλασσας από τον λαό που έγραψε μια τόσο λαμπρή ιστορία μέσα από τις θάλασσές της.


Ο καθηγητής Θεόδωρος Καρυώτης. Φωτογραφία Εκδόσεις Λιβάνη

Πηγή MIgnatiou


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

21 Ιουλ 2017


Του Ιωάννη - Σωτηρίου Ιωάννου

Στο κατακερματισμένο σκηνικό στην ευρύτερη περιοχή της Συρίας (al Sham) η υποχώρηση του Ισλαμικού Κράτους (Daesh), όπως ιστορικά το γνωρίσαμε ως εν δυνάμει «κρατικό» μόρφωμα («χαλιφάτο») που κατέλαβε εδάφη σε Ιράκ και Συρία το καλοκαίρι του 2014, σηματοδοτεί μια σειρά αλλαγών το αποτέλεσμα των οποίων θα διαμορφώσει το μεταπολεμικό τοπίο της Συρίας, περιφερειακές και διεθνείς ανακατατάξεις και φυσικά θα επικαθορίσει το παίγνιο του ανταγωνισμού της ισχύος μεταξύ των μεγάλων δρώντων –ΗΠΑ, Ρωσίας, Ιράν, Σαουδικής Αραβίας κοκ. Ας δούμε ολόκληρο αυτό το μωσαϊκό υπό του πρίσματος μιας σύντομης και περιεκτικής ματιάς στα επιμέρους ζητήματα που δείχνουν να απασχολούν όσους ασχολούνται με τη Μέση Ανατολή:

Ισλαμικό Κράτος

Η εξάλειψη του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ (απελευθέρωση Μοσούλης μετά από 260 ημέρες σχεδόν επιχειρήσεων) και η επερχόμενη συντριβή του στη Συρία θα ενεργοποιήσουν μια σειρά αλλαγών στο τρόπο λειτουργίας της ισλαμιστικής αυτής οργάνωσης.
Για όσους παρακολουθούμε το ISIS από την εποχή του ISI (σ.σ. της Αλ Κάιντα στο Ιράκ) καθίσταται σαφές πως η εν λόγω οργάνωση θα περάσει στην δεύτερη φάση της –όπως ακριβώς αυτό περιγράφεται αναλυτικά στο σύνολο των πολιτικών, θρησκευτικών και προπαγανδιστικών της κειμένων (σ.σ. η μελέτη των περιοδικών Dabiq και Rumiya είναι ενδεικτικές).
Το ISIS χωρίς να ελέγχει μεγάλο αριθμό εδαφών θα διατηρήσει βάσεις εξόρμησης σε Ιράκ και Συρία και σταδιακά θα μετεξελιχθεί σε ένα διεθνές και περιφερειακό τρομοκρατικό δίκτυο –αντίστοιχο της Αλ Κάιντα μετά το 2001 και την στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν.
Το ISIS θα διατηρήσει πόρους και πηγές χρηματοδοτήσεων. Θα εκμεταλλευτεί το σεκταριστικό κατάλοιπο των συγκρούσεων σιιτών-νομαδικών σουνιτικών φυλών στις περιοχές που έλεγχε στο Ιράκ και στη Συρία προκειμένου να στρατολογεί άνδρες και να νομιμοποιεί τα αφηγήματά του και φυσικά θα αναζητήσει την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο βάθρο της τζιχαντιστικής/σαλαφιστικής τρομοκρατίας. Φυσικά έναντι της Αλ Κάιντα. Επί τούτου, το προ μηνών χτύπημα στο εσωτερικό του Ιράν έστειλε αυτό ακριβώς το μήνυμα σχετικά με το ποιος κρατεί τα ηνία της τζιχαντιστικής πρωτοκαθεδρίας (σ.σ. η Αλ Κάιντα με δεκαετίες ύπαρξης δεν κατόρθωσε να δράσει επιτυχώς στο εσωτερικό του Ιράν).
Η μετατροπή του ISIS από «χαλιφάτο» σε δίκτυο θα οδηγήσει σε αποκέντρωση της δράσης του αλλά και σε απόπειρα εξάπλωσής του προς ασιατικά υποσυστήματα ιδίως σε περιοχές με ισλαμικούς μειονοτικούς πληθυσμούς όπως οι Φιλιππίνες και μέρος της Σρι Λάνκα.
Τέλος, το ISIS στην προσπάθειά του αυτή για επιβίωση μετά την απώλεια εδαφών του σε Ιράκ και Συρία θα αποπειραθεί να εντάξει την δεύτερη ως επιχειρησιακή του βάση για κάποιο θεαματικό χτύπημα εκτός Μέσης Ανατολής. Χτύπημα αντίστοιχο της 11ης Σεπτεμβρίου σε επικοινωνιακό αντίκτυπο (σ.σ. όχι απαραίτητα σε απώλειες) προκειμένου να «επαναλανσαριστεί» ως τρομοκρατικό δίκτυο με παγκόσμια επίδραση. Το μεταπολεμικό μέλλον της Συρίας θα προσφέρει την υποδομή για κάτι τέτοιο.

Ανατολική Συρία

Στην ανατολική Συρία, προεξεχούσης της επιχείρησης για την ανακατάληψη της Ράκα από τις SDF (Syrian Democratic Forces), επιχειρείται ένα γεωπολιτικό παίγνιο ανταγωνισμών μεταξύ των εμπλεκομένων δρώντων το οποίο αντικατοπτρίζει την μεγάλη εικόνα σε σχέση με το μέλλον της Συρίας.
Σημασία σε αυτό το παίγνιο παίζει το τριεθνές Ιράκ-Συρίας-Ιορδανίας εκεί που τα σύνορα δηλαδή των τριών χωρών συναντιούνται στον νοητό άξονα ανατολικού Χαλεπιού-Ράκας. Το Deir ez-Zor και η ευρύτερη περιοχή της al-Tanf αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μιας και ο κλοιός γύρω από την de facto πρωτεύουσα του ISIS, Ράκα, στενεύει.
Η ανατολική Συρία, αν δει κανείς πέραν του ISIS (η Ράκα είναι μικρότερη σημαντικά από την Μοσούλη και το ISIS θα συντριβεί σε λιγότερο πραγματικό χρόνο επιχειρήσεων από ότι στο Ιράκ) έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον. Δεν είναι μόνο πλουτοπαραγωγική (τα 2/3 του συριακού πετρελαίου βρίσκονται εκεί) αλλά ουσιαστικά συνδέει την χώρα με ολόκληρη την περιοχή (Τουρκία, Ιράκ, Ιράν) μέσω του άξονα όρος Σιντζάρ-Ταλ Αφάρ, Χασάκα.
Επιπλέον η συμμετοχή των Κούρδων μαχητών στις τάξεις των SDF δημιουργεί μια νέα τάξη πραγμάτων δεδομένων των φιλοδοξιών τους για μελλοντική αυτονόμηση/απόσχιση.
Στη Ράκα συντελείται μια ταυτόχρονη προέλαση μεταξύ των SDF (αμερικανική στήριξη) και των κυβερνητικών τμημάτων (κυρίως ειδικές δυνάμεις της Χεζμπολάχ) η οποία αντικατοπτρίζει τον ανταγωνισμό Ιράν-Δύσης για την μετά-ISIS εποχή στη Συρία αλλά και για το μέλλον του καθεστώτος Assad.
Οι στόχοι δείχνουν να διαφαίνονται ξεκάθαρα πλέον: Η προέλαση των συριακών δυνάμεων και των συμμάχων τους στην Παλμύρα και δυτικά της στο στρατηγικής σημασίας φράγμα του al-Thawra στοχεύουν στην μείωση της επιρροής των Κούρδων οι οποίοι προελαύνουν στο εσωτερικό ουσιαστικά της Ράκα.
Στον αντίποδα οι στρατηγικές επιδιώξεις των ΗΠΑ στην περιοχή δείχνουν να μην έχουν στρατηγικό μπούσουλα αλλά τακτικό αναφορικά με την εξάλειψη του ISIS. Τεχεράνη και Δαμασκός είναι προφανές πως θα προσφέρουν κάποιας μορφής επιρροή προς τους Κούρδους μετά την εξάλειψη του ISIS προκειμένου να τους μετριάσουν βόρεια του Ευφράτη.
Την ίδια στιγμή και δεδομένου ότι καμιά φράξια δεν μπορεί να αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο του Deir ez-Zor η Μόσχα θα αποδεχτεί –και θα υποβοηθήσει πιθανόν- έναν συμβιβασμό με τους Κούρδους προκειμένου να ασκήσει την δική της πίεση προς την Δαμασκό προκειμένου να υπάρξει πολιτική εκτόνωση και διπλωματική τροχοδρόμηση του Συριακού τους επόμενους μήνες. Εξού και η συναίνεση με την Ουάσινγκτον στο ζήτημα των ζωνών-αποκλιμάκωσης (συμφωνία Αστάνα στις 9 του Μάη).
Για την Τεχεράνη η σύνδεση Ιράκ (όπου κυριαρχεί σε επιρροή) με την ανατολική Συρία θα παραμείνει στρατηγικός στόχος. Μέχρι την ολοκλήρωση της κατάληψης της Ράκα φυσικά και θα υπάρξουν προστριβές, μικρής έκτασης συγκρούσεις κοκ.
Ο ρόλος της Τουρκίας επίσης θα περιπλέξει τα πράγματα –χωρίς ωστόσο η Άγκυρα να πετυχαίνει σημαντικές στρατιωτικές επιδιώξεις έναντι των ΗΠΑ-Ρωσίας. Η εφαρμογή των ζωνών-αποκλιμάκωσης (βλέπε συνέχεια) φυσικά θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για την εισροή προσφύγων επί τουρκικού εδάφους και επί τούτου Άγκυρα-Ουάσινγκτον και Μόσχα θα επιδείξουν διάθεση συνεργασίας.

Δυτική Συρία

Ο μικρόκοσμος της δυτικής Συρίας αν και πιο στατικός ως προς τις συγκρούσεις που λαμβάνουν χώρα αποκτά ξεχωριστό ενδιαφέρον όχι μόνο ως σφαίρα επιρροής της Τουρκίας στη χώρα αλλά και ως περιπτωσιολογία ανταγωνισμού και συγκρούσεων ενδοτζιχαντιστικής φύσης.
Η πτώση του Ιντλίμπ το 2014 ήταν το καιριότερο, όπως αποδεικνύεται εκ των υστέρων, πλήγμα στο καθεστώς Assad κι από την πτώση του Χαλεπιού. Στην περιοχή δεσπόζουν οι οργανώσεις Ahrar al Sham και η φυσική συνέχεια της Αλ Κάιντα της Συρίας (πρώην Μέτωπο Αλ Νούσρα), Hayat Tahrir al Sham). H πρώτη ως τουρκικός proxie στην περιοχή και η δεύτερη ως η επίσημη Αλ Κάιντα –που ωστόσο έχει «αποκόψει» δεσμούς από την μητρική οργάνωση.
Αν και οι δύο οργανώσεις είναι συγγενείς ιδεολογικά (σαλαφιστικού/τζιχαντιστικού προσανατολισμού) οι μεταξύ τους ανταγωνισμοί όπως και οι επιμέρους τριβές τους με την Τουρκία αποκτούν πολύ ενδιαφέρον υπό το βάρος των εξελίξεων στην χώρα.
Η Ahrar al Sham από το καλοκαίρι δείχνει να έχει απογαλακτιστεί από την Τουρκία και να μην αισθάνεται άνετα με την ανάπτυξη στρατευμάτων στα τουρκοσυριακά σύνορα. Παράλληλα, αντιλήφθηκε ότι η εμπλοκή της Τουρκίας στο Συριακό ήταν ευκαιριακή όταν η στρατηγική της Άγκυρας δεν ενδιαφέρθηκε για την πτώση του Χαλεπιού στα χέρια του καθεστώτος Assad προ μηνών.
Στον αντίποδα η Ahrar al Sham δείχνει να φλερτάρει με άλλες φράξιες της πιο μετριοπαθούς συριακής ένοπλης αντιπολίτευσης προκειμένου να μειώσει την επιρροή της Tahrir al Sham που de facto ελέγχει την πόλη από το 2014. Η τελευταία φυσικά επιθυμεί να διατηρήσει τον έλεγχο επί άλλων οργανώσεων στην συριακή επικράτεια και δεν διατίθεται να παραδώσει το Ιντλίμπ στο καθεστώς Assad μιας κι αυτή την στιγμή είναι το μοναδικό πολύτιμο έδαφος που θα μπορούσε να καταστεί η επιχειρησιακή βάση της Αλ Κάιντα (σε παγκόσμιο πλέον επίπεδο) μετά την δραστική της αντιμετώπιση σε Αφγανιστάν και Πακιστάν.
Η Tahrir al Sham μάλιστα προσπαθεί, πριν το πράξει η Ahrar al Sham, να επαναπροσδιοριστεί ως οργανικό κομμάτι της συριακής αντιπολίτευσης εντασσόμενη στους κόλπους της. Και δεν το πράττει μόνο σε σχέση με το… αντάρτικο της βορειοδυτικής Συρίας αλλά και με πολιτικά παίγνια ισχύος ως προς τον διοικητικό έλεγχο της περιοχής.
Αν παρακολουθήσει κανείς τον ιδιότυπο πόλεμο του ηλεκτρισμού μεταξύ των δύο οργανώσεων θα το αντιληφθεί πλήρως. Για την Τουρκία η τύχη του Ιντλίμπ κρίνει και την επιρροή της στο Συριακό και στις ζώνες (ανατολικά και δυτικά) που θα προκύψουν από μια κατάσταση γενικευμένης ειρήνης και πολιτικής μετάβασης. Από την μια δεν θα επιτρέψει στο Ιντλίμπ να πέσει όπως το Χαλέπι.
Πέραν τούτου όμως οι κινήσεις της περιορίζονται από τις πραγματικότητες δύο οργανώσεων, στην οργάνωση κι εξάπλωση αμφότερων διαδραμάτισε η ίδια ρόλο. Ακόμη κι αν η Ahrar al Sham αποδυναμωθεί πλήρως η σύμπραξή της με την Tahrir al Sham έχει εξ’ ορισμού περιορισμούς δεδομένου ότι η οργάνωση εξακολουθεί να είναι η… Αλ Κάιντα. Και σύμπραξη με μια τέτοια οργάνωση θα είχε πολλαπλό διεθνές πολιτικό κόστος για την Άγκυρα.
Αν το καθεστώς Assad επιθυμήσει να κινηθεί μελλοντικά προς το Ιντλίμπ προκειμένου να επανακτήσει τον έλεγχό του μια τέτοια εξέλιξη θα περιέπλεκε τον πόλεμο στην Συρία. Δεδομένου μάλιστα ότι το Ιντλίμπ διαθέτει εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους πέριξ του θα δημιουργούσε και μια νέα ανθρωπιστική καταστροφή με συνέπειες και για την Ελλάδα και την Ευρώπη (περάτωση προσφυγικών ροών μέσω Τουρκίας). Η μοίρα του Ιντλίμπ πάντως εκτιμάται ότι θα αργήσει κάπως -στο δεύτερο εξάμηνο του 2018- και θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από το ξεκαθάρισμα του τοπίου στην ανατολική Συρία.

Νότια Συρία

Στη Νότια Συρία τα όσα επισυμβαίνουν δείχνουν να αποτελούν ιδιαίτερη περιπτωσιολογία λόγω του υποσυστήματος των Υψιπέδων του Γκολάν και της εμπλοκής του Ισραήλ. Η επικράτηση του καθεστώτος Assad στις περιοχές πέριξ του τριεθνούς Ισραήλ-Συρίας-Λιβάνου και των περιχώρων της Δαμασκού δείχνει να αποτελεί καίρια στρατηγική ανησυχία για το Ισραήλ όπου από την απαρχή του συριακού εμφυλίου βιώνει ένα κομμάτι των συνόρων του που παραμένει ασφαλές από το 1973 να μετατρέπεται σταδιακά σε επιχειρησιακό έδαφος για την Χεζμπολάχ.
Η πρόσφατη δυσαρέσκεια του Τελ Αβίβ για την υιοθέτηση ζώνης-αποκλιμάκωσης στην περιοχή από την Ουάσινγκτον και την Μόσχα αποδεικνύει του λόγου το αληθές. Όπως φυσικά και οι πρόσφατες εντάσεις μεταξύ Ισραήλ και καθεστώτος Assad με τις καταρρίψεις ρουκετών που εκτοξεύτηκαν από συριακό έδαφος έναντι ισραηλινών στόχων αλλά και τις άμεσες απαντήσεις της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας.
Το Ισραήλ, φοβούμενο έναν πόλεμο τύπου 2006 με την Χεζμπολάχ που θα περιελάμβανε την περιοχή της Κουνέιτρα ως επιχειρησιακής βάσης της τελευταίας λαμβάνει δραστικά μέτρα.
Αναλύσαμε διεξοδικά παλιότερα εδώ πως θα μπορούσε να ξεσπάσει ένας τέτοιος πόλεμος. Ωστόσο το Ισραήλ δείχνει να λαμβάνει δραστικά μέτρα και στο εσωτερικό του κατακερματισμένου συριακού σκηνικού. Αρκεί κανείς να δει την σύσταση, οργάνωση και συντήρηση μιας νέας proxie του Ισραήλ militia στο εσωτερικό της Συρίας. Πρόκειται για την Liwa Forsan al Joulan («Ιππότες του Γκολάν») η οποία περιλαμβάνει απομεινάρια του FSA καθώς και Δρούζους ντόπιους και που ουσιαστικά έχει καθιερώσει μια ιδιότυπη «ζώνη ασφάλειας» στα σύνορα με το Γκολάν μήκους 10χλμ (12 περίπου χλμ από τα όρια της νεκρής ζώνης πέριξ της UNDOF). Η Liwa Forsan al Joulan θα αποτελούσε την πρώτη γραμμή άμυνας έναντι κινήσεων της Χεζμπολάχ στο Γκολάν σε περίπτωση επιδείνωσης των πραγμάτων.

Γενικά Συμπεράσματα

Ο γράφων βρέθηκε προ μηνός στην Μοσούλη ενώ το διάστημα 2011-2015 βρέθηκε εκτενώς στο Γκολάν και σε περιοχές της ανατολικής Συρίας. Αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως η Συρία πλέον εισέρχεται σε μια πολύ ενδιαφέρουσα φάση συντήρησης των συγκρούσεων με την μορφή του frozen-conflict και της σταδιακής καθιέρωσης ζωνών-επιρροής στα πρότυπα του Ιράκ μετά το 2003. Μια υποχώρηση από την μορφή του proxy war σε αυτή των μικρών εντάσεων συγκρούσεων. Η υποχώρηση του ISIS όπως το γνωρίσαμε θα μεταλλάξει ολόκληρο τον χάρτη του Ιράκ και της Συρίας με τον κίνδυνο των σεκταριστικών αναζωπυρώσεων να παραμονεύει, σε αμφότερες τις περιπτώσεις.

Η απειλή του ISIS φυσικά και δεν θα εξαλειφθεί. Όπως και οι αιτίες του φαινομένου με κυριότερη αυτή που βιώνει η Δύση υπό την μορφή τρομοκρατικών χτυπημάτων που όταν δεν συνδέονται άμεσα με αυτό, τουλάχιστον εμπνέονται από τα αφηγήματά του. Παράλληλα οι εκλογές στην Βαγδάτη το 2018 και το δημοψήφισμα στο Ιρακινό Κουρδιστάν τον προσεχή Σεπτέμβριο θα αλλάξουν και το δυναμικό πολιτικό τοπίο στη χώρα. Την ίδια στιγμή η εξάλειψη του ISIS στη Ράκα θα οδηγήσει σε μια νέα πολιτική προσπάθεια για την πολιτική μετάβαση στη Συρία και την τύχη του καθεστώτος Assad. Σε αυτό το παίγνιο ο ρόλος της Τουρκίας και του Ιράν θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό και τις σχέσεις των δύο χωρών με την κυβέρνηση Trump αλλά και το μέλλον των ρωσοτουρκικών σχέσεων. Το μόνο σίγουρο είναι πως –και αυτό είναι ενδεικτικό της ρευστότητας της Μέσης Ανατολής όπου ισχύς και συμφέροντα μεταλλάσσονται με τις ώρες ενός ρολογιού χειρός- τους επόμενους μήνες από την έκβαση των πραγμάτων σε Ιράκ και Συρία θα διαμορφωθούν δύο νέες τάσεις. Η μετά-ISIS εποχή και μια δυναμική διαδικασία που ή θα κατακερματίσει περισσότερο τα δύο κράτη –εμπεδώνοντας την αποτυχία τους (failed states) σε διεθνές και περιφερειακό επίπεδο ή θα τα οδηγήσει σε μια διαδικασία ομοσπονδιοποίησης τα εσωτερικά σύνορα των οποίων θα αλλάξουν και μια παράδοση status quo εκατό χρόνων (σ.σ. συνθήκη Sykes Picot 1917). Μάχες όπως την πτώση του Χαλεπιού και του Ιντλίμπ το 2013 και το 2014 δεν θα ξαναβιώσουμε πάντως στο συριακό θέρετρο. Ενδεικτικό ενός εμφύλιου πολέμου που βαίνει στο τέλος του.

* Ο κ. Ιωάννης-Σωτήριος Ιωάννου είναι αρχισυντάκτης στο τμήμα διεθνών ειδήσεων της εφημερίδας «Πολίτης» στην Κύπρο και αναλυτής στη Διπλωματική Ακαδημία του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Follow on Twitter: @JohnPikpas
Πηγή Liberal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

20 Ιουλ 2017


Του Γιώργου Κουλούρη

Τον τελευταίο μήνα το ήδη τεταμένο κλίμα στη Μέση Ανατολή ήρθε να κλονίσει αίφνης η διπλωματική απομόνωση του Κατάρ, στις 5 Ιουνίου, από τις υπόλοιπες χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Με κυρίαρχη δύναμη την Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, η Αίγυπτος, η Υεμένη και τα ΗΑΕ προέβησαν στην απομόνωση του Κατάρ. Η συγκεκριμένη διαμάχη είναι πολυδιάστατη. Βασικοί παράγοντες που ώθησαν σε αυτή την εξέλιξη είναι η υποβόσκουσα χρηματοδότηση εκ μέρους της Ντόχα σε εξτρεμιστικές οργανώσεις που υπονομεύουν τη σταθερότητα στην περιοχή, η ισχυρή παρουσία του Al Jazeera στον αραβικό κόσμο αλλά και η ομαλή σχέση του με το Ιράν, αντίπαλο δέος της Σαουδικής Αραβίας.

Παρά τη συμφωνία της 11ης Ιουλίου μεταξύ ΗΠΑ και Κατάρ και το Μνημόνιο Συνεργασίας που υπεγράφη από τους υπουργούς Εξωτερικών, σχετικά με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τον τερματισμό της χρηματοδότησης εξτρεμιστικών οργανώσεων δεν διαφαίνεται σύντομα αποκλιμάκωση της έντασης. Τα υπόλοιπα κράτη αναμένουν το Κατάρ να υλοποιήσει τα 13 αιτήματα, προκειμένου να άρουν τις κυρώσεις τους εναντίον του διατηρώντας με αυτό τον τρόπο την καχυποψία προς την πλευρά της Ντόχα.

Για να γίνει αντιληπτή η βασική αιτία της ρήξης στις σχέσεις μεταξύ των χωρών του Κόλπου πρέπει να ληφθούν υπόψη 2 βασικές μεταβλητές, η ισχυρή και αναδυόμενη παρουσία του Κατάρ στην περιοχή της Μέσης Ανατολής αλλά και η διαμάχη μεταξύ δύο σταθερών δρώντων της περιοχής, όπως η Σαουδική Αραβία και το Ιράν.

Ο αναδυόμενος ρόλος του Κατάρ στη Μέση Ανατολή

Μολονότι το Κατάρ είναι πληθυσμιακά μικρή χώρα με μόλις 2,3 εκατ. κατοίκους όπου οι περισσότεροι εξ αυτών είναι αλλοδαποί εργαζόμενοι -88% αλλοδαποί και 12% Καταριανοί- διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην περιοχή της Μέσης Ανατολής λόγω της ισχυρής οικονομικής παρουσίας του. Το 2013 το Κατάρ ήτανε η 2η χώρα παγκοσμίως όσον αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ με 100,000 δολάρια/ κάτοικο, αυτό οφείλεται κυρίως στην κατοχή μεγάλης ποσότητας υδρογονανθράκων. Επίσης, είναι στην 3η θέση παγκοσμίως αναφορικά με τα αποθέματα φυσικού αερίου, ενώ είναι στην 1η θέση αναφορικά με τις εξαγωγές LNG. Τα αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου υπερβαίνουν τα 25 τρισ. κ.μ., το 13% παγκοσμίως, ενώ όσον αφορά το πετρέλαιο ο αριθμός υπερβαίνει τα 25 δις βαρέλια με την παραγωγή να προβλέπεται στα ίδια επίπεδα για τα επόμενα 56 χρόνια.

Τα θετικά στοιχεία του και πλεονεκτήματα απεικονίζονται στο γεγονός ότι βρίσκεται στην 33η θέση στον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης του Ο.Η.Ε., υποδηλώνοντας έτσι το υψηλό βιοτικό επίπεδο. Μάλιστα, κατέχει την υψηλότερη θέση εν συγκρίσει με τις υπόλοιπες χώρες του Κόλπου, με την Σαουδική Αραβία να βρίσκεται στην 38η. Όσον αφορά τη θρησκεία, το Κατάρ διαθέτει 68% Μουσουλμάνους –σουνίτες κατά πλειοψηφία-, 14% Χριστιανούς και 14% Χίντου.

Το Κατάρ για μία σειρά λόγων φαίνεται ότι επιθυμεί να καταστεί ισχυρή δύναμη στη Μέση Ανατολή, σε αυτό συνηγορούν εκτός από την περίοπτη θέση που κατέχει στους φυσικούς πόρους τόσο το τηλεοπτικό δίκτυο Al Jazeera που επηρεάζει την κοινή γνώμη στον αραβικό κόσμο όσο και οι συνεχείς προσπάθειες ανάληψης μεγάλων αθλητικών γεγονότων, προωθώντας έτσι την ήπια ισχύ του. Πιο συγκεκριμένα, μέσω του Al Jazeera ασκείτο δριμεία κριτική στις κυβερνήσεις των υπολοίπων γειτονικών χωρών ενώ συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στη διάδοση των εξεγέρσεων της «Αραβικής Άνοιξης» που πλήττουν την περιοχή από το 2011 και μετά. Απώτερος στόχος είναι η διαμόρφωση της κοινής γνώμης υπό την σφαίρα επιρροής του Κατάρ, γεγονός που πυροδοτεί αντιδράσεις στο περιβάλλον του και ιδίως την Σαουδική Αραβία.

Βέβαια σημαντικό μερίδιο στον αναδυόμενο ρόλο του Κατάρ τόσο σε περιφερειακό όσο και σε διεθνές επίπεδο έχει και η συνεχής διοργάνωση μεγάλων αθλητικών γεγονότων. Η ήπια ισχύς, όρο που εισήγαγε ο αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Joseph Nye, που προωθεί το Κατάρ έχει ως στόχο την αναβάθμιση της εικόνας του στο διεθνές επίπεδο. Μέσω της διοργάνωσης μεγάλων αθλητικών δραστηριοτήτων όπως οι αγώνες Ασίας το 2006 και το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου το 2022, το Κατάρ προσπαθεί να επιτύχει τις κοινωνικο-πολιτικές φιλοδοξίες του. Πρέπει να σημειωθεί ότι είναι το πρώτο κράτος στη Μέση Ανατολή που θα φιλοξενήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο από το λαοφιλέστερο άθλημα. Συνεπώς, παρά τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχουν καταγραφεί στο εσωτερικό του κατά την κατασκευή των υποδομών, το Κατάρ επιδιώκει να εξάγει το προφίλ ενός φιλειρηνικού κράτους που θα υποδεχθεί χιλιάδες επισκεπτών αλλά και να διαφοροποιήσει την θέση του από τα υπόλοιπα κράτη της Μέσης Ανατολής.

Η διπλωματική απομόνωση του Κατάρ

Παρά το σταδιακό αναδυόμενο ρόλο που αποκτά το Κατάρ και την ισχυρή οικονομική του δύναμη, στις 5 Ιουνίου 2017 τα υπόλοιπα γειτονικά κράτη με πρωτεργάτη την Σαουδική Αραβία αποφάσισαν την διπλωματική απομόνωσή του επειδή θεωρούν ότι χρηματοδοτεί εξτρεμιστικές οργανώσεις. Μετά την επίσκεψη του Αμερικανού Προέδρου Ν.Τραμπ στη Σαουδική Αραβία στις 20-21 Μαΐου και την υπογραφή συμφωνίας για την προμήθεια όπλων ύψους 110 δις δολαρίων , η Σαουδική Αραβία αναβαθμίζεται και εναντιώνεται προς την Ντόχα.

Η Σαουδική Αραβία μέσω της απομόνωσης του Κατάρ επιθυμεί εμμέσως να αποδυναμώσει τον έτερο μεγάλο αντίπαλο στην Μέση Ανατολή, το Ιράν. Ιράν και Κατάρ είναι δύο χώρες που παρά τις θρησκευτικές διαφορές τους διατηρούν ομαλές σχέσεις, ενώ μοιράζονται και το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, το South Pars/North Dome. Επίσης, το Κατάρ το 2006 είχε ψηφίσει κατά του ψηφίσματος 1696 του Ο.Η.Ε. που καλούσε το Ιράν να σταματήσει τον εμπλουτισμό του πυρηνικού του προγράμματος, γεγονός που μεγάλωνε το δίλημμα ασφαλείας της Σαουδικής Αραβίας. Συνεπώς, το Ριάντ βλέποντας την άνοδο του Κατάρ και τη συνεργασία με το Ιράν θέτει ως βασικό στόχο την απομόνωσή του από τις χώρες του Κόλπου ώστε να καταστεί ευάλωτο στο μέλλον. Αξίζει να σημειωθεί και ότι το Κατάρ έχει στηρίξει στο παρελθόν την Μουσουλμανική Αδελφότητα, ενώ η Σαουδική Αραβία την θεωρεί ως απειλή για το καθεστώς της.

Η διπλωματική απομόνωση αναμένεται να επηρεάσει το Κατάρ, καθώς εισάγει το 99% των τροφίμων του, ενώ ο κύριος όγκος περνά από την Σαουδική Αραβία όπου πλέον οι μεταφορές απαγορεύονται. Σε αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι όπως και η Σαουδική Αραβία το Κατάρ μαστίζεται από την έλλειψη υδάτινων πόρων, άρα ο τομέας της γεωργίας δεν μπορεί να ανθίσει στη συγκεκριμένη περιοχή. Για αυτό τον λόγο άλλωστε έχει μισθώσει στην Κένυα 40,000 εκτάρια γης από το 2010. Επιπροσθέτως, προβλήματα ενδέχεται να ανακύψουν και στο τραπεζικό σύστημα καθώς είναι εκτεθειμένο σε καταθέσεις από Σαουδική Αραβία, Μπαχρέιν και ΗΑΕ ύψους 18 δισ. δολαρίων. Σε αυτό πρέπει να συνυπολογιστεί ότι προσφάτως ο Οίκος Moody’s υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα του Κατάρ από σταθερή σε αρνητική. Βέβαια, το Κατάρ διαθέτει αποθέματα 340 δισ. δολάρια και δύναται να αντιμετωπίσει τις κυρώσεις που του έχουν επιβληθεί για ένα διάστημα.

Η διαμάχη Σαουδικής Αραβίας-Ιράν και το Κατάρ

Σαουδική Αραβία και Ιράν είναι χώρες με μακρόχρονη ιστορία και βασικές θρησκευτικές διαφορές. Η Σαουδική Αραβία ακολουθεί το σουνιτικό Ισλάμ ενώ το Ιράν το σιιτικό Ισλάμ, αμφότερες όμως επιδιώκουν την πρωτοκαθεδρία στην Μέση Ανατολή. Από το 1979 και την ιρανική επανάσταση η Σαουδική Αραβία βλέπει με καχυποψία το Ιράν, μία χώρα 80 εκατ. εν αντιθέσει με τα 31 εκ της Σαουδικής Αραβίας.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν το καθιστά ιδιαίτερα ασφαλές αλλά αποτελεί και αποτρεπτικό παράγοντα σε μία επικείμενη επίθεση. Στόχος του είναι η περιφερειακή κυριαρχία και η προώθηση του σιιτικού Ισλάμ, ίδιο πεδίο ενδιαφέροντος όμως έχει και η Σαουδική Αραβία με την προώθηση του σουνιτικού Ισλάμ, όπου επίσημη έκφραση είναι ο Ουαχαμπισμός. Η διαμάχη μεταξύ των δύο χωρών παρατηρείται και στη Συρία όπου το Ιράν υποστήριζε τον Άσαντ ενώ η Σαουδική Αραβία την αντιπολίτευση, το ίδιο συμβαίνει και στην Υεμένη όπου υποστηρίζουν αντίπαλα στρατόπεδα. Παράλληλα ο θάνατος τον Φεβρουάριο του 2016 του Σιίτη κληρικού που εναντιωνόταν στο καθεστώς της Σαουδικής Αραβίας και της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιδείνωσε περαιτέρω τις σχέσεις των δύο χωρών.

Όσον αφορά το πετρέλαιο, και οι δύο χώρες είναι ιδιαίτερα πλούσιες στην παραγωγή όπου το Ιράν παράγει 3,6 εκατ. βαρέλια/ημερησίως ενώ στη Σαουδική Αραβία το 80% των εσόδων της προέρχονται από αυτό. Γίνεται αντιληπτό το μεγάλο βάρος που δίνουν αμφότερες στους φυσικούς πόρους, όμως πρέπει να εξετασθεί το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος των φυσικών πόρων στη Μέση Ανατολή βρίσκεται σε περιοχές που ελέγχονται από σιίτες. Ακόμα και στη Σαουδική Αραβία τα μεγαλύτερα αποθέματα βρίσκονται Ανατολικά σε περιοχές σιιτών. Για αυτό τον λόγο η Σαουδική Αραβία και το Ιράν μάχονται για την κυριαρχία στην περιοχή και επιδιώκουν την συρρίκνωση της δυναμικής του καθενός.

Το πλαίσιο συμπληρώνεται και από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Οι μεν πρώτες είναι υπέρ του Οίκου των Σαούντ και εναντίον του Ιράν η δε δεύτερη είναι σύμμαχος του Ιράν στην περιοχή γεγονός που απορρέει και από την κοινή στάση στη Συρία. Παράλληλα η Σαουδική Αραβία ανησυχεί ότι το Κατάρ μέσω του τηλεοπτικού δικτύου Al Jazeera μπορεί να υπονομεύσει το καθεστώς της γεγονός που την καθιστά καχύποπτη εναντίον του δεδομένου ότι διατηρεί καλές σχέσεις και με το Ιράν.

Συμπέρασμα

Η βασική διαμάχη στην περιοχή της Μέσης Ανατολής εστιάζεται στην Σαουδική Αραβία και το Ιράν, οι δύο συγκεκριμένοι δρώντες επιδιώκουν την περιφερειακή κυριαρχία και προώθηση της θρησκευτικής τους ιδεολογίας. Το Κατάρ διατηρώντας καλές σχέσεις με το Ιράν και ως αντίπαλος της Σαουδικής Αραβίας φαντάζει ο ιδανικός μοχλός πίεσης της Σαουδικής Αραβίας απέναντι στην Τεχεράνη. Τόσο η Σαουδική Αραβία όσο και το Κατάρ έχουν κατηγορηθεί ότι υποδαυλίζουν την τρομοκρατία όμως η σταδιακή ανάδυση του Κατάρ ως ισχυρού συνομιλητή στην περιοχή αλλά και η βελτίωση της εικόνας του στο διεθνές σύστημα ανησυχούν την Σαουδική Αραβία. Παρά τις κυρώσεις που έχει υποστεί το Κατάρ, λόγω του ισχυρού οικονομικού του μεγέθους έχει την δυνατότητα να αντιμετωπίσει τις όποιες δυσχέρειες για ένα διάστημα. Αυτό όμως που μένει, ακόμα και με μία βραχυπρόθεσμη επίλυση της κρίσης, είναι η καχυποψία μεταξύ του τριγώνου Κατάρ-Σαουδικής Αραβίας-Ιράν όπου αναμένεται να υπονομεύει την σταθερότητα στην περιοχή.

* Ο κ. Γιώργος Κουλούρης είναι Διεθνολόγος, ερευνητικό μέλος του Παρατηρητηρίου Ανατολικής Μεσογείου στον Τομέα Ρωσίας Ευρασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΤΟΡΕΝΕ) ΙΔΙΣ.
Πηγή Liberal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

18 Ιουλ 2017


Του Δρ. Σπυρίδωνος Πλακούδα
2017: Annus Horribilis για το ISIS

To 2017 αποτελεί, δίχως ουδεμία αμφιβολία, το annus horribilis (έτος καταστροφής) για το ISIS ανά την Μέση Ανατολή. Ήδη τον Ιανουάριο, το ISIS εκδιώχθηκε από την Σύρτη στον Κόλπο της Βεγγάζης στη Λιβύη. Αργότερα τον Μάρτιο ο Συριακός Αραβικός Στρατός (ΣAA) ανακατέλαβε την Παλμύρα στην ανατολική Συρία ύστερα από κατοχή μόλις τριών μηνών. Τον Ιούλιο, ο Ιρακινός Στρατός εκπόρθησε την Μοσούλη (τη δεύτερη μεγαλύτερη μητρόπολη του Ιράκ και την πρώτη τη τάξη μεγέθους μητρόπολη υπό την κατοχή του ISIS) ύστερα από λυσσώδη μάχη 9 μηνών. Και τέλος, το ISIS αμύνεται μέχρις εσχάτων στην οιονεί πρωτεύουσά του συρρικνούμενου χαλιφάτου από τον Ιούνιο. Ακόμα και ο ηγέτης του ISIS, ο Abu Bakr al-Baghdadi, εξοντώθηκε προ ημερών.

Εν ολίγοις, ο πυρήνας του ISIS στη Συρία και το Ιράκ υφίσταται ισχυρότατη πίεση από τις αρχές του έτους ενώ τα «παραρτήματα» του ISIS στην Μέση Ανατολή, την Κεντρική Ασία και τα Βαλκάνια δεν ευημερούν επίσης. Το ISIS εκριζώθηκε στη Λιβύη, ηττάται στο Αφγανιστάν από τους Ταλιμπάν και στα Βαλκάνια (ειδικότερα σε Βοσνία-Ερζεγοβίνη και Κόσοβο) εξαρθρώνονται από τις αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις των εκάστοτε κρατικών αρχών. Στη δυτική Ευρώπη, μοναχά, το ISIS δείχνει να μην έχει υποστεί συντριπτικό πλήγμα. Μήπως εντός του τρέχοντος έτους το ISIS θα ηττηθεί ολοκληρωτικά και θα εξαφανιστεί από το προσκήνιο;

Το ISIS ως Αντάρτικο 

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό εξαρτάται από την ορθή εξέταση της φύσης του ISIS. Παρά την ανά την υφήλιο φιλολογία στα ΜΜΕ, το ISIS δεν αποτελεί μια τρομοκρατική σέχτα. Τουναντίον, το ISIS δεν συνιστά παρά μια αντάρτικη οργάνωση που χρησιμοποιεί τον τρόμο εργαλειακά προς εξυπηρέτηση των ιδίων σκοπών του. Ποια η διαφορά, όμως, μεταξύ μιας τρομοκρατική σέχτας και μιας αντάρτικης ομάδας – ιδίως όταν αμφότερες φαίνεται πως μεταχειρίζονται τον τρόμο ως όπλο;

Παρ’ όλο που αποτελούν υποείδη του άτακτου πολέμου, η τρομοκρατία και ο ανταρτοπόλεμος επί της ουσίας διαφέρουν. Οι τρομοκράτες συνιστούν μια δράκα ζηλωτών που χρησιμοποιούν την τυφλή βία ως όχημα επίτευξης πολιτικών ή μη σκοπών – δίχως, όμως, έγνοια για την υποστήριξη από τον (τοπικό) πληθυσμό. Παραδείγματος χάρη, to 1995 η τρομοκρατική ομάδα Aum Shinrikyo εξαπέλυσε μια επίθεση με αέριο σαρίν στο μετρό του Τόκιο ώστε να επιταχύνει την έλευση της Ημέρας της Κρίσεως σύμφωνα με τον ψευδοπροφήτη ηγέτη της. Απεναντίας, οι αντάρτες αποτελούν την «στρατιωτική πτέρυγα» ενός μαζικού λαϊκού κινήματος με σαφή πολιτική στόχευση (π.χ. εθνική απελευθέρωση από τον ξένο ζυγό). Παραδείγματος χάρη, το PKK διεξάγει διακοπτόμενα στην Τουρκία έναν ένοπλο αγώνα από το 1984 για την αυτοδιάθεση της καταπιεσμένης Κουρδικής μειονότητας και υποστηρίζεται από την πλειοψηφία των Κούρδων – εξ ου και οι δεκάδες χιλιάδες μαχητές στις τάξεις του. Οι κυβερνήσεις, όμως, χαρακτηρίζουν τους αντάρτες συλλήβδην ως «τρομοκράτες», εν μέρει επειδή οι αντάρτες χρησιμοποιούν τρομοκρατικές μεθόδους (π.χ. τυφλά βομβιστικά χτυπήματα) ουκ ολίγες φορές και, πρωτίστως, επειδή οι κυβερνήσεις στοχεύουν να υπονομεύσουν τη δημοφιλία και νομιμοποίηση των ανταρτών. Το PKK χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική ομάδα από την Τουρκία και το ΝΑΤΟ – μέχρι πρότινος και την ΕΕ. Όπως, όμως, εύστοχα δήλωσε ο Kissinger για τους μουτζαχεντίν στο Αφγανιστάν κατά των Σοβιετικών, «οι τρομοκράτες μιας χώρας είναι οι μαχητές ελευθερίας μιας άλλης χώρας». Εν κατακλείδι, οι αντάρτες δεν επιβιώνουν δίχως την υποστήριξη του πληθυσμού: πως θα υλοποιήσουν τον υπέρτατο στόχο οι αντάρτες (την κατάληψη της εξουσίας) εάν ο πληθυσμός δεν τους υποστηρίζει με τρόφιμα, μαχητές, πληροφορίες και χρήματα; Οι τρομοκράτες, όμως, δεν ενδιαφέρονται να αποκτήσουν την εύνοια του πληθυσμού γιατί δεν αποσκοπούν στην κατάληψη της εξουσίας – εξ ου και η τυφλή βία τους.[1]

Προ ετών ο διακεκριμένος δημοσιογράφος Patrick Cockburn δημοσίευσε ένα βιβλίο για το ISIS που ούτε λίγο ούτε πολύ το αποκαλούσε ως την αιχμή του δόρατος των υπό εξέγερση Σουνιτών Αράβων σε Ιράκ και Συρία. Πρέπει, όμως, επί του παρόντος να αποσαφηνιστεί το εξής: εν τη γενέσει του το 1999, το ISIS ήταν εξ ορισμού μια τρομοκρατική ομάδα· ακριβέστερα, ήταν ένα παρακλάδι της Αλ Κάιντα στο Ιράκ και την Ιορδανία. Το 2013 πραγματοποιήθηκε η μετάλλαξή του από τρομοκρατική ομάδα σε μια αντάρτικη οργάνωση. Πώς όμως και γιατί; Η ηγεσία του ISIS είδε στον Πόλεμο της Συρίας μια ιστορική ευκαιρία να αυτονομηθεί από την Αλ Κάιντα και τον εκπρόσωπο της Αλ Κάιντα στη Συρία – την Jabhat al-Nousra. Συμμάχησε, λοιπόν, με τους πρώην υποστηρικτές του Saddam Hussein στο Ιράκ και τις φυλές των Σουνιτών Αράβων στην επαρχία αλ Άνμπαρ του Ιράκ και της ερήμου Χαμάντ στην ανατολική Συρία και συστήθηκε ένα μαζικό λαϊκό κίνημα υπό το μαύρο λάβαρο του ISIS όλων των Σουνιτών Αράβων που δυσανασχετούσαν από τη σιδηρά διακυβέρνηση των Σιιτών Αράβων σε Βαγδάτη και Δαμασκό. Εξ ου και η ευκολία του ISIS να παρατάξει χιλιάδες μαχητές (άνω των 50.000 το 2014) και να εκπορθήσει τόσες μητροπόλεις (Τικρίτ, Φαλούτζα, Ραμάντι και Μοσούλη στο Ιράκ και Ράκκα στη Συρία) με κεραυνοβόλο πόλεμο α λα ISIS.[2]

Η ροπή προς την τυφλή βία, ειδικά των «μοναχικών λύκων» στη Γηραιά Ήπειρο, δημιούργησε μιαν εσφαλμένη εντύπωση για την φύση του ISIS. Ο πυρήνας την εν λόγω οργάνωσης στη Συρία και το Ιράκ συγκροτείται από συγκεκριμένες φυλές Σουνιτών Αράβων με διακριτή ατζέντα ενώ τα «παραρτήματά» του σε Λιβύη, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ευρώπη και Βαλκάνια συναπαρτίζονται από ετερόκλητες ομάδες ακραίων ισλαμιστών δίχως την αθρόα υποστήριξη των τοπικών πληθυσμών. Η τυφλή βία των μοναχικών λύκων του ISIS στην Ευρώπη προέρχεται από τρομοκρατικούς πυρήνες με μια αποκαλυπτική ιδεολογία ενώ η μαζική βία του ISIS στη Συρία και του Ιράκ συναρτάται με τη διαθρησκευτική σύγκρουση μεταξύ Σουνιτών και Σιιτών στην Εύφορη Ημισέληνο – μια εξόχως πολιτική ατζέντα δηλαδή.

Η Ειρήνη μετά το ISIS

Πώς ηττάται, λοιπόν, ένα αντάρτικο όπως το ISIS; Η ιστορία διδάσκει πως η ήττα ενός αντάρτικου με στρατιωτική ισχύ μονάχα δεν αποτελεί πρόκριμα για ειρήνευση στο διηνεκές. Παραδείγματος χάρη, οι Κούρδοι του Ιράκ επαναστάτησαν 6 (!) φορές τον 20ο αιώνα κατά της Βαγδάτης παρά τις απανωτές ήττες τους. Πότε σταμάτησαν οι ένοπλες εξεγέρσεις των Κούρδων του Ιράκ; Όταν το 1991 οι ΗΠΑ επέβαλαν μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στο βόρειο Ιράκ και, επί της ουσίας, άνοιξαν τον δρόμο για την de facto ανεξαρτητοποίηση των Κούρδων.

Παραφράζοντας, λοιπόν, την περίφημη ρήση του Mao Tse-tung, δεν θα πρέπει μια κυβέρνηση να επιχειρήσει να εξοντώσει τα «ψάρια» (αντάρτες) αφού ορισμένα εξ αυτών θα διαφύγουν νομοτελειακά. Η κυβέρνηση πρέπει, τουναντίον, να αποξηράνει το «νερό» (πληθυσμό) εντός του οποίου επιβιώνουν και ευημερούν τα «ψάρια». Πώς θα το πράξει αυτό; Υπάρχουν δύο «σχολές σκέψης» επ’ αυτού. Η πρώτη επί της ουσίας πρεσβεύει τη βίαιη εκτόπιση (ή εξόντωση) των φιλικών προς τους αντάρτες πληθυσμών. Η Τουρκία, παραδείγματος χάρη, ερήμωσε περίπου 3.000 χωριά τη δεκαετία του 1990 στη νοτιοανατολική Τουρκία εν μέσω ενός «βρώμικου πολέμου» εναντίον του PKK. Η δεύτερη υποστηρίζει πως οι αντάρτες πρέπει να απομονωθούν από τον πληθυσμό χάρη σε μια διττή στρατηγική στοχευμένων μεταρρυθμίσεων προς τον πληθυσμό και επιχειρήσεων ακριβείας εναντίον των ανταρτών (οι οποίες θα ελαχιστοποιούν τις απώλειες αμάχων).[3]

Οπότε το ISIS θα εξαλειφθεί εντελώς ως απειλή είτε εάν εξοντωθούν συστηματικά οι εκατομμύρια υποστηρικτές του ανάμεσα στους Σουνίτες Άραβες του κεντρικού Ιράκ και της ανατολικής Συρίας είτε αν υλοποιήσουν οι Σιιτικές κυβερνήσεις της Δαμασκού και της Βαγδάτης ένα πρόγραμμα τόσο φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων που θα ικανοποιεί τις ανησυχίες των Σουνιτών Αράβων περί ασφάλειας (ίσως με την εκχώρηση αυτονομίας στις εν λόγω φυλές). Προς το παρόν, η Βαγδάτη και η Δαμασκός δεν εμφανίζονται πρόθυμες να εφαρμόσουν τόσες προχωρημένες μεταρρυθμίσεις και, απεναντίας, διεξάγουν εκτεταμένες εθνικές εκκαθαρίσεις εις βάρος των (πραγματικών ή μη) υποστηρικτών του ISIS.

Η στρατιωτική ήττα του ISIS είναι ήδη προδιαγεγραμμένη. Γιατί; Γιατί το ISIS απέτυχε παταγωδώς στον τομέα της χρηστής διακυβέρνησης. Ως αντάρτες, οι μαχητές του ISIS ήταν δεινοί τακτικιστές με έμφαση στην καινοτομία και ευελιξία· ως κυβερνήτες, όμως, του οιονεί χαλιφάτου απεδείχθησαν άκρως βίαιοι και μονολιθικοί. Η στρατιωτική ήττα του ISIS θα αυξήσει κατά πάσα πιθανότητα τα τρομοκρατικά χτυπήματα από τις διάφορες συνιστώσες μια δομής σε ταχεία παρακμή – ειδικά στη Γηραιά Ήπειρο όπου αναμένεται να επιστρέψουν οι τζιχαντιστές δίχως δάφνες νίκης. Εφόσον, πάντως, τα αίτια της μετεωρικής ανόδου του ISIS δεν αντιμετωπίζονται, το ISIS θα εμφανιστεί εκ νέου στην περιοχή – με διαφορετικό όνομα μονάχα.

* Ο Δρ. Σπυρίδων Πλακούδας είναι αναπληρωτής καθηγητής Στρατηγικής και Διεθνών Σχέσεων στο American University in the Emirates και Επιστημονικός Συνεργάτης του ΚΕΔΙΣΑ.

[1] Για μια ανάλυση του ανταρτοπολέμου και της διαφοράς μεταξύ ανταρτών και τρομοκρατών, δείτε: Σπυρίδων Πλακούδας: «Ανταρτοπόλεμος: Το Ορφανό Παιδί της Στρατηγικής», Διακλαδική Επιθεώρηση, Τεύχος 30 (Ιούλιος-Οκτώβριος 2014), σσ. 7-18.
[2] Περί της πραγματικής φύσης του ISIS, δείτε: Spyridon Plakoudas: «Islamic State: A Hybrid Threat?», KEDISA, 18/3/2016.
[3] Για μια ανάλυση των σχολών σκέψης περί αντι-αντάρτικου (counter-insurgency), δείτε: Σπυρίδων Πλακούδας: «Ανταρτοπόλεμος: Το Ορφανό Παιδί της Στρατηγικής», Διακλαδική Επιθεώρηση, Τεύχος 30 (Ιούλιος-Οκτώβριος 2014), σσ. 7-18.

Πηγή Liberal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

15 Ιουλ 2017


Πώς ανατρέπονται οι σχεδιασμοί σε γεωστρατηγικό πλαίσιο σε ολόκληρη την περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης και Μέσης Ανατολής

Οι εντατικές προσπάθειες του Ερντογάν δεν κατατείνουν μόνον στην ίδρυση ενός προσωποπαγούς δικτατορικού καθεστώτος ακραίας ισλαμικής εκδοχής, με την αντικατάσταση του κεμαλισμού από διδαχές διορισμένων ιμάμηδων, αλλά οδηγείται και στην μετατροπή της Τουρκίας από "υπόδειγμα προς εξαγωγή ισλαμικής δημοκρατίας", όπως διαβεβαίωναν δωροδοκούμενοι Αμερικανοί γερουσιαστές, κονδυλοφόροι και λομπίστες, σε καθαρά ασιατική, αντιδυτική δύναμη.

Αν τελικώς επιβεβαιωθεί η είδηση του Bloomberg, σύμφωνα με την οποία Τουρκία και Ρωσία ολοκλήρωσαν τη συμφωνία για την πώληση τεσσάρων αντιαεροπορικών συστοιχιών S-400, θα σημάνει πλήρη ανατροπή των σχεδιασμών σε γεωστρατηγικό πλαίσιο σε ολόκληρη την περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Ο Ερντογάν δεν έλαβε υπόψη την ελληνική παροιμία "το γινάτι βγάζει μάτι" και προβαίνει σε συμφωνία με τους Ρώσους, ως αποτέλεσμα μάλλον της δυσαρέσκειας του τουρκικού καθεστώτος για την αμερικανική στάση σε μια σειρά θεμάτων, με προεξάρχοντα αυτά των Κούρδων της Συρίας, και της προστασίας των υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ.

Οι Ρώσοι καλώς έπραξαν, αφού πλην των οικονομικών ωφελημάτων επιτυγχάνουν ένα σοβαρό ρήγμα στις σχέσεις Τουρκίας με ΝΑΤΟ με ανυπολόγιστες τις συνέπειες. Είναι αφελής όποιος πιστεύει ότι η ενέργεια αυτή του Ερντογάν θα μείνει αναπάντητη από την Δύση. Αρκεί να θυμηθεί τι συνέβη στην Ελλάδα του Κώστα Καραμανλή, με τον αγωγό South Stream.

Μπορεί εκ πρώτης όψεως η ενίσχυση της Τουρκίας να φαίνεται ανησυχητική για την Ελλάδα, αλλά αν τελικά πραγματοποιηθεί η αγορά, η αλλαγή των συσχετισμών δυνάμεων στην περιοχή, δεν θα μας προξενήσει ζημία. Το ΝΑΤΟ, που μεταφέρει δυνάμεις και περισφίγγει τη Ρωσία, δεν θα παίζει για καιρό ακόμη με την Τουρκία. Θεωρώ πως οι προβλεπόμενες εξελίξεις στην γείτονα, θα επισπευσθούν.

Η στήλη όμως δικαιούται να είναι ικανοποιημένη, και με την δικαίωση μας ανάλυσης που έγινε εδώ, σχετικά με τις προθέσεις Ερντογάν ως προς την καταστροφή των κουρδικών πόλεων της νοτιοανατολικής Τουρκίας. Είχα γράψει εξ αρχής -και ομολογώ πως δεν υιοθετήθηκε η άποψή μου από άλλους αναλυτές- ότι ο απώτερος σκοπός του είναι η καταστροφή των πόλεων, η φυγή και ο διασκορπισμός της πλειονότητας των Κούρδων, και η εγκατάσταση εκεί Σύρων προσφύγων, σε νέες πόλεις που θα κτισθούν με χρήματα του ΟΗΕ, της Ε.Ε. και οργανισμών που ασχολούνται με τους πρόσφυγες.

Έτσι, αλλοιώνεται πλήρως η σύνθεση του πληθυσμού στην περιοχή, και με διασκορπισμένους τους Κούρδους σε όλη την Τουρκία, αποφεύγεται το αίτημα αυτονόμησης της περιοχής, που παύει να είναι κουρδική. Στα ανωτέρω, προστίθεται επιβεβαιωτική πληροφορία από κουρδικό δημοσίευμα επικαλούμενο την Επίσημη Εφημερίδα της τουρκικής Κυβερνήσεως (Resmi Gazete’), που αναφέρει ότι οι τουρκικές αρχές μεταφέρουν τουρκικό πληθυσμό από την Ουκρανία στην επαρχία Ερζιντσάν που κατοικείται κατά πλειοψηφία από Κούρδους.

«Σε 300 οικογένειες Τούρκων Αχίσκα, οι οποίες εξέφρασαν την επιθυμία να κινηθούν προς την Τουρκία, εγκαταλείποντας τις ζώνες των συγκρούσεων στην Ουκρανία, τους χορηγήθηκε άδεια παραμονής», γράφει το δημοσίευμα. Αυτό είναι το δεύτερο κύμα εγκατάστασης σε κουρδικές περιοχές της Τουρκίας. Ο γενικός γραμματέας της Παγκόσμιας Οργάνωσης των Τούρκων Αχίσκα, Φουάτ Ουσάρ, δήλωσε ότι από την Ουκρανία στην περιοχή Ουζουμλού στην επαρχία Ερζιντσάν ήδη έχουν φθάσει άλλες 99 οικογένειες.

Υ.Γ. Τα όσα είχα υποστηρίξει σε προχθεσινό μου σημείωμα σ’ αυτήν την στήλη, για την παρωδία του ανοίγματος του Φακέλου της Κύπρου, που πομπωδώς πρωθυπουργός και πρόεδρος της Βουλής ανήγγειλαν, ήρθε εχθές να επιβεβαιώσει καθ’ ολοκληρίαν ο Μιχάλης Ιγνατίου, έχοντας πλήρη γνώση των γεγονότων, και στην διάθεσή του άπειρα έγγραφα, αναξιοποίητα από ελλαδικής και κυπριακής πλευράς, επειδή αναφέρονται σε ευθύνες "φίλης και συμμάχους χώρας", όπως ελέχθη.

Σε άρθρο του με τίτλο "Η αλήθεια για την κυπριακή τραγωδία του 1974 δεν βρίσκεται στον Φάκελο της Κύπρου", γράφει μεταξύ άλλων:
«Δεν γνωρίζω ποιος είχε αυτή τη φαεινή ιδέα της παράδοσης του περίφημου "Φακέλου της Κύπρου" από το Ελληνικό Κοινοβούλιο στην Κυπριακή Βουλή. Αλλά όποιος και αν την είχε -με το συμπάθιο, με όλο το σεβασμό και χωρίς παρεξήγηση- πρέπει να μας θεωρεί όλους, μα όλους βλάκες.
Όσοι ασχολούνται και σήμερα με τον «Φάκελο της Κύπρου» ψάχνουν ψύλλους στα άχυρα. Δεν υπάρχει τίποτα σ’ αυτά τα 11 κιβώτια που δεν γνωρίζουμε. Όποιος τα διαβάσει δεν θα διαφωτιστεί. Δεν ξέρει ποιος είναι ο ένοχος, διότι όλοι βγήκαν αθώοι.
Ο Φάκελος της Κύπρου, λοιπόν, είναι όπως τον φούρνο του Χότζα… Χρησιμοποιείται από τις κατά καιρούς κυβερνήσεις στην Αθήνα και τη Λευκωσία, βασικά για αποπροσανατολισμό. Το σκηνικό που θα στηθεί στη Λευκωσία, εξυπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες, αλλά όχι την αλήθεια.
Διότι η αλήθεια για την κυπριακή τραγωδία δεν βρίσκεται στον Φάκελο της Κύπρου… Πρόκειται για μία απάτη».
Μακεδών
Πηγή Voria



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

13 Ιουλ 2017


Το Αιγαίο ως γεωπολιτικός άξονας

Γράφει ο Νικόλαος Λ. Μωραίτης Ph.D.

Το άρθρο πραγματεύεται τους στρατηγικούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ στην γειτονιά μας, αυτή την περιφέρεια που λέγεται Μέση Ανατολή, που οι εξελίξεις εκεί αγγίζουν τα εθνικά μας συμφέροντα και που αυτή η περιοχή έρχεται στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων.

Η θέση της Ελλάδας σε αυτή την περιοχή, στην Ευρώπη, οι προοπτικές της στο μέλλον, η ασφάλειά της, τα συμφέροντά της δεν μπορούν να προσδιοριστούν χωρίς να μελετηθεί προσεχτικά μια εικόνα των εξελίξεων που διαμορφώνεται στην Μέση Ανατολή και στον Περσικό. Το πρόβλημα στο Αιγαίο είναι καθαρά γεωπολιτικής και επεκτατικής μορφής και η ευθύνη ανήκει εξ ολοκλήρου στη γειτονική Τουρκία.

Θα αναφερθούμε σε επιλογές των ΗΠΑ ως προς τους στόχους, της στρατηγικής στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και Κεντρικής Ασίας, για να δούμε και ποιός είναι ο ρόλος της Τουρκίας.

Είναι γεγονός ότι οι ριζικές αλλαγές στην Κεντρική Ασία και Μέση Ανατολή εμπλέκουν ορισμένους βασικούς παράγοντες στους οποίους θα αναφερθούμε. Αυτοί οι παράγοντες είναι:
1) Γεωπολιτική – Γεωστρατηγική.
2) Γεωστρατηγικοί παίχτες και γεωπολιτικοί άξονες.
3) Η Ρωσία.
4) Ο ρόλος της Τουρκίας.
5) Τουρκία – Ιράν.
6) Η Ευρώπη.
7) Η Ελλάδα στο διαμορφούμενο γεωστρατηγικό περιβάλλον.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι γίνονται ριζικές ανακατατάξεις στο σύστημα ασφαλείας, που ανατρέπουν το συσχετισμό δυνάμεων. Η κατάσταση οικοδομείται με πρωταγωνιστή τις Η.Π.Α. να αμφισβητεί τα στρατηγικά συμφέροντα της Ρωσίας, που καλείται να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο απώλειας του ελέγχου της περιοχής. Τα διαπλεκόμενα συμφέροντα και οι αντιθέσεις επηρεάζουν στους συσχετισμούς στην ευρύτερη περιφέρεια.

Πράγματι, η άντληση πετρελαίου και φυσικού αερίου, όλα τα κοιτάσματα, η εκμετάλλευσή τους, οι οδοί διέλευσης του πετρελαίου θα συντηρήσουν ενεργειακά τη Δύση στη διάρκεια του 21ου αιώνα. Έτσι, η εκμετάλλευσή τους θα επιφέρει δραματικές μεταβολές στον γεωπολιτικό χάρτη, και Θα γίνει επαναχάραξη του πολιτικού χάρτη της περιοχής.

Η περιοχή αυτή είναι το κέντρο του παιχνιδιού που εμπλέκει πολλούς παράγοντες, με διαφορετικά συμφέροντα και ισχύ. Εκεί είναι το πεδίο στο οποίο θα παιχτεί το παιχνίδι με πάλη για τα σφαιρικά πρωτεία και σαν συνέπεια έχει μια νέα γεωστρατηγική.

Η Αμερική, θεωρεί την περιοχή της Μέσης Ανατολής, Κεντρικής Ασίας και του Καυκάσου εξαιρετικά σημαντική για τα αμερικανικά συμφέροντα, των αμερικανικών πετρελαϊκών εταιριών, για την εξόρυξη και εμπορία του πετρελαίου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η μοναδική υπερδύναμη, έχουν στρατηγικό στόχο να ελέγχουν και να εκμεταλλευτούν τα κοιτάσματα, τις επενδύσεις, και τη δημιουργία δρόμων για τη μεταφορά τους στις διεθνείς αγορές. Ο γεωστρατηγικός στόχος της Αμερικής είναι να διαχειριστεί την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή για να αποτρέψει άλλη ανταγωνιστική δύναμη που θα είναι εμπόδιο στα συμφέροντά της και στα συμφέροντα της διεθνούς κοινότητας.

Οι εξελίξεις στην περιοχή είναι ραγδαίες, όπως π.χ. η απώλεια ελέγχου της Κασπίας και Κεντρικής Ασίας από την Ρωσία, ο υψηλός ανταγωνισμός συμφερόντων στην περιοχή, η εξόρυξη κοιτασμάτων χωρίς την συμμετοχή της Ρωσίας, το θέμα του ΙΡΑΝ, και οι εσωτερικές εξελίξεις μικρών χωρών στην περιοχή όπως η Τουρκία, και η μετα-Ισλαμική περίοδος στη Συρία. Και οπωσδήποτε, το Κουρδιστάν που είναι σήμερα χωρισμένο μεταξύ των τεσσάρων γειτόνων του. Μόνο η Τουρκία καταλαμβάνει το ήμισυ, το οποίο καλύπτει έκταση 235.000 km2, το 30% του συνόλου της τουρκικής επικράτειας.

Σε αυτόν τον ανταγωνισμό της περιφερειακής κυριαρχίας, οι εξελίξεις θα επηρεάσουν τα Ελληνικά και Κυπριακά εθνικά μας συμφέροντα.

Επειδή η Αμερικανική εξωτερική πολιτική χρησιμοποιεί την επιρροή της στην περιοχή με τρόπο που προσπαθεί να δημιουργήσει μια ηπειρωτική ισορροπία στην οποία η ίδια να είναι ο πολιτικός ρυθμιστής, θα προσπαθήσω να αναλύσω τα στρατηγικά συμφέροντα στην περιοχή.

Η κατάσταση στη περιοχή δίνει προτεραιότητα σε μια στρατηγική ικανότητα, σε μια προσεκτική, επιλογή και πολύ μελετημένη παράταξη των πόρων της Αμερικής στο παιχνίδι της Μέσης Ανατολής. Κατά τις Ηνωμένες Πολιτείες, εάν η Μόσχα ξαναποκτήσει κυριαρχία στην Ουκρανία, με τους μεγάλους φυσικούς πόρους που διαθέτει και πρόσβαση προς τη Μαύρη Θάλασσα, τότε αυτομάτως, η Ρωσία ξαναποκτά τη δύναμή της ως μια αυτοκρατορική χώρα.

Το Αζερμπαιτζάν, με τις μεγάλες φυσικές πηγές του ενεργείας, είναι η θέση κλειδί που κρατάει τον πλούτο της Κασπίας Θάλασσας και Κεντρικής Ασίας.

Η Τουρκία και το Ιράν συμμετέχουν στην δημιουργία μιας επιρροής στην Κασπία Θάλασσα εκμεταλλευόμενες την μείωση της Ρωσικής δύναμης. Και σε αυτή τη περίπτωση είναι γεωστρατηγικοί παίχτες. Εν τούτοις, και οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν σοβαρά εσωτερικά προβλήματα που δεν θα μπορέσουν να επηρεάσουν περιφερειακές αλλαγές στην μοιρασιά.

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Η Αμερικανική υπεροχή, οι γεωστρατηγικές της δυνατότητες, και τα συμφέροντά της σαν υπερδύναμη στοχεύουν στο ότι αυτός που θα ελέγχει την περιοχή, θα ελέγχει τον βιομηχανικό κόσμο. Και γι’ αυτό η γεωστρατηγική των ΗΠΑ δίνει μεγάλη προσοχή ώστε να εμποδιστεί η ανάδυση μιας άλλης δύναμης που θα περιορίσει την Αμερικανική επιρροή και την κυριαρχία της στην πορεία των εξελίξεων.

Η γεωπολιτική θα μετακινηθεί, σήμερα, από περιφερειακή σε σφαιρική διάσταση με υπεροχή σε όλη την Ευρασιατική ήπειρο που θα χρησιμεύσει ως το κεντρικό σημείο για μια παγκόσμια πρωτοκαθεδρία.

Επομένως, η γεωστρατηγική των ΗΠΑ προσπαθεί να εμποδίσει, πρώτον την ηγεμονία της Ρωσίας στην περιοχή, δεύτερον να εμποδιστεί κάποια παράταξη όπως, π.χ., Ρωσίας-Ιράν-Συρίας που θα είναι εναντίον των συμφερόντων των ΗΠΑ, και να σιγουρευτεί ότι και η διεθνής κοινότητα θα έχει ανεμπόδιστη οικονομική πρόσβαση.

Με άλλα λόγια, κάθε χώρα δυνατή και ανεξάρτητη στην περιοχή αντιμετωπίζεται ως επιβλαβής για τα συμφέροντα της διεθνούς κοινότητας, των Ηνωμένων Πολιτειών, και επιβλαβής για την περιφερειακή σταθερότητα.

Πράγματι, η γεωστρατηγική των ΗΠΑ με στόχους προς την Κεντρική Ασία και Μέση ανατολή είναι: (α) Ο βραχυπρόθεσμος στόχος που να εμποδιστεί η άνοδος μιας τοπικής δύναμης, ή κάποια παράταξη, ή συνασπισμός που θα αντισταθούν στην Αμερικανική επιρροή στις χώρες του Καυκάσου, της Κεντρικής Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Πρέπει να εμποδιστεί η ηγεμονία της Ρωσίας να κινηθεί προς το Νότο. Δηλαδή, κάθε δύναμη που θα εκδιώξει την Αμερική από την Μέση Ανατολή είναι εναντίον των συμφερόντων της. (β) Ο μεσοπρόθεσμος στόχος της είναι να μη δημιουργηθούν στρατηγικοί συνασπισμοί, ή συνεταιρισμοί ή παρατάξεις σε θέσεις κλειδιά στην περιοχή που θα δημιουργήσουν ένα ενωμένο υπερ-Ευρωπαικό σύστημα ασφαλείας. Και (γ), ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα παγκόσμιο σύστημα συνεργασίας, με ρυθμιστή τις ΗΠΑ, που η περιοχή να εισέρθει μέσα σε ένα παγκόσμιο κέντρο.

ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ ΠΑΙΧΤΕΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ

Οι γεωστρατηγικοί παίχτες είναι τα κράτη που προσπαθούν να μεταβάλλουν την υπάρχουσα γεωπολιτική τους θέση και θέλουν να εξασκήσουν ισχύ ή επιρροή. Η Τουρκία εδώ είναι ένας παίχτης που προσπαθεί να μεταβάλλει τη θέση της στην περιοχή συνδυάζοντας τα συμφέροντά της με αυτά της Αμερικής. Χώρες, όπως π.χ. η Τουρκία, τα συμφέροντά τους συμπίπτουν με αυτά της Αμερικής. Χρησιμοποιεί την ισχύ της Αμερικής και διαμορφώνει δικούς της σκοπούς στην Κεντρική Ασία, στη Μέση Ανατολή, στο Αιγαίο και στην Κύπρο.

Οι γεωπολιτικοί άξονες είναι τα κράτη που η σημασία τους προέρχεται από την ευαίσθητη περιοχή και τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης κρίσιμης κατάστασης για την συμπεριφορά των γεωστρατηγικών παιχτών. Πολύ συχνά, οι γεωστραηγικοί άξονες καθορίζονται από την γεωγραφία τους που τους δίνεται κάποιος ιδιαίτερος ρόλος. Επίσης, είτε καθορίζοντας μια πρόσβαση σε σημαντικές περιοχές, ή αρνούμενος τους πόρους σε έναν σημαντικό παίχτη. Το Αιγαίο είναι μια περιοχή που είναι ένας γεωπολιτικός άξονας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο γεωπολιτικός άξονας μπορεί να ενεργήσει σαν έναν αμυντικό προστατευτικό κάλυμμα για ένα κράτος (π.χ. Αμερική) ή ακόμη και για μια περιοχή.

Μερικές φορές, η σημαντικότητα της ύπαρξης ενός γεωπολιτικού άξονα μπορεί να έχει σημαντικά πολιτικά και πολιτιστικά επακόλουθα για κάποιον ποιο ενεργητικό γειτονικό γεωστρατηγικό παίχτη. Πρέπει να προσέξουμε το ενδιαφέρον της Τουρκίας ως προς την, π.χ. «περιβαλλοντική» προσέγγιση του Αιγαίου που δεν αναγνωρίζουν τα χωρικά στην αντιμετώπιση του θαλασσίου χώρου. Και επίσης, η ενιαία πολιτιστική προσέγγιση του Αιγαίου, ή προβλήματα λαθρομετανάστευσης. Να μην γίνουν κοινά προστατευόμενες οικολογικές ζώνες, οικονομικές ζώνες, η γκρίζες ζώνες.

Ο στόχος της σφαιρικής γεωστρατηγικής της Αμερικής είναι να αναγνωρίσει την ταυτότητα των γεωπολιτικών αξόνων κλειδιά της περιοχής και να τους προστατεύσει. Κάτι που δεν θα κάνει ούτε για το Αιγαίο ούτε για την Κύπρο..

Σήμερα, στο νέο πολιτικό χάρτη της περιοχής μας εμφανίζονται τουλάχιστον, πέντε γεωστρατηγικοί παίχτες κλειδιά. Και πέντε γεωπολιτιοί άξονες. Σημαντικοί και δραστήριοι παίχτες είναι: η Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία, η Κίνα και Αγγλία. Το ρόλο κρίσιμων σημαντικών γεωπολιτικών αξόνων τον παίζουν Ουκρανία, Αζερμπαιτζάν, Τουρκία και Ιράν. Η Τουρκία και το Ιράν είναι γεωστρατηγικώς ενεργά κράτη.

ΡΩΣΙΑ

Η Ρωσία προσπαθεί να εμποδίσει την δημιουργία μιας ανεξάρτητης κεντρικής περιφερειακής συνεργασίας που δεν θα έχει πρόσβαση η ίδια και πλήρη κυριαρχία. Και προσπαθεί να περιορίσει την Αμερικανική γεωπολιτική επιρροή στην περιοχή.

Για την Ρωσία, το Αζερμπαιτζαν είναι μια προτεραιότητα. Η υπαγωγή του θα βοηθήσει να απομονώσει την Κεντρική Ασία από τη Δύση, ιδιαιτέρως από την Τουρκία. Το Αζερμπαιτζάν ενθαρρυμένο από Αμερική και Τουρκία αρνήθηκε να έχει στρατιωτικές Ρωσικές βάσεις και γραμμή πετρελαιαγωγού σε Ρωσικό λιμάνι της Μαύρης Θάλασσας. Αλλά, για ένα δεύτερο πετρελαιαγωγό από Γεωργία στην Τουρκία.

Το συμφέρον της Αμερικής είναι να μην κυριαρχήσει σε αυτή τη γεωπολιτική περιοχή η Ρωσία, να μην μονοπωλήσει και να αντιμετωπιστεί ως παράγοντας επιβλαβής της περιφερειακής σταθερότητας και της διεθνούς κοινότητας.

Η πολιτική των ΗΠΑ προς τους κύριους γεωπολιτικούς μοχλούς, την Ουκρανία και το Αζερμπαιτζάν, παίρνει μια σοβαρή θέση. Και αντιμετωπίζει ένα δύσκολο δίλημμα στο θέμα της τακτικής της ισορροπίας και του στρατηγικού σκοπού.

Άλλη μια μεγάλη αβεβαιότητα εμφανίζεται στην μεγάλη, γεωπολιτικώς, ασταθή περιοχή της Κεντρικής Ασίας, είναι η πιθανή αυξανόμενη ευπάθεια των Τουρκο-Ιρανικών μοχλών. Εδώ υπάρχουν περίπου 25 κράτη που έχουν περίπου 400 εκατομμύρια πληθυσμό, εθνικώς και θρησκευτικώς είναι ανόμοια, και κανένα από αυτά πολιτικώς σταθερά. Και υπάρχει η πιθανότητα ότι ορισμένα από αυτά τα κράτη ίσως να αποκτήσουν ατομικά όπλα.

Αυτή η τεράστια περιοχή, διαλυμένη από μίση και περικυκλωμένη από δυνατούς ανταγωνιστικούς γείτονες φαίνεται να είναι το πεδίο μάχης για πολέμους μεταξύ κρατών και πιθανόν παρατεινόμενες εθνικές και θρησκευτικές διαμάχες.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η Τουρκία έχασε την σημαντική λειτουργία της ως προπύργιο απέναντι στο «κομμουνιστικό» παραπέτασμα. Αλλά, αναδείχθηκε από άλλη σκοπιά, ακριβώς γιατί βρίσκεται δίπλα σε όλες αυτές τις χώρες, οι περισσότερες από τις οποίες είναι μουσουλμανικές. Και το κυριότερο ότι είναι ανάμεσα σε αυτές τις δύο πάρα πολύ σημαντικές περιοχές. Και για τις επόμενες δεκαετίες θα είναι σημαντική περιοχή.

Από τη μια ο Καύκασος με τα νέα κοιτάσματα πετρελαίου και του αερίου, και από την άλλη η Μέση Ανατολή, που είναι μια παραδοσιακή πλουτοπαραγωγική περιοχή για το πετρέλαιο, είναι δύο περιοχές από τις οποίες εξαρτάται ολόκληρη η βιομηχανική αναπτυγμένη Δύση και Ανατολή. Έτσι, η Τουρκία έχει κάποιους ρόλους.

Η γεωπολιτική θέση της Τουρκίας είναι σημαντική για τους σχεδιασμούς των Η.Π.Α και της διεθνούς κοινότητας. Οι Η.Π.Α. αναθέτουν στην Τουρκία σημαντικό ρόλο γιατί για αυτούς είναι ο μοχλός. Τα συμφέροντα της Αμερικής συμπίπτουν με αυτά της Τουρκίας.

Οι Η.Π.Α. προσπαθούν να εξασφαλίσουν φιλικά καθεστώτα και συμφωνίες από τις χώρες αυτές. Θα έχουμε μια αντίδραση από την Ρωσία με την διείσδυση της Αμερικής στην περιοχή. Είναι ένα περίπλοκο παιχνίδι που έχει πολλές ανακατατάξεις.

Συμπερασματικά, τι ρόλο μπορεί να αναθέσουν οι ΗΠΑ στην Τουρκία; Μπορεί να αντιδράσει η Ρωσία για τους αγωγούς στην περιοχή; Η Τουρκία έχει άμεση σχέση με τους αγωγούς. Έχει στρατηγική θέση, έχει περάσματα, είναι κρίκος ανάμεσα στην Ρωσία, Μέση Ανατολή, Βαλκάνια και Ευρώπη, είναι μέσα σε κάθε σχεδιασμό. Οι αγωγοί, π.χ., είναι δύσκολο να περάσουνε από το Ιράν ή από το Αφγανιστάν. Οι πιθανότεροι δρόμοι είναι η Τουρκία και η Ρωσία, και η Τουρκία τους χρειάζεται. Η Τουρκία είναι σε κάθε σχεδιασμό στρατηγικό ένα απαραίτητο πέρασμα. Έτσι, οι Η.Π.Α. την θεωρούν ένα στρατηγικό τους σύμμαχο για την περιοχή.

ΤΟΥΡΚΙΑ – ΙΡΑΝ

Η Τουρκία και το Ιράν δεν είναι μόνο γεωστρατηγικοί παίχτες, αλλά επίσης και γεωστρατηγικοί άξονες των οποίων οι εσωτερικές τους καταστάσεις είναι αναγκαίες για την τύχη της περιοχής.

Υπάρχουν ανταγωνιστικά συμφέροντα στην περιοχή μεταξύ Ρωσίας, Τουρκίας και Ιράν. Η διείσδυση της Ρωσίας είναι Νότια προς το Αζερμπαιτζάν και Καζακστάν. Της Τουρκίας ανατολικά διαμέσου Αζερμπαιτζάν, στην Κασπία Θάλασσα, στην κεντρική Ασία. Και στην περίπτωση του Ιράν Βόρεια στο Αζερμπαιτζάν και Βόρεια στο Τουρκμενιστάν, Αφγανιστάν και Τατζικιστάν. Εδώ, φαίνεται ότι τα συμφέροντά τους συγκρούονται.

Βέβαια, ούτε η Τουρκία ούτε το Ιράν έχουν τη δύναμη να αποκλείσουν την Ρωσία από την επιρροή στην περιοχή. Τουρκία και Ιράν βοηθούν τα νέα κράτη, στην Κεντρική περιοχή, να αντισταθούν σε μια επανένωσή τους με την Ρωσία.

Σε αυτή την περιοχή, η Αμερική μοιράζεται ένα κοινό συμφέρον εάν υπάρχει μια σταθερή προ-δυτική Τουρκία, Ιράν και Κίνα. Η καλυτέρευση σχέσεων με το Ιράν θα αυξάνει παγκόσμια πρόσβαση στην περιοχή.

Εάν η Τουρκία μπει στην Ευρωπαϊκή ένωση, ή εάν η Ευρώπη δεν της κλείσει την πόρτα, πιθανώς τα κράτη του Καυκάσου θα κινηθούν προς την Ευρωπαϊκή τροχιά. Αλλά εάν η Ευρώπη αρνηθεί την είσοδο της Τουρκίας, τότε η Γεωργία και η Αρμενία θα υιοθετήσουν την Ρωσική κλίση.

Εάν, όμως, η Τουρκία δεν μπει στην Ευρώπη, τότε θα γίνει μια Ισλαμική χώρα, πιθανώς να προβάλει VETO στην επέκταση του ΝΑΤΟ και να μη ενσωματωθεί η Κεντρική Ασία μέσα στην παγκόσμια κοινότητα. Οι φιλοδοξίες της Τουρκίας υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ όπως π.χ. τον πετρελαιαγωγό από το Μπακού στο Αζερμπαιτζάν, στην Τουρκική Μεσόγειο. Θα επηρεάσει την διέξοδο πηγών ενεργείας της Κασπίας Θάλασσας. Οι εσωτερικές εντάσεις μέσα στην Τουρκία και στο ΙΡΑΝ κατά πάσα πιθανότητα όχι μόνον θα χειροτερεύσουν, αλλά θα μειώσει τον σταθεροποιητικό ρόλο που μπορεί να παίξουν αυτά τα κράτη μέσα σε αυτή την εκρηκτική περιοχή.

Τέτοιες εξελίξεις θα κάνουν πιο δύσκολη την αφομοίωση των νέων κρατών της Κεντρικής Ασίας μέσα στην διεθνή κοινότητα και έτσι, θα επηρεάσει, επίσης, και τα Αμερικανικά συμφέροντα στον Περσικό κόλπο. Οπωσδήποτε, η Αμερική και η διεθνής κοινότητα θα αντιμετωπίσουν εδώ μια πρόκληση.

Επιπροσθέτως, τώρα που ο πόλεμος στην Συρία φθάνει προς το τέλος του, και τελειώνει η αποστολή των καλοπληρωμένων μισθοφόρων του ISIS της Τζιχάντ, όλα τα εμπλεκόμενα μέρη κάνουν κινήσεις για να διαμορφώσουν καταστάσεις για τα διαφορετικά τους συμφέροντα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι ο τερματισμός της Συριακής κρίσης εμπλέκει πολλούς παράγοντες με διαφορετικά συμφέροντα και ισχύ. Πρώτον, ο Αλ-Άσαντ θα προσπαθήσει να αποκαταστήσει τον έλεγχο της χώρας του με την υποστήριξη του Ιράν και της Ρωσίας. Δεύτερον, ο στρατηγικός στόχος του Ιράν για εδαφικές φιλοδοξίες και περιφερειακής ηγεμονίας μεταξύ Σιιτικών-Σουνιτικών διαφορών. Επίσης, ο στρατηγικός στόχος των ΗΠΑ είναι να αποτρέψουν συσχετισμούς, όπως ο Ιρανο-Ρωσικός συσχετισμός, η μια συμμαχία μεταξύ Ιράν, Συρίας κα Ρωσίας που θα είναι εμπόδιο στα Αμερικανικά συμφέροντα.

Το ισλαμικό κράτους, το χαλιφάτο, θα έχει νέα αποστολή. Θα συνεχίσουν επιθέσεις σε χώρες στη Μέση Ανατολή, και θα κινηθούν παγκοσμίως, ιδιαίτερα στην Ευρώπη αναζωογονώντας “αδρανή δίκτυα”, θα προσλάβουν νέα μέλη με συνέχιση της ιδεολογίας τους. Εκατοντάδες θα μπουν στην Ευρώπη από την Τουρκία.

ΕΥΡΩΠΗ

Για να εμποδιστεί η άνοδος μιας δύναμης στην Κεντρική Ασία εχθρικής προς τα συμφέροντα των ΗΠΑ, προσπαθούν να διευρύνουν την Ευρώπη για να μεταβληθεί σε γεωπολιτικό προγεφύρωμα της Αμερικής προς την Ασία, που αυτό θα βοηθήσει την Αμερική να έχει πολιτική επιρροή στην περιοχή, μέσω του ΝΑΤΟ.

Η ενοποίηση της Ευρώπης αποτελεί έναν αναγκαίο παράγοντα για την Αμερικανική γεωστρατηγική.

Η Γαλλία και η Γερμανία είναι οι αρχιτέκτονες της Ευρώπης. Αλλά, ο κάθε ένας παίρνει θέση με διαφορετικό σχέδιο και όραμα, αλλά κανένας δεν μπορεί να υπερισχύσει μόνος του.

Αυτό δίνει στις ΗΠΑ μια ευκαιρία να παρέμβει, αλλά τι είδους Ευρώπη προτιμάει η Αμερική; Έναν ίσιο συνέταιρο ή έναν νεότερο σύμμαχο; Δηλαδή, η Ευρώπη να παραμείνει συνδεδεμένη με τις ΗΠΑ και να επεκτείνουν ένα συνεργάσιμο «δημοκρατικό» διεθνές σύστημα το οποίο θα είναι εξαρτημένο από την Αμερικανική παγκόσμια πρωτοκαθεδρία.

Κοιτάζοντας στο χάρτη της μεγάλης Ασιατικής περιοχής βλέπουμε την βάση της γεωπολιτικής σημαντικότητας του Ευρωπαϊκού προγεφυρώματος για τις ΗΠΑ.
Η Αμερική υποστηρίζει την ένωση της Ευρώπης διότι εάν η Γερμανία πάρει την πρωτοκαθεδρία, τότε η Ευρώπη δεν θα είναι το προγεφύρωμα για την Αμερική.

Επίσης, μια μεγαλύτερη Ευρώπη, ένα μεγαλύτερο ΝΑΤΟ εξυπηρετεί το σκοπό των ΗΠΑ. Η είσοδος μελών από την Κεντρική Ευρώπη, έχει αυξήσει τα Ευρωπαϊκά Κράτη με προ-Αμερικανική τάση, έχει απλώσει το πεδίο της Αμερικανικής επιρροής. Χωρίς ταυτόχρονα να δημιουργηθεί μια Ευρώπη, πολιτικώς, τόσο ενωμένη που θα προκαλέσει την Αμερική σε γεωπολιτικά θέματα. Και αυτό, γιατί εάν η Ευρώπη επιτύχει την πολιτική της ένωση, τότε θα γίνει μια παγκόσμια δύναμη.

Από την άλλη πλευρά, βλέπουμε στην Ευρώπη σημεία ότι η ορμή της ενοποίησης και της επέκτασης χλομιάζει. Μεγάλη κλίμακα ανεργίας παραμένει σταθερή και παραδοσιακοί Ευρωπαϊκοί εθνικισμοί ίσως να ξαναξυπνήσουν.

Η ανασφάλεια, συνδεδεμένη από τη δημογραφική, εθνικιστική και θρησκευτική πρόκληση θα βοηθήσουν να στηριχτούν τα Ευρωπαϊκά συμφέροντα με μια Αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα, η Ευρωπαϊκή εξάρτηση σε αυτή τη συνεχιζόμενη Αμερικανική παρουσία ασφάλειας θα έχει ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα να την εμποδίσει να κινηθεί σε μια πολιτική και στρατιωτική ενότητα.

Δεν φαίνεται ότι στο κοντινό μέλλον η Ευρώπη θα αποκτήσει πολιτική ενότητα για να έχει και στρατιωτική οντότητα. Οι αιτίες για μια τέτοια πρόγνωση είναι πολλές. Η πρώτη έχει να κάνει με τα εσωτερικά και εξωτερικά εμπόδια που επηρεάζουν για μια πολιτική ένωση. Η δεύτερη, έχει να κάνει με τα θέματα ασφαλείας. Είναι δύσκολο τώρα να καθορίσουν ποια είναι σήμερα η έκταση της Ευρώπης. Το ερώτημα είναι που τελειώνει η Ευρώπη, που είναι τα σύνορά της.

Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟ ΔΙΑΜΟΡΦΟΥΜΕΝΟ ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η Ελλάδα, σαν γεωστρατηγικός παίχτης, αλλά επίσης και σαν γεωστρατηγικός άξονας, έχει μεγάλη στρατηγική σημασία στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου διότι εκεί εμπλέκονται τα συμφέροντα των ΗΠΑ και διεθνούς κοινότητας λόγο πετρελαϊκών κοιτασμάτων του Β/Α Αιγαίου, μεταφορά κοιτασμάτων, εμπορίου, και έλεγχος των στενών και ο φραγμός της Ρωσίας για κάθοδο προς τη μεσόγειο και ασφαλώς η Τουρκία που ζητάει συνεκμετάλλευση στο Αιγαίο. Επίσης, το πετρελαϊκό τρίγωνο μεταξύ Κασπίας, Μαύρης Θάλασσας και Α. Μεσογείου.

Το γεωπολιτικό και ενεργειακό μεγάλο παιχνίδι που παίζεται στην περιοχή, επηρεάζουν, αναπόφευκτα, και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Όλοι οι οδοί διέλευσης του πετρελαίου της Κασπίας προς τη Δύση, ο έλεγχος της νοτιανατολικής Μεσογείου, όπου θα καταλήγει ο τουρκικός αγωγός θα περάσουν από το Αιγαίο ή την Ανατολική Μεσόγειο. Και εδώ είναι κομβικά σημεία που κυριαρχούν στο στρατηγικό παιχνίδι. ‘Έτσι, η Ελλάδα βρίσκεται στον δρόμο των πετρελαίων του 21ου αιώνα.

Σε αυτό τον ανταγωνισμό η γεωγραφική τοποθεσία παραμένει το σημείο εκκίνησης για τον ορισμό των εξωτερικών προτεραιοτήτων της Ελλάδος, και το μέγεθος της εθνικής περιοχής επίσης παραμένει ένα από τα κύρια κριτήρια κατάστασης και ισχύος.

Οπωσδήποτε, πρέπει οι πολιτικοί ηγέτες της Πατρίδας να αναγνωρίσουν ότι εκτός από την περιοχή, και το έδαφος πρέπει να υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που είναι ποιο αναγκαίοι που καθορίζουν την διεθνή θέση του κράτους ή τον βαθμό της διεθνής του επιρροής. Ένας παράγων, κλειδί, είναι η οικονομική δύναμη και η μετατροπή της σε τεχνολογική και αμυντική αλλαγή.

Η γεωγραφική περιοχή εξακολουθεί να καθορίζει τις άμεσες προτεραιότητες της Ελλάδας. Και όσο ποιο ισχυρός είναι ο στρατός, η οικονομία και η πολιτική ισχύ, τόσο μεγαλύτερη είναι η ακτίνα επιρροής πέραν των κοντινών γειτόνων και η συμμετοχή στα κύρια γεωπολιτικά συμφέροντα.

Μέχρι πρόσφατα, αναλυτές της γεωπολιτικής έχουν αναρωτηθεί «εάν η εδαφική ισχύ είναι πιο σημαντική από την ισχύ θαλάσσης και ποια συγκεκριμένη περιοχή της Κεντρικής Ασίας είναι κεντρικό σημείο ώστε να εξασκείται ο έλεγχος σε όλη την περιοχή».

Το γεωπολιτικό και ενεργειακό παιχνίδι που παίζεται στην περιοχή έχει ως κύριο χαρακτηριστικό την έλλειψη άμεσης πρόσβασης σε ανοικτές θάλασσες. Όλες οι πιθανές οδοί διοχέτευσης περνούν από γεωπολιτικά ευαίσθητες περιοχές. Τα πολιτικά παιχνίδια με τους αγωγούς πετρελαίου επηρεάζουν άμεσα και την Ελλάδα.

Τα παιχνίδια των πολυεθνικών, των κοινοπραξιών, διότι η πολιτική αστάθεια της περιοχής, το τεράστιο κόστος της επένδυσης έκαναν τους κολοσσούς να μοιράσουν τον επιχειρηματικό κίνδυνο κάνοντας κοινοπραξίες, αποτελούν μια απειλή για τα ελληνικά συμφέροντα και για το Αιγαίο.

Και γι’ αυτό εμείς, πρέπει να είμαστε έτοιμοι πολιτικά, διπλωματικά για να κινηθούμε θετικά.

Η αλλαγή στο σύγχρονο γεωστρατηγικό περιβάλλον επέφερε και αλλαγές στη στρατηγική σημασία της χώρας μας. Υπάρχουν κύρια σημεία που είναι στρατηγικής σημασίας της Ελλάδας.

Πρώτον, ο εθνικός εναέριος χώρος στην χερσαία και νησιωτική περιοχή της Ελλάδος έχει μεγάλη στρατηγική σημασία. Τα συμφέροντα των ΗΠΑ και των υπερεθνικών κέντρων της διεθνούς κοινότητας θέλουν το Αιγαίο να καταστεί ελέγξιμο οικονομικώς και στρατηγικώς. Γι’ αυτό και αμφισβητούν την ελληνική κυριαρχία στον εναέριο χώρο του Αιγαίου. Το στρατηγικό πρίσμα των ΗΠΑ είναι ότι η Ελλάδα πρέπει να κάνει μικρές υποχωρήσεις στην ελληνο-τουρκική διένεξη για να εξυπηρετηθούν οι μεσοπρόθεσμοι στόχοι των Αμερικανών. Και αυτό γιατί το Αιγαίο είναι η θαλάσσια πύλη της περιοχής.

Όπως αναφέραμε και πριν, η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το προγεφύρωμα της Αμερικής και η εμπόδιση για πολιτική ένωση είναι ένα Αμερικανικό σχέδιο. Και η θέση των ΗΠΑ που όχι μόνο δεν θεωρούν τα ελληνικά σύνορα ως σύνορα της Ευρωπαϊκής ‘Ένωσης, αλλά και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει σύνορα.

Δεύτερον, η στρατηγική σημασία του Αιγαίου είναι κοινά παραδεκτή, (α) για την μεταφορά κοιτασμάτων του Μπακού και των οδών των pipe lines προς την Μεσόγειο, (β) τα off-shore πετρελαϊκά κοιτάσματα του Β/Α Αιγαίου, (γ) εμπόδιο για κάθοδο της Ρωσίας προς την Μεσόγειο.

Τρίτον, τα εξαιρετικής στρατηγικής σημασίας αγκυροβόλια που χρησιμοποιούσε η Πρώην Σοβιετική Ένωση που τα πέντε ευρίσκονται των 6 μιλίων, Λήμνο, Κύθηρα, Αστυπάλαια και τρία γύρω από την Κρήτη.

Γίνεται, επομένως, εύκολα αντιληπτό ότι, η Ελλάδα που ευρίσκεται στο μεταβαλλόμενο διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον και της γεωπολιτικής συγκυρίας στην περιοχή έχει την ανάγκη ενός στρατηγικού σχεδιασμού που θα αποτελέσει μηχανισμός κατευθύνσεων σε ό, τι αφορά στη χάραξη των στόχων βραχυπρόθεσμης και μεσοπρόθεσμης εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής για την προάσπιση των εθνικών μας συμφερόντων. Η κάθε Κυβέρνηση πρέπει να χειρίζεται το όλο θέμα σε καθαρά εθνικά πλαίσια. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία, ότι η αποφασιστικότητα και οι κατάλληλοι χειρισμοί συντελούν στη μεταβολή των συγκυριών.

Αντίθετα, η Τουρκία προσπαθεί να εξασφαλίσει γεωπολιτικά ωφελήματα στο Αιγαίο. Δεν ενδιαφέρεται για την ασφάλεια του ευρύτερου χώρου, αλλά πως θα προωθήσει τα επεκτατικά της προγράμματα, εκμεταλλευόμενη την όλη κατάσταση. Υπό τις σημερινές συνθήκες είναι σημαντική η στρατηγική σημασία της Ελλάδος, η οποία πρέπει να εξοπλισθεί γιατί βρίσκεται ανάμεσα δυο τεράστιων ισλαμικών κόσμων και αποτελεί ουσιαστικά την δεύτερη αμυντική γραμμή αμύνης μπροστά στην απειλή της Τουρκίας. Και σε αυτά πρέπει να πάρουν αποφάσεις οι Στρατιωτικοί μας, οι Πολιτικοί μας και οι Βουλευτές μας, συνοδευόμενοι από έμπειρους της κατάστασης. Δεν υπάρχουν περιθώρια για χάσιμο χρόνου, επειδή η απειλή είναι πρόδηλη και χρειαζόμαστε όπλα. Αν παραμείνουμε με τα σημερινά δεδομένα απομένει ο χρόνος, για να μας δημιουργήσει η Άγκυρα τετελεσμένα και στο Αιγαίο.

Από όλα τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι η Ελλάδα πρέπει να είναι πανέτοιμη για τις ραγδαίες εξελίξεις στην περιοχή. Στόχος μας είναι να μελετήσουμε και να αναλύσουμε τον διεθνή και περιφερειακό κόσμο όπως τον βλέπουμε από τις αρχές του 21ου αιώνα, και φυσικά κατά την περίοδο της Αμερικανικής δοκιμαζόμενης παγκόσμιας ηγεμονίας. Πρέπει να κάνουμε επιλογές που θα επηρεάσουν τα μέγιστα τα προβλήματα του Αιγαίου και της Κύπρου προς την οριστική τους διευθέτηση, γιατί δεν υπάρχουν πια περιθώρια για την Άγκυρα να συνεχίσει την γνωστή επεκτατική πολιτική σε βάρος μας.

Νικόλαος Λ. Μωραίτης. Ph.D.
Διεθνείς Σχέσεις-Συγκριτική πολιτική-
Εξωτερική Πολιτική των ΗΠΑ.
Καλιφόρνια, U.S.A.
Member of International Hellenic Association (USA)

Πηγή Ιnternational Hellenic Association


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Οι ηγέτες της Ε.Ε. θέλουν να κρατήσουν ανοιχτή την πόρτα για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων
Οι φόβοι για αποσταθεροποίηση της περιοχής και αύξηση της επιρροής της Ρωσίας

Του Andrew Byrne
Financial Times


Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων πρέπει να κάνουν περισσότερα για να επιδείξουν τη δέσμευση τους στην δημοκρατία και στο κράτος δικαίου για να ενταχθούν στην Ε.Ε., προειδοποίησε ο Γιοχάνες Χαν, ο υπεύθυνος του μπλοκ για τη διεύρυνση.

Οι δηλώσεις του κ. Χαν έγιναν λίγες ώρες προτού οι ηγέτες της Ε.Ε., που είχαν συγκεντρωθεί για να υπογραμμίσου την δέσμευση τους στην ταραχώδη περιοχή, εγκρίνουν σχέδιο για την δημιουργία ενός ενιαίου οικονομικού χώρου στις περιοχές αυτές. Οι Βρυξέλλες θέλουν να αντιμετωπίσουν την διπλή απειλή της δημοκρατικής διολίσθησης και της αστάθειας με την υπόσχεση των επενδύσεων και της ένταξης στην Ε.Ε.

Η προειδοποίηση έρχεται καθώς οι παρατηρητές αμφισβητούν την διάθεση του μπλοκ για περαιτέρω διεύρυνση σε μια στιγμή που το Ηνωμένο Βασίλειο ετοιμάζεται να αποχωρήσει από την ένωση. Την ίδια στιγμή, οι Βρυξέλλες έχουν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για το κράτος δικαίου στην Πολωνία και την Ουγγαρία, δύο κράτη μέλη.

«Θα θέλαμε να δούμε διαβεβαιώσεις, εγγυήσεις και συμπεριφορά που να δείχνει ότι έχουν εισπνεύσει τις ευρωπαϊκές αξίες» ανέφερε ο κ. Χαν στην Τριέστη. «Αυτό είναι επίσης κάτι που θα αξιολογηθεί από τα κράτη μέλη».

«Υπάρχει μια ισχυρή και ξεκάθαρη δέσμευση στην ένταξη στην Ε.Ε., αλλά βασίζεται σε αρετές. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να αποδώσουν, δεν υπάρχει καθορισμένη ημερομηνία για την ένταξη. Είναι δικό τους θέμα» πρόσθεσε.

Η σύνοδος για τα Δυτικά Βαλκάνια πραγματοποιείται εν μέσω διμερών συγκρούσεων μεταξύ των κρατών της πρώην Γιουγκοσλαβίας, ανησυχιών για αυταρχικές τάσεις και φόβων ότι η Ρωσία θρέφει την αστάθεια στα Βαλκάνια για να υπονομεύσει την επιρροή της Δύσης.

Οι πρωτεύουσες της Ε.Ε. έχουν θορυβηθεί από τις πολιτικές κρίσεις που συχνά οδήγησαν σε βίαια γεγονότα, όπως την επίθεση στο κοινοβούλιο της ΠΓΔΜ τον Απρίλιο, που είχε σαν στόχο να αποτραπεί η ειρηνική μετάβαση της εξουσίας.

«Έχει σημάνει συναγερμός» δήλωσε η Ναταλί Τότσι, διευθύντρια του Istituto Affari Internazionali και σύμβουλος της Φεντερίκα Μογκερίνι, της Ύπατη Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής.
Οι κρίσεις έχουν ανεβάσει την περιοχή στην κορυφή της ατζέντας της Ε.Ε. για την ασφάλεια, σημείωσε η κα. Τότσι. Έχουν επίσης δημιουργήσει αμφιβολίες για το κατά πόσον η διαδικασία διεύρυνσης της Ε.Ε. εγγυάται αυτόματα την δημοκρατία και την συμφιλίωση.

Η Γερμανίδα Καγκελάριος, Άγκελα Μέρκελ και ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, είναι μεταξύ αυτών που έλαβαν μέρος στη σύνοδο την Τετάρτη, η οποία είναι μέρος της λεγόμενης Διαδικασίας του Βερολίνου για την ενθάρρυνση της προόδου στην πρόσβαση. Αξιωματούχοι ανέφεραν πως η παρουσίας τους είχε σαν στόχο να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη επιρροή της Ρωσίας στις πολιτικές εξελίξεις στα Βαλκάνια. Η Μόσχα κατηγορείται – μεταξύ άλλων και από την Βρετανίδα πρωθυπουργό Τερέζα Μέι – για εκμετάλλευση της αστάθειας στα Βαλκάνια με στόχο την υπονόμευση της επιρροής της Δύσης στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Αξιωματούχοι του Μαυροβουνίου λένε πως τον Οκτώβριο αποτράπηκε πραξικόπημα που είχε την στήριξη της Ρωσίας, ενώ το Κρεμλίνο έχει συγκρουστεί με τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον για τη διαχείριση της κρίσης στην ΠΓΔΜ από τη Δύση.

«Η παρουσία των ηγετών της Ε.Ε. εδώ υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι το ευρωπαϊκό μονοπάτι» δήλωσε ανώτατος αξιωματούχος. «Είναι επίσης έναν αντίδοτο στις παρεμβάσεις άλλων στην περιοχή, ειδικά της Ρωσίας».

Αξιωματούχοι της Ε.Ε. ετοιμάζονται στη σύνοδο να ανακοινώσουν νέες χρηματοδοτήσεις για επιχειρηματικά δάνεια, μεταφορές και υποδομές στην ενέργεια, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.

Οι ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων θα εγκρίνουν την πρόταση για ένα κοινό οικονομικό χώρο στην περιοχή, απομακρύνοντας τα εμπόδια και αυξάνοντας τις πιθανότητες τους να ενταχθούν στο μπλοκ. Το σχέδιο θα δημιουργήσει ως και 80.000 θέσεις εργασίας ως το 2023, σύμφωνα με τον κ. Χαν.

Αλλά υπάρχουν εμπόδια: οι κυβερνήσεις δεν έχουν αποσύρει ακόμα όλα τα εμπόδια για τη χορήγηση θεωρήσεων εισόδου στην περιοχή, ενώ η Σερβία έχει αρνηθεί να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Κοσόβου από τότε που διαχωρίστηκε μονομερώς το 2008. Το Κόσοβο έχει αποκλείσει μια βαθύτερη τελωνειακή ένωση, επικαλούμενη την εξάρτηση της κυβέρνησης από τα τελωνειακά έσοδα. Η περιοχή είναι μέρος της Συµφωνία για τη Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών Κεντρικής Ευρώπη από το 2007.

Ο κ. Χαν αναγνώρισε επίσης τις δυσκολίες της Ε.Ε. με τη δική της εσωτερική συζήτηση για το κράτος δικαίου, λέγοντας πως οι ανησυχίες για την κατάσταση της δημοκρατίας στην Πολωνία και στην Ουγγαρία έχουν κάνει πιο δύσκολη την επιμονή σε καθαρές «ευρωπαϊκές αξίες» στις ενταξιακές συνομιλίες με υποψήφιες χώρες.

«Δεν είναι πάντα εύκολο για εμένα να πιέζω για κάτι που δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί μεταξύ μας» σημείωσε. «Η εμπειρία είναι ο λόγος που τώρα είμαστε πιο σκληροί και πιο επίμονοι σε αυτά τα ζητήματα» τόνισε.

Πηγή Euro2day


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

11 Ιουλ 2017


Του Βασίλη Κοψαχείλη 

Άλλος ένας γύρος συνομιλιών για την επίλυση του Κυπριακού κατέληξε παρά τις υψηλές προσδοκίες κάποιων κύκλων σε αδιέξοδο με ευθύνη της Τουρκίας. Το ποιος ευθύνεται βέβαια, το βλέπουμε μόνο εμείς, ίσως να το ομολογεί στις ιδιωτικές του συζητήσεις και ο Γ.Γ. του ΟΗΕ κ. António Guterres.
Σε δηλώσεις της εκπροσώπου του State Department, μπορεί να επισημαίνεται η απογοήτευση αλλά ταυτόχρονα εκφράζονται ευχαριστίες για την σκληρή εργασία όλων των μερών και τη διευκόλυνση του ΟΗΕ, καθώς και ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να εργάζονται για την επανένωση της νήσου σε μία διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία.

Η Ε.Ε. …ατάραχη, δεν λαμβάνει θέση  για ένα κράτος-μέλος της, που ένα άλλο  κράτος και μη μέλος της δεν το αναγνωρίζεις και το απειλεί με παρουσία κατοχικού στρατού και «επεμβατικά (στρατιωτικά κατά την Τουρκία) δικαιώματα».

Έχουμε όμως και την Ρωσία η οποία  παρά το  αδιαμφησβήτητο γεγονός ότι μετά το 2014 έχει κάνει εντονότατη την γεωπολιτική και ενεργειακή της παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, «περιέργως» να μην εκφράζει την θέση της για το Κυπριακό, τις Τουρκικές αξιώσεις και το ενεργειακό παιχνίδι στην περιοχή!

Αυτό που κανείς δεν θέλει να παραδεχτεί στο Κυπριακό είναι ότι επί τέσσερις δεκαετίες αναζητείται μία φόρμουλα νομιμοποίησης της Τουρκικής εισβολής και κατοχής καθώς και το ότι το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναζητείται η όποια «λύση» έχει χρεοκοπήσει.

Το μεγάλο ερώτημα είναι, αν εδώ που έφτασαν τα πράγματα, θα ησύχαζε η Κύπρος αν οδηγούμασταν σε δυο ανεξάρτητα κράτη; Ίσως όχι, και αυτό το συμπέρασμα αποτελεί την κορυφή του δράματος πίσω από το Κυπριακό. Η αλήθεια είναι πως τα ενεργειακά συμφέροντα που πιέζουν από την εποχή του Σχεδίου Ανάν την «λύση» του Κυπριακού, επιβάλλουν τη συμμετοχή της Τουρκίας και των Τ/Κ στη μοιρασιά. Οπότε, και στη λύση των δύο κρατών να οδηγούμασταν, τα πλούσια ενεργειακά κοιτάσματα στο νότιο μέρος της Κύπρου δεν θα άφηναν την Τουρκία αδιάφορη, η οποία θα συνέχιζε να μπλοκάρει είτε τις συνομιλίες για δύο κράτη είτε να απειλεί ευθέως την ομαλή πορεία των ερευνών και την εκμετάλλευση των Υ/Α της Ε/Κ Κύπρου.

Άρα ποια είναι τα δεδομένα που έχουμε για την Κύπρο την επόμενη μέρα μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στο Crans-Montana;
  • Την Πολιτική Ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας (την οποία η Τουρκία την θεωρεί εκλιπούσα) να εξακολουθεί να είναι κατώτερη των περιστάσεων και μάλλον …αδιάφορη για τα διδάγματα τεσσάρων και πλέον δεκαετιών εμπειρίας συνομιλιών για το Κυπριακό.
  • Τη διεθνή κοινότητα πέρα από κάποια ευχολόγια να εξακολουθεί να παίζει ρόλο του «Πόντιου Πιλάτου».
    Την Ελληνική κυβέρνηση, ορθά να επιμένει σε κατάργηση των επεμβατικών δικαιωμάτων, αλλά δυστυχώς να μην έχει εναλλακτικό σχέδιο (Plan B) απέναντι στους ανταγωνιστικούς σχεδιασμούς.
  • Το Ισραήλ, που διακαώς θέλει να ανοίξει το ενεργειακό παιχνίδι στην περιοχή, να αναδεικνύεται σε περιφερειακή δύναμη και «προστάτη» των συμφερόντων του στην Ανατολική Μεσόγειο, με την συγκατάθεση Κυπρίων και Ελλήνων, με ότι αυτό όμως συνεπάγεται στο μέλλον…
  • Και με τις εταιρείες που εμπλέκονται στο ενεργειακό παιχνίδι να πιέζουν ασφυκτικά για «λύση», την οποιαδήποτε «λύση» στο Κυπριακό, αλλιώς πως θα επενδύσουν πάνω σε μια αίολη πολιτικά και νομικά υπόθεση;
Με βάση τα παραπάνω εκτιμούμε πως οι συνομιλίες στο Crans-Montana κατέρρευσαν για να ξαναρχίσουν!

Παράλληλα, την ίδια ώρα που εταιρείες και διεθνής κοινότητα θα πιέζουν για επανέναρξη συνομιλιών, ο Ερντογάν ίσως και να προετοιμάζεται για αύξηση της πιέσεως με στρατιωτικά μέσα που ίσως να κινούνται και στα όρια της εμπλοκής, προσπαθώντας να ακυρώσει τα δρομολογημένα προγράμματα ερευνών και εξορύξεων στην Κυπριακή ΑΟΖ.

Σε αυτό το πλαίσιο, Ελλάδα και Κύπρος θα πρέπει να ανασχεδιάσουν την στρατηγική τους. Το ενδεχόμενο επανέναρξης των συνομιλιών θα πρέπει να μας βρει έτοιμους με νέες θέσεις, αξιώσεις και επιχειρήματα σε όλο το εύρος της διαπραγμάτευσης. Πρέπει να τους ανησυχήσουμε με τις δικές μας αξιώσεις, ειδάλλως θα σερνόμαστε από την Τουρκία και την επιτήδεια ουδετερότητα ενεργειακών συμφερόντων και διεθνούς κοινότητας, συμπεριλαμβανομένου και του Ισραήλ.

Είναι καιρός να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων, αλλιώς να μην κάνουμε ούτε σκέψη για έναρξη ερευνών και εξορύξεων στην Κυπριακή ΑΟΖ. Άλλωστε, δεν μας έχει μείνει άλλο «όπλο» για να αναγκάσουμε τον διεθνή παράγοντα να συνετίσει την Τουρκία.

* Ο κ. Βασίλης Κοψαχείλης είναι Διεθνολόγος, Γεωστρατηγικός Αναλυτής.Πηγή Liberal

Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου