Top Social Icons

Menu Right

Left Sidebar
Left Sidebar
Featured News
Right Sidebar
Right Sidebar

Η κατηγορια που επιλεξατε...

20 Απρ 2018


Σε εποχή αβεβαιότητας η Τουρκία. Η παράταση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στη γείτονα χαρακτηρίζεται ένδειξη πανικού και αδυναμίας

Από τη Θεανώ Καρούτα

Μόλις ένα 24ωρο μετά την προκήρυξη των πρόωρων διπλών εκλογών στην Τουρκία στις 24 Ιουνίου η χώρα μοιάζει να έχει μπει για τα καλά πια σε εποχή πολιτικής αβεβαιότητας, με τους αναλυτές να εκτιμούν πως ο επικεφαλής του τουρκικού κράτους προέβη στην κίνηση αυτή καθώς «επιθυμεί να εκμεταλλευτεί το αίσθημα φόβου και ανασφάλειας που νιώθουν οι πολίτες και να κερδίσει τις εκλογές».

Οι κάλπες, άλλωστε, αναμένεται να στηθούν την ώρα που συνεχίζονται οι μαζικές διώξεις μετά το πραξικόπημα του 2016, εν μέσω έντασης μεταξύ Τουρκίας και Δύσης και ενώ η χώρα θα βρίσκεται για άλλους τρεις μήνες σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Ο Φάντι Χακούρα, ειδικός σε θέματα Τουρκίας στο Chatham House (Βασιλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων), υποστηρίζει ότι η απόφαση του Ερντογάν αποτελεί ταυτόχρονα «ένδειξη πανικού και αδυναμίας». Τα κόμματα, πάντως, της αντιπολίτευσης δήλωσαν έτοιμα να αντιμετωπίσουν την πρόκληση.

«Είμαστε έτοιμοι»

«Το 2018 θα είναι η χρονιά της δημοκρατίας. Είμαστε έτοιμοι, θα κερδίσουμε!» δήλωσε ο επικεφαλής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού κόμματος (CHP) Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Την ίδια ώρα ανησυχία φαίνεται πως προκαλεί στον Τούρκο πρόεδρο η «λύκαινα» της Τουρκίας Μεράλ Ακσενέρ, η οποία με το νεοσύστατο εθνικιστικό Καλό Κόμμα της απειλεί να κλέψει ψήφους από το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) αλλά και από τον σύμμαχό του Ντεβλέτ Μπαχτσελί.

Το έντεχνο «χάιδεμα» στα αυτιά των πιο ακραίων συντηρητικών σε συνδυασμό με τις υποσχέσεις της για επαναφορά της δημοκρατίας και τη δέσμευσή της για το τέλος των διώξεων φαίνεται πως έχει αποδώσει, καθώς πολλές δημοσκοπήσεις τής δίνουν ποσοστό έως και 20%.
Ο Ερντογάν, όμως, ελπίζει ότι πολιτικά θα τη «βγάλει από τη μέση», καθώς το κόμμα της δεν έχει κλείσει εξάμηνο από το ιδρυτικό συνέδριό του, ώστε να συμμετάσχει στις εκλογές, όπως ορίζεται από την πρόσφατη συνταγματική αναθεώρηση.

Ο Αϊχάν Ακτάρ, καθηγητής Κοινωνιολογίας του πανεπιστημίου Μπιλγκί, εκτιμά επίσης ότι πίεση στον Ερντογάν άσκησε και η προσφυγή του CHP στο Συνταγματικό Δικαστήριο κατά του νόμου που επιτρέπει τις συμμαχίες κομμάτων στις εκλογές.
Αν το δικαστήριο πάρει απόφαση υπέρ της ακύρωσης, η επανεκλογή του Ερντογάν μόνο βέβαιη δεν θεωρείται. Και στην περίπτωση που δεν ακυρωθεί όμως, μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ.

«Τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα μπορούσαν να προτάξουν ως υποψήφιο τον τέως πρόεδρο Δημοκρατίας Αμπντουλάχ Γκιουλ. Στην περίπτωση υλοποίησης ενός τέτοιου σεναρίου οι εκλογές θα ήταν δύσκολες για τον Ερντογάν».

Δημοκρατία


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Του Σάκη Μουμτζή

Όταν ο υπουργός εξωτερικών δήλωνε, τότε, το 1996, πως την Ελληνική σημαία στα Ίμια «την πήρε ο αέρας», θέλω να πιστεύω πως δεν είχε αντιληφθεί ότι, ουσιαστικά, παραιτείτο από την κυριαρχία του Ελληνικού κράτους επί των δύο αυτών βραχονησίδων.

Γιατί η σημαία συμβολίζει και δηλώνει κυριαρχία.

Η περιοχή έκτοτε έγινε γκρίζα. Αγνώστου ιδιοκτησίας ή την ιδιοκτησία των δύο βραχονησίδων συνδιεκδικούσαν Ελλάδα και Τουρκία. Η 31η Ιανουαρίου 1996 ήταν μια ημέρα χωρίς επιστροφή στην προηγουμένη κατάσταση.

Το status quo ante ήταν αδύνατο. Ο Έλληνας βοσκός δεν θα μπορούσε να ξαναβοσκήσει τα πρόβατα του. Απλό, αλλά πολύ σημαντικό γεγονός.

Μετά τον εμβολισμό του Ελληνικού πλοίου «Γαύδος» από το Τουρκικό, στην περιοχή των Ιμίων, και τα όσα επακολούθησαν, μιλήσαμε πως η γκρίζα ζώνη μετατράπηκε, de facto, σε Τουρκική ζώνη. Και οι προχθεσινές δηλώσεις του Τούρκου υπουργού των εξωτερικών επιβεβαίωσαν τους φόβους μας.

Τα Ίμια προσαρτήθηκαν στην Τουρκία.

Αυτό σημαίνει πως το επόμενο, αμέσως, βήμα θα είναι η ανύψωση της Τουρκικής σημαίας στις δύο βραχονησίδες.

Και η Ελληνική πολιτική ηγεσία τι κάνει; Κυβέρνηση και αντιπολίτευση, βυθισμένες σε έναν μακάριο ύπνο αδυνατούν να συλλάβουν αυτό που έρχεται.

Και το μήνυμα οι γείτονες μας το έστειλαν με αυτό που συνέβη πριν από λίγες ημέρες στο νησάκι Ανθρωποφάγος, που βρίσκεται νοτιοανατολικά των Φούρνων.

Τι έγινε εκεί; Τρεις νεαροί έκαναν αυτό που θεωρούσαν αυτονόητο. Ύψωσαν την Ελληνική σημαία σε ένα νησάκι που βρίσκεται στην Ελληνική επικράτεια.

Στην νήσο Ρω, η «κυρά της Ρω», κάθε πρωί από το 1943 ως την ημέρα του θανάτου της (1982), έκανε έπαρση της Ελληνικής σημαίας, μπροστά στα μάτια των Τούρκων.

Αυτή η σοφή γερόντισσα ήξερε τι έπραττε. Με αυτήν την κίνηση της δήλωνε πως το νησί της είναι Ελληνικό. Και γι΄αυτό το Ελληνικό Κράτος την βράβευσε, ποικιλοτρόπως, λίγο πριν πεθάνει, και στην κηδεία της, που έγινε δημοσία δαπάνη, παρέστη και ο τότε υφυπουργός Εθνικής Αμύνης, Α. Δροσογιάννης.

Προχθές, o σημερινός υπουργός Εθνικής Αμύνης έκανε την πρωτοφανή και συγχρόνως ταπεινωτική δήλωση πως: « όσοι υψώνουν σημαίες να είναι έτοιμοι και να τις υπερασπιστούν».

Μάλλον αγνοεί ο υπουργός πως την Ελληνική σημαία, που δηλώνει την Εθνική μας κυριαρχία, την υπερασπίζονται οι Ένοπλες δυνάμεις της χώρας. Γι΄αυτό τις έχουμε και γι΄αυτό δαπανούμε δισεκατομμύρια κάθε χρόνο για την άμυνα μας.

Τις σημαίες σε χώρες που σέβονται και τιμούν όσα αυτή δηλώνει, δεν τις «παίρνει ο αέρας» ούτε τις υπερασπίζονται ιδιώτες.

Σήμερα, η παραμικρή απώλεια θαλάσσιου και νησιωτικού χώρου θα έχει αύριο συνέπειες στην χωροθέτηση της ΑΟΖ με ό,τι αυτό σημαίνει.

O A. Tσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ, είναι γνωστό και χιλιοειπωμένο, ελάχιστη ευαισθησία δείχνουν για τα Εθνικά μας θέματα. Αυτή η στάση εκπορεύεται από την ιδεολογία τους.

Ας βγει μπροστά η Νέα Δημοκρατία και να εξηγήσει στον Ελληνικό λαό την σοβαρότητα των στιγμών που ζούμε, τηρώντας συγχρόνως την μόνη ενδεδειγμένη στάση:

Την προάσπιση του Ελληνικού εδάφους και του θαλάσσιου χώρου που το περιβάλλει, όπως αυτός διαμορφώθηκε από τις διεθνείς συνθήκες.

Σε θέματα Εθνικής κυριαρχίας δεν συγχωρούνται Σολομώντειες λύσεις και «μετριοπαθείς» θέσεις. Ο κατευνασμός είναι η χειρότερη επιλογή.

Ένα έδαφος ή ένας θαλάσσιος χώρος είτε μας ανήκει είτε δεν μας ανήκει!

Liberal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Γράφει ο Γιώργος Ευγενίδης

Η απόφαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να επισπεύσει τις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές στην Τουρκία ήταν αποτέλεσμα ενός επεξεργασμένου πολιτικού υπολογισμού. Επιδιώκοντας να κεφαλαιοποιήσει την πρόσφατη στρατιωτική του επιτυχία στο Αφρίν, αλλά και να προλάβει την υπερθέρμανση της τουρκικής οικονομίας που χωλαίνει εδώ και μήνες, ο πρόεδρος της γείτονος αποφάσισε να φέρει τις κάλπες πιο μπροστά, ώστε να αποκτήσει και νωρίτερα τις αυξημένες εκτελεστικές αρμοδιότητες που προβλέπει πλέον γι’ αυτόν ο νόμος.

Η κίνηση του Ερντογάν δεν είναι κίνηση ενός «τρελού» ανθρώπου, όπως ίσως θα έλεγε ένας γνωστός μας υπουργός, ο οποίος δεν φημίζεται για την ακρίβεια των προβλέψεων και των διαπιστώσεών του. Είναι, όμως, σαφές ότι, καίτοι μη τρελός, το επόμενο διάστημα έως και τις 24 Ιουνίου, οι τόνοι θα είναι υψωμένοι, η στρατηγική της έντασης θα συνεχιστεί αμείωτη και οι Τούρκοι θα συνεχίσουν τη γυμναστική τους στο Αιγαίο, ακριβώς γιατί αυτή «πουλάει» στο εσωτερικό της, ενώ η πολιτική και στρατιωτική της ηγεσία μπορεί να εμφανίζει ανωτερότητα έναντι του «αδύναμου» γείτονα. Με άλλα λόγια, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις θα είναι ένα από τα πολλά εργαλεία που έχει στα χέρια του ο Ερντογάν.

Ο δρόμος προς την εξουσία δεν είναι απλός. Ο Ερντογάν ωθήθηκε εκ των προβλέψεων του εκλογικού νόμου σε μια συμμαχία με τον πολιτικό βραχίονα των Γκρίζων Λύκων και τον γερόλυκο εθνικιστή Μπαχτσελί, ενώ στο εσωτερικό της Τουρκίας έχει ανατείλει και το άστρο της Μεράλ Ακσενέρ που ηγείται επίσης ενός νέου ακροδεξιού κόμματος. Η πολιτική ζωή της Τουρκίας συντηρητικοποιείται και ισλαμοποιείται, με αποτέλεσμα οι εντάσεις να λειτουργούν «ευεργετικά» και συσπειρωτικά.

Η Ελλάδα θα πρέπει να προετοιμαστεί για ένα δίμηνο-φωτιά. Το λέμε αυτό με όλη την ψυχραιμία της διαπίστωσης και χωρίς την υστερία που έχει πιάσει εσχάτως –για μια ακόμη φορά- τα πάνελ των πρωινών εκπομπών και των δελτίων ειδήσεων, με αποτέλεσμα ο κόσμος να ρωτά όποιον θεωρεί ότι έχει πρόσβαση στο σύστημα, αν θα γίνει πόλεμος. Η ελληνική κυβέρνηση στο παρασκήνιο έχει προειδοποιηθεί αρμοδίως εδώ και αρκετές εβδομάδες για τις μελλοντικές κινήσεις του Ερντογάν και είναι θεωρητικά σε ετοιμότητα. Στην πράξη, βέβαια, σε άλλο μήκος κύματος –πολλάκις- εκπέμπει το Μαξίμου και σε άλλο ο υπουργός Άμυνας. Και αυτό δεν γίνεται να συνεχιστεί επ’ άπειρον.

Είναι σαφές ότι το πρόβλημα με την Τουρκία δεν θα λυθεί την επομένη των εκλογών. Το ελληνοτουρκικό, αλλά και το ευρωτουρκικό χάσμα έχει βαθύνει, ενώ και η απόσταση Τουρκίας-ΗΠΑ, παρά την πρόσφατη στάση της γείτονος στις πυραυλικές επιθέσεις στη Συρία, δοκιμάζονται έντονα. Η Τουρκία δεν θα σταματήσει να είναι προκλητική στις 25 Ιουνίου. Αλλά, μέχρι τις εκλογές, πρέπει να διαβάσουμε σωστά τις κινήσεις της και να βάλουμε την ένταση που προσπαθεί να δημιουργήσει στις σωστές της διαστάσεις. Ήδη, έχουμε περάσει από την πολιτική του κατευνασμού, ακόμα και σε αποτρεπτικές πράξεις. Τώρα, πρέπει να έχουμε όλους τους πολιτικούς και διπλωματικούς, διμερείς και ευρωπαϊκούς διαύλους ανοιχτούς, αλλά να διατηρούμε και στο εσωτερικό της χώρας ένα επίπεδο σοβαρότητας και νηφαλιότητας.

Όταν όλοι αναγνωρίζουμε την κρισιμότητα της περιόδου, ας μην πυροβολήσουμε τα πόδια μας. Με άλλα λόγια, δεν πρέπει να πατήσουμε την μπανανόφλουδα που μας πετά ο Ταγίπ.

RizopoulosPost


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Της Μαρίας Καλπουζάνη

Τα τελευταία πενήντα χρόνια, Ελλάδα και Τουρκία έχουν βρεθεί σε περιόδους σοβαρής κρίσης ή/και στα πρόθυρα πολεμικής σύρραξης. Υπάρχει έντονος και κλιμακούμενος ανταγωνισμός στρατιωτικών εξοπλισμών και low intensity conflict ανάμεσα στις δύο χώρες με μικρά διαλείμματα ύφεσης. Τo τελευταίο εξάμηνο οι σχέσεις των δυο χωρών θυμίζουν πολύ εκείνες του εξαμήνου που προηγήθηκε της κρίσης των Ιμίων.

Η κλιμακούμενη ένταση ξεκίνησε μετά την επίσκεψη Ερντογάν στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο. Και συνεχίστηκε το Φεβρουάριο με το θερμό επεισόδιο με τον εμβολισμό του ελληνικού πλοίου «Γαύδος». Αποκορύφωμα υπήρξε το περιστατικό των δύο Ελλήνων στρατιωτικών στις αρχές Μαρτίου. Όλα τα παραπάνω συνοδεύονται από καθημερινές παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και τις υπερπτήσεις τουρκικών μαχητικών πάνω από κατοικημένες περιοχές της χώρας. Και, φυσικά, η στρατηγική αυτή δεν μπορεί να διαχωριστεί από την ευρύτερη ένταση που αναπτύσσει η Τουρκία στην περιοχή της ΝΑ Μεσογείου τόσο εντός της κυπριακής ΑΟΖ όσο και σε σχέση με το Ισραήλ και την Συρία.

Αν προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε την συμπεριφορά της Τουρκίας, θα πρέπει να ανατρέξουμε στο εσωτερικό της και να καταλάβουμε την πόλωση μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων που τις υποχρεώνει σε καθημερινές μάχες εντυπώσεων αλλά και ουσίας. Η άσκηση πίεσης, από τους εθνικιστές στον Ερντογάν τον αποπροσανατολίζει και τον κάνει να λειτουργεί προβληματικά και να παρασύρεται σε παράτολμες ενέργειες. Οι εκλογές του 2019, οι οποίες πιθανολογείται πως θα διεξαχθούν νωρίτερα, ακόμη και τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους, αποτελούν προσωπικό στοίχημα για τον Πρόεδρο της Τουρκίας, καθώς αποτελούν την πρώτη κάλπη νομιμοποίησης του καθεστώτος του μετά την προσπάθεια πραξικοπήματος και τις μαζικές εκκαθαρίσεις αντιφρονούντων που ακολούθησαν αυτού.

Από την άλλη, η αποτυχία του να διαχειριστεί το θέμα των Κούρδων και η απρόβλεπτη στρατιωτική εμπλοκή του στη Συρία όπως, και το θέμα των υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο από όπου διεκδικεί μερίδιο, τον κάνουν να εξαντλεί όλη του την ένταση στο Αιγαίο, την Ελλάδα και την Κύπρο και παράλληλα να επιτίθεται και άλλους περιφερειακούς ηγέτες, όπως το Ισραήλ. Προσπαθώντας να μεταμορφώσει την Τουρκία σε μια σύγχρονη Οθωμανική Αυτοκρατορία-προστάτη των μουσουλμανικών πληθυσμών στην Μέση Ανατολή, δεν διστάζει να μιλήσει για κατάληψη εδαφών, διπλασιασμό επικράτειας, αλύτρωτους αδελφούς και εδάφη σκλαβωμένα από ξένους λαούς που μέχρι χθες υπήρξαν υπόδουλοι στον τουρκικό ζυγό.

Πάνω και πέρα απο όλα αυτά, θα πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψιν μας, την πραγματικότητα που μας έχει διδάξει η Ιστορία έως και σήμερα: Βασική ιδεολογία της γείτονος χώρας είναι η κυριαρχία. Κυριαρχία σε όλους τους τομείς. Είναι αυτοσκοπός, σε βάρος των πάντων. Ακόμη και του εαυτού τους. Κυριαρχία που μεταφράζεται σε επεκτατισμό, εδαφικό και πολιτικό. Επεκτατισμό που είναι πολύ πιθανό να εξελιχθεί σε κατάληψη ξένων εδαφών αδύναμων κρατών, όπως της Συρίας και του Βόρειου Ιράκ. Η απειλή, όμως, αφορά και την Ελλάδα.

Είναι επιτακτικής σημασίας να αλλάξουμε την στραγηγική μας και να αποκτήσουμε ενιαία εθνική πολιτική γραμμή εστιάζοντας σε στρατηγικές ειρήνης, συνεργασίας και φιλικής γειτνίασης, σε πρώτο χρόνο. Σε δεύτερο χρόνο, η χώρα μας θα πρέπει να επαναφέρει τη στρατιωτική ισορροπία στο Αιγαίο και να προβάλλει την ισχύ της στην Ανατολική Μεσόγειο. Θα πρέπει να κάνουμε συμμαχίες με χώρες που αντιλαμβάνονται την επιθετικότητα της Τουρκίας γιατί πολύ απλά μόνοι μας δεν μπορούμε, δεδομένων των οικονομικών συνθηκών των τελευταίων ετών. Περιφερειακοί παίκτες όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Γαλλία μπορούν να αποδειχθούν πολύτιμοι σύμμαχοι της χώρας μας στην προσπάθεια διασφάλισης των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων τόσο στο Αιγαίο όσο και στην ΝΑ Μεσόγειο. Η κάθε μορφής στρατιωτική και διπλωματική συνεργασία με αυτές τις χώρες διευκολύνεται άλλωστε από τις κάκιστες σχέσεις του Ερντογάν τόσο με την Γαλλία όσο και με το Ισραήλ, σχέσεις που δηλητηριάζονται ακόμη περισσότερο κάθε φορά που ο Τούρκος πρόεδρος αποφασίζει ενώπιον των οπαδών του να επιτίθεται στον δυτικό κόσμο και όσα αυτός πρεσβεύει.

Η χώρα μας πρέπει να γίνει ο σταθερός και αξιόπιστος σύμμαχος της Δύσης που θα είναι το αντίβαρο στις τουρκικές επιδιώξεις. Δεν βρισκόμαστε σίγουρα στο σημείο μηδέν. Απαιτούνται ωστόσο περισσότερες προσπάθειες και κυρίως διπλωματικές και γεωστρατηγικές πρωτοβουλίες για να κατοχυρώσουμε σταθερές και ισχυρές συμμαχίες με δυνατούς παίκτες του διεθνούς συστήματος ισχύος.

Προϋπόθεση όλων αυτών είναι η ενιαία εθνική πολιτική απέναντι στην Τουρκία. Η χάραξη ενός νέους στρατιωτικού δόγματος που να συμπεριλαμβάνει τις παραπάνω προτεραιότητες και η δημιουργία ενός σύγχρονου Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας που θα χαράσσει στρατηγική και θα λειτουργεί ως επιτελικό όργανο της Κυβέρνησης και στο οποίο θα συμμετέχουν εκπρόσωποι όλων των κομμάτων. Ο κίνδυνος είναι προ των πυλών. Τουλάχιστον έχουμε το περιθώριο του χρόνου για να δράσουμε αναλόγως.

Liberal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Του Ιπποκράτη Δασκαλάκη

Το 2018 παρουσιάζεται μια κλιμάκωση των προκλήσεων της Άγκυρας με αμφισβήτηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων σε όλο σχεδόν το φάσμα των τουρκικών διεκδικήσεων. Καθώς μάλιστα ο αντίπαλος διατηρεί την πρωτοβουλία των κινήσεων έχει αυξημένες δυνατότητες αιφνιδιασμού της ελληνικής πλευράς, δυσανάλογης προβολής ισχύος και αποκόμισης των αντίστοιχων ψυχολογικών κερδών στα οποία αποβλέπουν πολλές από τις κινήσεις του.

Είναι αλήθεια ότι η διαμόρφωση του επιχειρησιακού περιβάλλοντος προσφέρει τακτικά πλεονεκτήματα στην Τουρκία τα οποία και εκμεταλλεύεται επαρκώς με τα αναβαθμισμένα μέσα που διαθέτει. Το μεγαλύτερο όμως πλεονέκτημα της Άγκυρας ίσως βρίσκεται στην παγιωμένη, όπως φαίνεται, αντίληψη των τουρκικών ηγεσιών ότι η Αθήνα, στη δικαιολογημένη προσπάθεια της να αποφύγει μια θερμή αναμέτρηση, θα αποδεχθεί τη σταδιακή διολίσθηση και εγκατάλειψη παγίων θέσεων της και του υφιστάμενου status quo.

Ο χαρακτηρισμός της ελληνικής αυτοσυγκράτησης ως δικαιολογημένης δεν προκύπτει μόνο από την επιθυμία αποφυγής μια σύρραξης, γενικευμένης ή τοπικής, που ενδεχομένως σε περίπτωση αρνητικής έκβασης να οδηγήσει σε μια αναγκαστική αναδιαπραγμάτευση του υφιστάμενου στην περιοχή καθεστώτος.

Εξίσου πραγματικός είναι και ο φόβος κατάρρευσης της ασθενικής ελληνικής οικονομίας, από ένα μετρίας έντασης θερμό επεισόδιο, ανεξαρτήτου έκβασης, αποτέλεσμα που θα οδηγήσει στην ακόμη μεγαλύτερη ανατροπή της στρατιωτικής ισχύος σε βάρος μας. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις και με χαμηλό το ρίσκο, είναι αναπόφευκτο η Άγκυρα, για μια σειρά από λόγους, να εντείνει την προκλητικότητα της σε όλα τα επίπεδα. Οι τουρκικές προκλήσεις και η επεκτατικότητα, καίτοι παρουσιάζουν μια αναπόφευκτη σύνδεση με τις εσωτερικές και περιφερειακές εξελίξεις, θα συνεχίσουν να αποτελούν μόνιμο και σταθερό χαρακτηριστικό της πολιτικής της Άγκυρας και μάλιστα με αυξανόμενο ρυθμό καθώς αντιλαμβάνεται τη συνεχή σε βάρος μας ανατροπή όλων των συντελεστών ισχύος.

Αυτή δυστυχώς είναι η πραγματικότητα, την οποία ενώ αναγνωρίζουν όλες οι πολιτικές ηγεσίες, αρνούνται να ενημερώσουν ειλικρινά τον ελληνικό λαό, αποφεύγουν να αναλάβουν τις αναγκαίες πολιτικές αποφάσεις και αδυνατούν να χαράξουν μια σταθερή στρατηγική μακριά από κομματικές σκοπιμότητες. Ενώ στο διακηρυκτικό επίπεδο, όλα τα κόμματα ομιλούν για υπεράσπιση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων εντούτοις αποφεύγουν να προχωρήσουν στην εξασφάλιση των μέσων -δεν αναφέρομαι μόνο σε στρατιωτικά- που απαιτούνται. Συχνά μάλιστα, οι μέχρι χθες, υπεύθυνοι παραμέλησης της «σκληρής ισχύος» του κράτους, εγκαλούν τους σημερινούς κυβερνώντες με τους τελευταίους να λησμονούν τις εκτός τόπου και χρόνου διεθνιστικές αντιλήψεις που πρέσβευαν και ορισμένοι εξ αυτών αρνούνται ακόμη και τώρα να αποχωριστούν.

Αντίστοιχη, όμως, και η δική μας ευθύνη που ενώ αναγνωρίζουμε το πρόβλημα και καθημερινά αγωνιούμε για τις εξελίξεις και η ψυχή μας θλίβεται με άτυχα περιστατικά και κατακρίνουμε την ελληνική «αυτοσυγκράτηση», αρνούμαστε να αποδεχθούμε το κόστος που μας αναλογεί για να προσπαθήσουμε να ανατρέψουμε την κατάσταση αυτή.

Τα προηγούμενα χρόνια της τεχνικής καταναλωτικής ευδαιμονίας, της επικράτησης μετριοτήτων σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας, της αναξιοκρατίας σε πολλούς τομείς του δημοσίου και της διακίνησης διεθνιστικών αντιλήψεων φαίνεται ότι έχουν περιορίσει τις διαθέσεις αντίδρασης μας. Ως εκ τούτου περιοριζόμαστε σε ακίνδυνους «λεονταρισμούς», ανεύθυνη κριτική «καφενείου» και κυρίως αρνούμεθα να αναλάβουμε το κόστος που μας αναλογεί υποδεικνύοντας ότι οποιαδήποτε αλλαγή πρέπει να ξεκινήσει από τους «άλλους», τους έχοντες, κατέχοντες και ευνοημένους.

Η ενίσχυση της αμυντικής μας αποτροπής έναντι της επεκτατικότητας της Άγκυρας σε καμία περίπτωση δεν είναι μια εύκολη υπόθεση. Απαιτεί τιτάνιες προσπάθειες, σταθερότητα, εμπεριέχει κινδύνους και δεν εξασφαλίζει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Ούτε και η εφαρμογή της μπορεί να ξεκινήσει αυτόματα με μια απόφαση, συνειδητή και σύσσωμη της πολιτικής ηγεσίας και του λαού. Προϋποθέτει προσεκτικά οικοδόμηση όλων των συντελεστών ισχύος.

Ενδεχομένως να απαιτήσει και την επιδέξια προσωρινή συνέχιση μιας επιλεκτικής κατευναστικής στρατηγικής μέχρι να δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις δυναμικής επιστροφής. Ανάλογη πολιτική εφήρμοσε ο Ιωάννης Μεταξάς την περίοδο 1936-1940, αποδεχόμενος στωικά (κατευναστικά θα λέγαμε σήμερα) πλήθος ιταλικών προκλήσεων ενώ ταυτόχρονα - με τα εξίσου περιορισμένα μέσα της εποχής εκείνης - οικοδομούσε μια αξιόπιστη και αποτελεσματική όπως αποδείχθηκε πολεμική μηχανή. Η ισχνή οικονομική μας κατάσταση σίγουρα περιορίζει τις δυνατότητες μιας επιθυμητής αναβάθμισης των στρατιωτικών μέσων. Ως εκ τούτου θα πρέπει να επιστρατεύσουμε την εφευρετικότητα μας υιοθετώντας παράλληλα μια σκληρή και απαιτητική εκπαίδευση, μονίμων και κληρωτών, αναβαθμίζοντας το ρόλο της εφεδρείας και αυξάνοντας τη διάρκεια της θητείας στα αναγκαία επίπεδα.

Σημαντική είναι η επιλογή κατάλληλων τρόπων αντιμετώπισης της τουρκικής προκλητικότητας στο τακτικό επίπεδο. Αποτελεί όμως επικίνδυνη αυταπάτη να θεωρούμε ότι η αντιμετώπιση αυτή είναι δυνατόν να επιτευχθεί μόνο με μη βίαια μέσα. Η ελεγχόμενη βίαιη αντίδραση είναι αναπόφευκτη, γεγονός που σίγουρα εμπεριέχει κινδύνους κλιμάκωσης και απωλειών αλλά σίγουρα δεν συνεπάγεται αναγκαστικά την επίφοβη υποχρεωτική αναδιαπραγμάτευση των πάντων!

Κάποτε θα πρέπει να εξετάσουμε - και να διακινδυνεύσουμε - μάλιστα και το ενδεχόμενο της δικής μας προετοιμασμένης «παγίδευσης» μιας τουρκικής προκλητικής ενέργειας σε χρόνο και τόπο που εμείς θα επιλέξουμε. Προέχει όμως να είμαστε προσεκτικοί και να αποφύγουμε εμπλοκή σε άστοχες ενέργειες που δίνουν την ευκαιρία στους αντιπάλους μας να αποκομίσουν οφέλη ή έστω να δημιουργήσουν εντυπώσεις.

Η επιδεικτική ανύψωση σημαιών, μπορεί - και ορθά - να εξυψώνει το εθνικό φρόνημα αλλά εξασφαλίζει θετικά αποτελέσματα μόνο όταν γίνεται προσχεδιασμένα σε ευαίσθητους χώρους. Σίγουρα η αποχή από πράξεις επίδειξης της κρατικής κυριαρχίας εμφανίζεται ως ένδειξη ηττοπάθειας και υποχωρητικότητας. Το «γκριζάρισμα», όμως, των Ιμίων δεν πραγματοποιήθηκε όταν αποχώρησε το άγημα με τη σημαία αλλά όταν ο βοσκός της Καλύμνου, χρόνια αργότερα, απέσυρε ή του επιτράπηκε να αποσύρει - για ανεξήγητους για μένα λόγους - το κοπάδι του από τις βραχονησίδες. Αντίστοιχα και στο φιλόξενο ερημονήσι του Μικρού Ανθρωποφάγου δεν είναι η σημαία ούτε η τοποθέτηση φυλακίου - άλλωστε που θα πρωτοβάλουμε φυλάκια - που θα κατοχυρώσουν την κυριαρχία μας αλλά η ύπαρξη ανθρώπινης παρουσίας που θα συσχετιστεί με την οικονομική ζωή. Τρόποι υπάρχουν, απλά ενέχουν κόστος - μικρότερο από το κόστος εγκατάστασης φυλακίου - και απαιτούν μεθόδευση, μακροχρόνια στόχευση, υπομονή και κυρίως μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.

Η αναμέτρησή μας με την Τουρκία γίνεται και στον τομέα των ψυχολογικών επιχειρήσεων, τα αποτελέσματα του οποίου δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε. Οι αναφορές στο Μικρό Ανθρωποφάγο καταδεικνύουν ότι πλέον οι Τούρκοι δεν απαιτείται να χρησιμοποιούν ένοπλα τμήματα και μέσα για να αμφισβητούν τα δικαιώματα μας, την πολιτική συνοχή και το φρόνημα μας, αλλά μπορούν μόνο με δηλώσεις της ηγεσίας τους να δημιουργούν τριγμούς στην καθημερινότητα μας. Στον τομέα αυτό απαιτείται σύμπνοια του πολιτικού κόσμου, με κυρίαρχη ευθύνη της κυβέρνησης, αλλά και των ΜΜΕ και αντίστοιχη ενημέρωση και γιατί όχι «εκπαίδευση» του ελληνικού λαού.

Η πολυδιαφημιζόμενη στρατηγική αναβάθμιση της χώρας στο σημερινό ασταθές περιβάλλον, σίγουρα ενισχύει τη θέση μας αλλά με κανένα τρόπο δεν μας εξασφαλίζει από τις διαθέσεις της Άγκυρας. Ας μη ξεχνάμε ότι η Τουρκία εμφανίζεται πλέον αρκετά απρόθυμη να υπακούσει στα κελεύσματα των ΗΠΑ. Η πολυ-υποσχόμενη Ευρωπαϊκή Ένωση υπό το φόβο της επανάληψης των προσφυγικών-μεταναστευτικών ροών και το δέλεαρ των τουρκικών αγορών εμφανίζεται άτολμη. Παράλληλα, η προσέγγιση της Άγκυρας με τη Μόσχα ίσως να δελεάσει τη δεύτερη να ενθαρρύνει μια ανάφλεξη του νοτιανατολικού τομέα της Συμμαχίας. Ως εκ τούτου η αρχή της «αυτοβοήθειας» παραμένει θεμελιώδης άξονας της στρατηγικής μας. Ταυτόχρονα, η αναζήτηση όμως εξωτερικών ερεισμάτων προϋποθέτει όχι μόνο την επιδέξια διαπραγμάτευση αλλά αναπόφευκτα και την ανάλογη ικανοποίηση ορισμένων αιτημάτων τους.

Στον περιορισμένο χώρο παρατέθηκαν, μάλλον επανελήφθησαν, ορισμένες σκέψεις για την αντιμετώπιση της τουρκικής προκλητικότητας - επεκτατικότητας. Το κύριο βάρος της ανάληψης των αναγκαίων διορθωτικών ενεργειών πέφτει στους ώμους του πολιτικού κόσμου. Μικρότερο βάρος επιμερίζεται και στη στρατιωτική ηγεσία που μετά επιτάσεως πρέπει να επιβάλει τη λήψη των ελάχιστων αναγκαίων αμυντικών μέτρων. Οι ευθύνες όμως διαχέονται και σε όλους μας που αντιπαρερχόμενοι τα σημαντικά μας βιοτικά προβλήματα της καθημερινότητας πρέπει να αντιληφθούμε την ανάγκη όχι μόνο πίεσης του πολιτικού κόσμου για εθνική συστράτευση αλλά και ατομικής ανάληψης επιπρόσθετων και δυσβάστακτων βαρών. Άλλη λύση, πλην μιας ακόμη εθνικής ήττας δεν υπάρχει, τόσο απλά!

* Ο κ. Ιπποκράτης Δασκαλάκης είναι Υποστράτηγος (εα), πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου με μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ), συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) και διαλέκτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ).

Liberal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Γράφει ο Αλέξανδρος Τάρκας 

Προβληματισμός, αγωνία και άγχος (αν και από διαφορετικές αφετηρίες και με διαφορετικές στοχεύσεις) επικρατούν στην Αθήνα, στις συμμαχικές κυβερνήσεις και στο ΝΑΤΟ μετά την κλιμάκωση της προκλητικότητας του προέδρου της Τουρκίας Ερντογάν. Ελληνικές και ξένες διπλωματικές πηγές συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι, παρά τις θερμότατες σχέσεις Ελλάδας-ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τσίπρα διαπιστώνει ότι η αμερικανική πλευρά αδυνατεί να παρέμβει προς την Τουρκία για την πρόληψη μιας σοβαρής κρίσης στο Αιγαίο.

Λόγω της προτεραιότητας του θέματος της Συρίας και της εσωτερικής αναταραχής στην Ουάσιγκτον (καθυστέρηση στην έγκριση διορισμού του υπουργού Εξωτερικών Μάικ Πομπέο, διάφορες ανακριτικές διαδικασίες κ.λπ.) οι ανησυχίες για την κατάσταση μεταφέρονται, από τις ΗΠΑ προς την Τουρκία, κυρίως σε μέσο υπηρεσιακό επίπεδο ή έστω επίπεδο υφυπουργού.

Οι συγκεκριμένες επαφές είναι ασφαλώς χρήσιμες, αλλά πλέον όχι επαρκείς για την αποτροπή δυσμενέστερων εξελίξεων αν ληφθεί υπόψη ότι οι αμερικανικές παροτρύνσεις περιορίζονται στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών και δεν φθάνουν για τα θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος στον κ. Ερντογάν. Οι ίδιες πηγές προσθέτουν πως, παρά τη μέγιστη οργή για τη συνεργασία της Τουρκίας με τη Ρωσία και το Ιράν, η Ουάσιγκτον θα επιμείνει στην πολιτική συγκράτησης της Άγκυρας στο στρατόπεδο της Δύσης με κάθε τρόπο και κόστος.

Προς το παρόν, ο Λευκός Οίκος, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Πεντάγωνο έχουν βρει μια μέση λύση με το Κογκρέσο, ώστε οι κυρώσεις κατά της Άγκυρας για την προμήθεια του ρωσικού πυραυλικού συστήματος S-400 να επιβληθούν μόνον αν γίνει η παράδοσή του και όχι για όσο διάστημα συνεχίζονται οι οικονομικές και τεχνικές διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα.

Ταυτόχρονα, εγκυρότατοι κύκλοι της αμυντικής βιομηχανίας, με μεγάλη πείρα και παρελθούσα εμπορική ανάμιξη σε μεγάλα εξοπλιστικά συμβόλαια στη γεωγραφική περιοχή μας, σημειώνουν την πύκνωση των επαφών της αμερικανικής Raytheon με τη γειτονική χώρα. Οι επαφές επιβεβαιώνουν το πολυετές ενδιαφέρον της Raytheon για την πώληση συστοιχιών του πυραυλικού συστήματος Patriot (έκδοση PAC-3) στην Τουρκία που, εκτός της εμπορικής πτυχής της υπόθεσης, μπορεί να αποκτήσει πολιτική-διπλωματική διάσταση ως δέλεαρ αντικατάστασης του συμβολαίου των S-400 και αποφυγής κυρώσεων του Κογκρέσου.

Η Lockheed Martin υπέρ Τουρκίας

Άλλωστε, συζητήσεις για την απόκτηση Patriot από την Τουρκία έχουν διεξαχθεί, κατά διαστήματα, αρκετές φορές από το 1999-2000, όταν η Ελλάδα είχε σπεύσει πρώτη να ενισχύσει την άμυνά της, υπογράφοντας συμβόλαιο αγοράς των ίδιων συστημάτων (τότε έκδοση PAC-2) και παραλαμβάνοντας, αντί της Κύπρου, ρωσικούς πυραύλους (τότε έκδοση S-300).

Η σημασία του επιτυχημένου συστήματος της Raytheon για την Άγκυρα είναι τόσο μεγάλη, ώστε η επίθεση του διεθνούς συνασπισμού κατά του Ιράκ, την άνοιξη του 2003, είχε καθυστερήσει αρκετές εβδομάδες μέχρι τη μεταφορά και προσωρινή εγκατάσταση, σε τουρκικό έδαφος, Patriot/PAC 2 από το στρατό της Ολλανδίας υπό το φόβο αντιποίνων του Σαντάμ Χουσεΐν.

Επίσης, από το 2010, η Raytheon συνεργάζεται με την (ημικρατική) τουρκική εταιρία ηλεκτρονικών Aselsan για τα συστήματα Patriot των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Το 2013-14, μάλιστα, είχε συζητηθεί και το ενδεχόμενο υποβολής κοινών προτάσεων της Raytheon και της Lockheed Martin (κατασκευάστρια των F-16 και F-35) προς την Άγκυρα.

Σε περίπτωση που υπάρξει πρόοδος στις τρέχουσες επαφές των Τούρκων αρμοδίων με τη Raytheon για προμήθεια των Patriot/PAC 3 αντί των S-400, αναμένεται πως θα εξεταστεί, εκ νέου, το ενδεχόμενο συνεργασίας με τη Lockheed Martin. Η τελευταία, με τη σειρά της, δεν επιθυμεί μέτρα του Κογκρέσου κατά της Άγκυρας που ίσως επηρέαζαν και το F-35. Η ίδια εταιρία έχει, ως γνωστόν, και άλλη εκκρεμότητα στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου ως προς το τελικό ύψος και τον τρόπο χρηματοδότησης του συμβολαίου εκσυγχρονισμού των F-16 της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Παράλληλα με τις διμερείς επαφές ΗΠΑ-Τουρκίας, μεγάλο ενδιαφέρον έχει και η στάση του ΝΑΤΟ. Ούτως ή άλλως, η Ατλαντική Συμμαχία ανέχεται εδώ και αρκετά χρόνια, πριν ακόμα από το πραξικόπημα του Ιουλίου του 2016, την ιδιότυπη πολιτική του κ. Ερντογάν. Ακόμα και μέσα στην έδρα της με άκομψες ενέργειές του κατά των εκεί υπηρετούντων Τούρκων διπλωματών και στρατιωτικών.

Η νατοϊκή ζυγαριά υπέρ της Τουρκίας

Τώρα, ο Γενικός Γραμματέας Γενς Στόλτενμπεργκ εφαρμόζει την πολιτική κατευνασμού του Τούρκου προέδρου καθ’ υπερβολή. Κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Άγκυρα, ξεπέρασε ακόμα και το γνωστό «δόγμα Λουνς» για την τήρηση ίσων αποστάσεων και τη μη ανάμιξη του ΝΑΤΟ μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Δόγμα που ισχύει από το 1984.

Υπενθυμίζουμε ότι ο κ. Στόλτενμπεργκ άκουγε αμίλητος τον υπουργό Εξωτερικών κ. Τσαβούσογλου να αναφέρεται δημοσίως σε «επιχείρηση» Τούρκων κομάντος σε ελληνική νησίδα. Δεν διερωτήθηκε πώς είναι δυνατόν να γίνονται στρατιωτικές επιχειρήσεις μεταξύ δύο συμμάχων και ίσως δεν αναλογίστηκε καν τις συνέπειες της πολιτικής αυτής για τη συνοχή της νότιας πτέρυγας του ΝΑΤΟ.

Ειδικά σε μία κρίσιμη περίοδο και λόγω της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία και λόγω του μεταναστευτικού και λόγω της ισλαμικής τρομοκρατίας. Η παρούσα στάση του κ. Στόλτενμπεργκ προκαλεί ερωτηματικά, καθώς ο ίδιος είχε παρέμβει και πέρυσι και φέτος με άλλον τρόπο, όταν είχαν σημειωθεί άλλα περιστατικά έντασης στο Αιγαίο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το Αιγαίο και την Κύπρο επιδεικνύουν, από την πλευρά τους, η Βρετανία και η Γαλλία. Ο κ. Ερντογάν θα επισκεφθεί τη βρετανική πρωτεύουσα το Μάιο και το Λονδίνο έχει ήδη επισημάνει προς την Αθήνα τη σύμπτωση απόψεων ως προς την ανάγκη συνέχισης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας στην ΕΕ. Η δε γαλλική πλευρά τηρεί σκληρή στάση υπέρ της διαφύλαξης της κυπριακής ΑΟΖ και των εκεί συμφερόντων της TOTAL, ενώ ζητεί από την ελληνική κυβέρνηση προσεκτική στάση στο Αιγαίο.

SLPress


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Γράφει ο Νίκος Μελέτης

Το δίλημμα που φαίνεται ότι επιχειρείται να επιβληθεί πλεον στα Ελληνοτουρκικά δεν είναι άλλο από εκείνο που οδηγεί από την μια στην εξευτελιστική υποταγή και η άλλη στην σύγκρουση.

Δεν είναι πια η συζήτηση για κατευνασμό, για εξωραϊσμό απλώς του Σουλτάνου, για ευρωπαϊκή εξημέρωση του θηρίου.

Εφόσον η Ελλαδα και ορθά δεν επιθυμεί την σύγκρουση, για λόγους που είναι πολλοί και δεν αφορούν μονο την ανατραπείσα ισορροπια στρατιωτικών δυναμεων μεταξυ των δυο χωρών, εμφανίζεται να παραδίδεται στις διαθέσεις μιας Τουρκίας, η οποία είναι ολο και πιο επιθετική, ολο και πιο απαιτητική.

Ο στόχος της εθνικής προσπάθειας θα πρέπει να είναι αυτό ακριβως: ανατροπή αυτού του διλήμματος στο οποίο τείνει να εγκλωβισθεί η χώρα.

Προφανως και δεν είναι εύκολη η προσπαθεια αυτή, δεδομένων των όσων εχουν αλλάξει την τελευταία τουλάχιστον 20ετια στις ελληνοτουρκικές σχεσεις.

Η χώρα προσπαθώντας να βγει από τον εφιάλτη των Μνημονίων με τραύματα οικονομικά και κοινωνικά, ειναι ακομη ευάλωτη και ευαίσθητη σε κάθε μορφής άσκησης πίεσης, στρατιωτικής, επικοινωνιακής, ψυχολογικής και αυτό θα πρέπει να το λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη μας. Η εμπειρία των τελευταίων μηνών δειχνει πόσο ευκολα διαμορφώνει την εσωτερική ατζέντα στην χώρα μας μια δηλωση ακομη και ενός αναξιόπιστου συμβούλου του Ερντογαν.

Απαιτείται η αποκατάσταση, εκσυγχρονισμός και αναβάθμιση της υπάρχουσας αποτρεπτικής ισχύος.

Πιο σημαντικό όμως από την ύπαρξη της αποτρεπτικής ισχύος, είναι και η εμπέδωση, (και μεταξυ των αντιπάλων της) της βεβαιότητας ότι η χώρα εχει και την βούληση να χρησιμοποιήσει την ισχύ αυτή εφόσον απαιτηθεί.

Να ανατραπεί δηλαδή η τραγική παράδοση που δημιουργήθηκε στα Ιμια, όταν πράγματι υπήρχε ισχυρη αποτρεπτική ισχύς κι όμως εξουδετερώθηκε ακριβως επειδή από την πρώτη στιγμή δόθηκε το μήνυμα ότι η τότε κυβέρνηση δεν θα χρησιμοποιούσε την ισχύ που διέθετε αλλα ηταν πρόθυμη να καταφύγει εκλιπαρώντας, στην διαμεσολάβηση του κ. Χολμπρουκ. Και να αποδεχθεί την πρώτη ουσιαστική απώλεια εθνικής κυριαρχίας.

Η γραμμή, μεταξυ του κατευνασμού και της αποκλιμάκωσης των εντάσεων, από την φιλανδοποίηση ή ακόμη χειρότερα την δορυφοριοποίηση της χώρας, είναι πολύ λεπτή. Και απαιτεί σχεδιασμό, συμμαχίες, τόλμη, αποφασιστικότητα, αλλα και θυσίες από τους πολίτες.

Πόσοι πολίτες που επικρίνουν την νυν και τις προηγούμενες κυβερνήσεις για την μη επίδειξη σθεναρής στάσης έναντι της Τουρκίας, θα ηταν διατεθειμένοι να δεχθούν να μην υπάρξει κοινωνικό μέρισμα» την επόμενη χρονιά, να υπάρξει μια ακόμη περικοπή των εισοδημάτων και συντάξεων για την ενίσχυση της Άμυνας;

Πόσοι θα δέχονταν τα παιδιά τους να υπηρετήσουν κανονικά την θητεία τους σε κανονικές μάχιμες μοναδες και όχι σε καποιο γραφείο στην Μεσογείων ή στον Ναύσταθμο;
Πόσοι θα ηταν έτοιμοι για θυσίες και για το ενδεχόμενο να μην εχουμε μόνο δυο στρατιωτικούς αιχμαλώτους, αλλά κανονικές απώλειες σε θερμή σύρραξη;

Όλα αυτά δεν σημαίνει ότι λειτουργούν σαν φόβητρο και νομιμοποιούν την πολιτική υποταγής στην Τουρκία.

Αλλα πρεπει να κτιστεί ένα σύγχρονο κράτος που θα αποκαθιστά την συνοχή, θα φέρνει ανάπτυξη και αυτοπεποίθηση και θα οδηγεί στην ανάκτηση του ρόλου της Ελλαδας στην περιοχη, στα Βαλκάνια, στην Β. Αφρική στην Μέση Ανατολή.

Οι Συμμαχίες και οι διεθνείς συνεργασίες, είναι αμφίδρομες. «Τσάμπα» στηριξη δεν υπάρχει από κανέναν και αυτό ίσως δεν το εχουμε αντιληφθεί πλήρως.

Η Δύση οσο κι αν συγκρούεται με τον Ερντογαν, δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την Τουρκία, γνωρίζοντας ότι ακομη κι ένας ηγέτης, όπως ο Ερντογαν, εχει ημερομηνία λήξης και το γεωστρατηγικό οικόπεδο της Τουρκίας και η χώρα στο «σταυροδρόμι δυο Ηπείρων και δυο πολιτισμών» θα συνεχίσει να υπαρχει και μετα τον Ερντογαν.

Η Αναθεώρηση της Λωζάννης για τον Ερντογαν δεν αφορα τόσο τα νησιά του Αιγαίου, εκτος των βραχονησίδων εκείνων που θα του εξασφαλίσουν ένα διπλωματικό χαρτί σε μια μελλοντική οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, όσο κυρίως τα άμεσα εδαφικά οφέλη στην Βόρειο Συρία. Ο κ. Ερντογαν χρειάζεται μια ακομη Αλεξανδρέττα, με δικη του υπογραφη, περισσοτερο από μια βραχονησίδα στο Αιγαίο….

Και για την Ελλαδα όμως προς το παρον ο «θησαυρός του Αιγαίου δεν ειναι οι υδρογονάνθρακες, αλλα ο τουρισμός, όπως μπορει να ειναι η αιολική ενέργεια.

Ας εκμεταλλευθούμε αυτόν τον θησαυρό.

Και όταν χρειασθεί και οι συνθήκες είναι πιο κατάλληλες οι συνθήκες θα αντιμετωπίσουμε και την υφαλοκρηπίδα…

Η Τουρκία θα παραμένει πάντοτε ένας δύσκολος και επικίνδυνος γείτονας. Απλως αντιλαμβανόμαστε τώρα ότι πλεον είναι όλο και λιγότερα τα εργαλεία που διαθέτουμε για την διαχείριση των ελληνοτουρκικών. Ειδικά όταν είναι προφανές το πόσο μικρή σημασία εχει πλέον για την τουρκική ηγεσία η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στην Ε.Ε.

Η Τουρκία θα συνεχίσει να αμφισβητεί, και να αναβαθμίζει την αναθεωρητική πολιτική της και δεν θα πρεπει να της δοθεί η ευκαιρία να χρησιμοποιήσει με ευκολία το «χαρτί» που διαθέτει: την δύναμη των όπλων και του «αναλώσιμου έμψυχου υλικού». Ουτε φυσικά να επιτύχει τα αποτελέσματα που επιδιώκει, με την απλή απειλή…

Ο απεγκλωβισμός από το το θανάσιμο δίλημμα που θελει να σπρώξει την Ελλάδα η Τουρκία, δεν είναι δουλειά των «άλλων», αλλά πρωτίστως «όλων ημών». Όταν το συνειδητοποιήσουμε αυτό, θα εχει γινει ένα πρωτο θετικό βήμα…

HellasJournal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Γράφει ο Δρ. Αυγουστίνος (Ντίνος) Αυγουστή

Από την περασμένη εβδομάδα, όλη η Ελλάδα θρηνεί τον άδικο χαμό ενός ακόμη Ίκαρου μας. Θρηνεί για τον αδόκητο θάνατο, εν ώρα καθήκοντος, του Σμηναγού (Ι) Γιώργου Μπαλταδώρου, που ταξίδεψε για να κατοικίσει για πάντα στους ουρανούς της αιώνιας δόξας, και να συναντήσει όλους τους αδικοχαμένους συναδέλφους του, στο πάνθεον των Ηρώων.

Έπεσε υπέρ πίστεως και Πατρίδος μαχόμενος για την προάσπιση της Εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής μας ακεραιότητας. Κλήθηκε για πολλοστή φορά να αναχαιτίσει τουρκικά αεροσκάφη που παραβίασαν τον ελληνικό εθνικό χώρο. Τα ατσάλινα φτερά του, όμως, το μεσημέρι της 12ης Απριλίου 2018, δεν άντεξαν την αρετή και τόλμη του μαχητή των αιθέρων και τον πρόδωσαν. Από εκείνο το μεσημέρι, ο 33χρονος Σμηναγός, ένας από τους καλύτερους Έλληνες χειριστές πολεμικών αεροσκαφών που είχε ξεχωρίσει από την περίοδο που φοίτησε στη Σχολή Ικάρων για τις ικανότητες και την γενναιότητα του δεν βρίσκεται πλέον ανάμεσα μας…

Κάθε φορά που ένας ακόμη χειριστής της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας χάνεται στον ακήρυκτο πόλεμο του Αιγαίου, ένας αφόρητος πόνος διαπερνά ακαριαία ολόκληρη την ύπαρξή μας! Είναι από τις περιπτώσεις που κλαίς αληθινά για ένα άνθρωπο που δεν έχεις δει ποτέ στη ζωή σου! Γιατί οι ιπτάμενοι Ίκαροι μας αποτελούν ότι πιο σπουδαίο έχει να επιδείξει σήμερα το έθνος των Ελλήνων. Είναι αυτοί που κινούνται στα όρια της αντοχής του ανθρώπου και των μηχανών, εκεί όπου οι περισσότεροι από εμάς δεν μπορούμε καν να συνειδητοποιήσουμε.

Είναι αυτοί που όταν μπαίνουν στις μονάδες για να αναλάβουν υπηρεσία, σταθμεύουν τα αυτοκίνητά τους χωρίς να τα κλειδώνουν… με τα κλειδιά στη μηχανή… Ώστε αν συμβεί το μοιραίο, κάποιος συνάδελφος να επιστρέψει το αυτοκίνητο στο σπίτι! Είναι αυτοί που έχουν «συμφιλιωθεί» με το θάνατο για το καλό της πατρίδας! Την ώρα που κάποιοι πολιτικοί προϊστάμενοι τους έχουν το θράσος να τους απαξιώνουν για κάτι πενταροδεκάρες με τις οποίες αμείβονται για τις επικίνδυνες αποστολές στις οποίες μετέχουν…

Θυμάμαι ακόμη με πολύ θυμό τον πρώην υπουργό Άμυνας Ευάγγελο Βενιζέλο (που εξαγόρασε μέρος της στρατιωτικής του θητείας λόγω παχυσαρκίας και το πολύ μικρό διάστημα που υπηρέτησε ήταν έξω από το σπίτι του, ο οποίος κυκλοφορεί με αυτοκίνητο αξίες μερικών χιλιάδων ευρώ και έχει εισπράξει αμύθητο χρηματικό πόσο από το κράτος ως μόνιμος θαμώνας του Ελληνικού Κοινοβουλίου), να αφήνει υπονοούμενα για το πτητικό επίδομα αυτών των ημιθέων που να σημειωθεί ανέρχεται στο μυθικό ποσό των 250 ευρώ τον μήνα! Τα σάντουιτς και οι καφέδες του Βενιζέλου στο καφενείο της Βουλής, έχω την εντύπωση πως στοιχίζουν πολύ περισσότερα!

Κάθε ανθρώπινη απώλεια στο ιπτάμενο προσωπικό της Πολεμικής Αεροπορίας είναι σίγουρα πολύ μεγάλη. Γιατί οι Έλληνες χειριστές ακούραστοι, ακαταμάχητοι, απροσκύνητοι, ασυμβίβαστοι και άγρυπνοι φρουροί των Ελληνικών αιθέρων, διαθέτουν ένα απροσμέτρητο Μεγαλείο Ψυχής και μια αξιοζήλευτη περηφάνια. Είναι αυτοί που καθημερινά δοκιμάζουν τις αντοχές τους στις εκπαιδευτικές πτήσεις και στο πεδίο μάχης στις αερομαχίες του Αιγαίου και ξεπερνούν τα όριά τους σε απίστευτα δύσκολες συνθήκες που το παραμικρό λάθος μπορεί αποβεί μοιραίο. Και όλα αυτά μόνο για την πατρίδα!! Την ίδια ώρα που οι πολιτειακοί άρχοντες (που πέφτουν στα πόδια μας για να υφαρπάξουν τη ψήφο του λαού), αμείβονται με προκλητικούς μισθούς και τυγχάνουν προνομιακής μεταχείρισης και πολλαπλών ωφελημάτων για να ψηφίζουν μνημόνια και να μειώνουν μισθούς και συντάξεις. Σε αντίθεση με τους Ίκαρους μας που αμείβονται με ψίχουλα για να θέτουν καθημερινά σε κίνδυνο την ζωή τους προκειμένου να κρατούν ελεύθερες τις Ελληνικές Θερμοπύλες.

Και όπως πολύ εύστοχα έγραψε σε μια εκ βαθέων εξομολόγηση στην εφημερίδα «Ταχυδρόμος» Θεσσαλίας, πριν μερικά χρόνια ένας περήφανος αεροπόρος:

«… Εγώ κάθομαι, σκέπτομαι, μελετάω και περιμένω τον Τούρκο… Μπορεί και εγώ να μην έχω να πληρώσω τα κοινόχρηστα αλλά εσάς δεν σας ενδιαφέρει, μπορεί να μην έχω να πληρώσω το χαράτσι στο Πατρικό του χωριού μου, αλλά εσάς δεν σας ενδιαφέρει… Ούτε και πρέπει!

Εγώ όμως πρέπει να αδειάσω το μυαλό μου να κλειδώσω το υποσυνείδητο, να μην σκεφτώ ότι με περιμένουν και εμένα στο σπίτι μου, όπως τόσους και τόσους άλλους που δεν γύρισαν ποτέ πίσω από μια ακόμη καθημερινή αποστολή… Ίσως και κάποιοι να πουν ότι τα ήθελε και να έπαθε! Εγώ όμως δεν πετάω για αυτούς, πετάω για τον Πατέρα μου που καμαρώνει στην άκρη στο χωράφι όταν περνούν τα μαχητικά μας, για το παιδί στη Φλώρινα που περπατάει στο χιόνι να πάει στο σχολειό του, για τον Παπά μας που κάνει χιλιόμετρα να κάνει Ανάσταση με τους τσοπαναραίους στο ύψωμα της Παναγιάς!

Πετάω για το ψαρά που βγήκε 4 το πρωί με τη ψαρόβαρκα να φέρει το μεροκάματο στη φαμελιά του, το δασκαλάκο που πληρώνει από την τσέπη του τις φωτοτυπίες στα Άγραφα της Καρδίτσας… Για αυτούς πετάω… Για να μπορούν να κάνουν αυτό που χρόνια κάνουν και να κρατάνε την Πατρίδα ζωντανή!

Ούτε αυτοί, ούτε εγώ θα ζητήσω υπερωρίες γιορτές και Κυριακές, γιατί εγώ πετάω για την Πατρίδα μου! Πετάω για τους δικούς μου ανθρώπους, αυτούς που γλεντάνε με τη ψυχή τους, ζούνε για μια στιγμή και όταν πεθαίνουν ξεπροβοδίζουν τους δικούς τους ανθρώπους με τραγούδια και εύχονται καλήν αντάμωση!

Ίσως κάποιο πρωί όταν κοιτάξεις ψηλά θα με δεις γιατί… Εκεί που Ισιώνει ο Αετός… Οι Γλάροι δεν πετάνε!

Αγαπητοί μου Κύριοι και Κυρίες: Χωρίς ίχνος υπερβολής, όσο ακόμη απέμεινε από την περηφάνια μας το χρωστούμε σε αυτούς τους αετούς των ελληνικών αιθέρων. Και είναι αυτό που κάνει την ελευθερία τόσο γλυκιά, τόσο ακριβή, τόσο αφόρητη και συνάμα τόσο γοητευτική! Μια ελευθερία που κάποιες δουλόφρονες ψυχές ήταν πάντα έτοιμες να την εκχωρήσουν για μιαν αύξηση μισθού, ενώ οι άριστοι χωρίς αυτήν θα μπορούσαν να πεθάνουν… Αυτό ακριβώς που κάνουν οι Έλληνες Ίκαροι αδιαλείπτως εδώ και παρά πολλά χρόνια!!!

Και όπως πολύ εύστοχα γράφει ο Αναστάσιος Μητρόπουλος, Συνταγματάρχης ε.α.:

«Οι Ίκαροι δεν πεθαίνουν, απλά απογειώνονται χωρίς να ξαναπροσγειωθούν! Αυτοί που προτού ανέβουν στο αεροπλάνο, κοιτάζονται μεταξύ τους με ένα βλέμμα που κανένας άλλος εκτός από αυτούς δε μπορεί να το ζήσει, να το νοιώσει και να το ερμηνεύσει. Αυτοί που προτού καθίσουν στο «κόκπιτ» του αεροπλάνου, κάνουν το σταυρό τους να επιστρέψουν ζωντανοί, να δουν την οικογένειά τους, τους συναδέλφους. Είναι αυτοί που αγάπησαν τόσο πολύ τους ουρανούς, που κάποιους από αυτούς, οι ουρανοί τους ανταποδίδουν την αγάπη, αρπάζοντάς τους στην αγκαλιά τους πολύ νωρίτερα…». Είναι αυτοί που έχουν κουβαλήσει στους ώμους τους φέρετρα συναδέλφων τους, με δάκρυα στα μάτια, μην ξέροντας αν την επόμενη μέρα θα κουβαλούν αυτούς άλλοι συνάδελφοί τους.

Είναι αυτοί οι απλοί άνθρωποι που όταν δεν πετάνε στους ουρανούς με 8 και 9 G, θα τους δούμε ανάμεσά μας στο δρόμο, ήρεμους, πράους και ταπεινούς, με ένα παιδικό χαμόγελο, σαν να μας λένε : “να είστε ήσυχοι εδώ κάτω όσο θα πετάμε εμείς ψηλά…. ακόμα και αν δε μας δείτε αύριο να περπατάμε σ’ αυτό το δρόμο, μην ανησυχείτε, υπάρχουν πολλοί, πάρα πολλοί που θα συνεχίσουν να κάνουν το ίδιο στη θέση μας…”».

Συνταρακτική σίγουρα, χωρίς καμιά δόση υπερβολής, η πιο πάνω περιγραφή. Όπως και ο αποχαιρετιστήριος λόγος του συναδέλφου και στενού φίλου του αείμνηστου Σμηναγού (Ι) Γιώργου Μπαλταδώρου, Σμηναγού (Ι) Σπύρου Καρέλη:

«Αγάπησες κάθε σημείο της πονεμένης αυτής γης, της οποίας η τελευταία πλαγιά είναι ποτισμένη με αίμα. Πάλεψες παλικαρίσια και παλικαρίσια έφυγες με χαμόγελο. Σε φοβόταν ο ουρανός σε ζήλευε η θάλασσα.. Η 114 Πτέρυγα Μάχης θα σε διαφυλάττει πάντοτε στη μνήμη της. Η Πατρίδα μας σε κατατάσσει μεταξύ των ηρώων. Ο Θεός ας αναπαύσει την ψυχή σου εκεί που δεν υπάρχει πόνος. Η οικογένεια σου θα είναι οικογένεια μας…..».


* O Δρ. Αυγουστίνος (Ντίνος) Αυγουστή είναι Επίκουρος καθηγητής στο Τ.Ε.Ι. Λάρισας
Από το Μονάγρι Λεμεσού – a.avgoustis@hotmail.com
HellasJournal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Του Τάσου Ευαγγελίου

«Θα πρέπει να ξέρουν ότι οι σημαίες από τα φυλάκια, τις βραχονησίδες, τα νησιά μας κατεβαίνουν μόνο όταν είναι να αντικατασταθούν. Τι σημαίες δεν τις παίρνει ο αέρας. Αυτό είναι ξεκάθαρο». Η δήλωση αυτή είναι του υπουργού Άμυνας Πάνου Καμμένου. Έγινε στις 11 Δεκεμβρίου στη Χίο όπου μετέβη αφού πριν είχε περάσει από τα Ψαρά και τους Φούρνους για να ευχηθεί τότε για τις γιορτές. Συνομίλησε με στελέχη στρατιωτικούς και εθνοφύλακες.

Την Τρίτη στη Βουλή, με αφορμή τους τρεις νεαρούς που ύψωσαν σημαίες σε βραχονησίδες πλησίον των Φούρνων την Παρασκευή το Πάσχα δήλωσε μεταξύ άλλων ότι «όταν κάποιος τοποθετεί τη σημαία πρέπει να διασφαλίσει ότι θα την υπερασπιστεί με το αίμα του. Η προβολή της εθνικής κυριαρχίας της σημαίας είναι πράξη που είναι και υπεύθυνος αυτός που την κάνει να έχει τη δυνατότητα να τη στηρίξει. Αλλιώς να έρθει και να πει στον ελληνικό στρατό ότι αποφάσισα με δύο φίλους μου που είναι Πάσχα να τη βάλω τη σημαία, να τους δώσουμε και δύο G3 της εθνοφυλακής να την υπερασπιστούν οι ίδιοι».

Όλοι μίλησαν για «άδειασμα» των τριών νεαρών, αν και αυτή τη φορά ο υπουργός Εθνικής Άμυνας περιέγραψε το αυτονόητο. Δηλαδή ότι δεν μπορεί οποιοσδήποτε να προβαίνει σε ανάλογες πράξεις και δεν μπορεί οποιοσδήποτε να ασκεί εξωτερική πολιτική.

Ένας εκ των νεαρών αντέδρασε με μια σκληρή για τον Πάνο Καμμένο ανάρτηση στο διαδίκτυο μέσα από την οποία στηλιτεύει τη συμπεριφορά του υπουργού ΕΘνικής Άμυνας, καταγγέλλει την πρακτική του και τις δηλώσεις και αναφέρει πως άλλα έλεγε στις 11 Δεκεμβρίου του 2017 που είχε επισκεφθεί το νησί.

Εμμέσως πλην σαφώς ο ένας εκ των νεαρών, που δηλώνει ότι αυτός και άλλοι 15 νεαροί από το νησί έχουν παραδώσει το απολυτήρηριο του στρατού προκειμένου να ανήκουν και επίσημα στην ΕΘνοφυλακή, εμφανίζει τον υπουργό Εθνικής Άμυνας της χώρας να έχει πει κάτι που ίσως προκάλεσε και την όλη αντίδρασή τους τις ημέρες το Πάσχα.

Και όχι μόνο αυτό. Μεγάλη Τετάρτη ο Πάνος Καμμένος ήταν στην Ικαρία. Μαζί με τον αρχηγός ΓΕΣ, Αλκιβιάδη Στεφανή προκειμένου να παρακολουθήσει έκτακτή άσκηση στην οποία συμμετείχε η Εθνοφυλακή.

Και μίλησε απαντώντας στην προκλητικότητα των Τούρκων λέγοντας πολλά. Μεταξύ άλλων:

«Εγώ είμαι υπερήφανος που με τον Αρχηγό ΓΕΣ και την ηγεσία του Στρατού καθορίσαμε το περσινό έτος ως "Έτος Εθνοφυλακής". Αν συγκρίνει κανείς την προπέρσινη, την περσινή και τη φετινή άσκηση, εδώ, στην Ικαρία, θα δει ότι αυτό το εγχείρημα πέτυχε 100%, χάρη σε εσάς, στους αξιωματικούς, τους υπαξιωματικούς και τους στρατιώτες μας, αλλά και χάρη στη βαθιά πίστη που έχετε εσείς οι Εθνοφύλακες, την οποία επιδείξατε κατά το "Έτος Εθνοφυλακής", όπως και όλα τα χρόνια που προσφέρετε αφιλοκερδώς στην πατρίδα και πολλές φορές χωρίς η πατρίδα να έχει τη δυνατότητα να σας δώσει αυτά που πρέπει».

Ήταν η μέρα που είχε προαναγγείλει κινήσεις των Ενόπλων ΔΥνάμεων και την μεταφορά προσωπικού στο ΑΙγαίο και τον Έβρο δίνοντας και τον αριθμό: 3.500 στα νησιά και άλλοι 3.500 στον Έβρο.

Και ήταν η μέρα, και μάλιστα 9 ημέρες πριν την άκρως επιπόλαια ενέργεια των τριών νεαρών από τους Φούρνους, που είχε δηλώσει με έμφαση ότι:

1. «Είμαστε έτοιμοι - και αυτό ξέρω ότι δεν αρέσει σε πολλούς έξω από την πατρίδα - να αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε απειλή από οποιονδήποτε. Στηριζόμαστε στις δικές μας δυνάμεις, δεν περιμένουμε ούτε από συμμάχους ούτε από φίλους, με τη δύναμη του Έλληνα, με τη δύναμη της ψυχής μας, με τη δύναμη της μάχης υπέρ βωμών και εστιών, το υψηλότατο ηθικό των Ενόπλων Δυνάμεων, τον πατριωτισμό των Ελλήνων και τα μέσα που η πατρίδα μπορεί να διαθέσει».

2. «Δεν μας φοβίζουν και δεν μας γονατίζουν οι προκλήσεις τους, οι απειλές του και οι ύβρεις του. Ίσα - ίσα, μας δυναμώνουν ακόμη περισσότερο. Αν έχουν τα κότσια ας τολμήσουν να αμφισβητήσουν έστω και ένα χιλιοστό».

3. «Οι Έλληνες ενωμένοι θα τους τσακίσουμε. Δεν θα μπορέσουν να φέρουν τη διχόνοια στον ελληνικό λαό και αυτό το αποδεικνύετε πρώτα από όλα εσείς που είστε σήμερα εδώ μαζί με το μόνιμο προσωπικό, οι Εθνοφύλακες. Στέλνουμε ένα μήνυμα αποτροπής, ένα μήνυμα αποφασιστικότητας και ένα μήνυμα ότι αν τολμήσουν να αμφισβητήσουν έστω και ένα χιλιοστό ελληνικής γης, θάλασσας ή αέρα θα αντιμετωπιστούν όπως τους αντιμετωπίσαμε στους παγκόσμιους πολέμους, όπως το 1821 και όποτε ο Ελληνισμός εκλήθη να αμυνθεί».

ΥΓ 1. Ο Πάνος Καμμένος πάντως επανήλθε στους υψηλούς τόνους από το Τατόι κάνοντας λογο για «ακήρυχτο πόλεμο» με την Τουρκία αλλά και για «αμοκ» των Τούρκων εναντίον του.

ΥΓ 2. Απορία προκαλεί το γεγονός πως χθες ο ένας εκ των νεαρών που μετείχαν στις τοποτήθησεις σημαιών και ήταν και αυτός που ανάρτησε την κριτική σε βάρος του Πάνου Καμμένου, επέλεξε να διαγράψει τμήμα των φωτογραφιών και των αναρτήσεων του στο facebook από τις 11 Απριλίου και μετά...

Liberal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Είναι πια επαναλαμβανόμενη η διαπίστωση από διάφορες κατευθύνσεις ότι βρισκόμαστε σε εποχή όπου θα παρατηρηθούν στα Βαλκάνια αλλαγές συνόρων

Προφανώς και η προσοχή μας είναι στραμμένη προς την Τουρκία και την Μ. Ανατολή, αλλά είναι αδιανόητο να μη ενδιαφερθούμε για τα αναμενόμενα της γειτονιάς μας. Η ρήση στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο είναι ενδεικτική: «Ταῦτα δὲ ἔδει ποιῆσαι κἀκεῖνα μὴ ἀφιέναι.

Εκείνο που εντυπωσιάζει, είναι η επαναλαμβανόμενη διαπίστωση από διάφορες κατευθύνσεις, ότι βρισκόμαστε σε εποχή όπου θα παρατηρηθούν στα Βαλκάνια αλλαγές συνόρων.

Η αλήθεια είναι, πως υπάρχουν αυτές οι τάσεις, με τους Σερβοβόσνιους να θέλουν την ένωση με την Σερβία, με το Πρέσεβο της Σερβίας να επιδιώκει ένταξη στο Κοσσυφοπέδιο, με τις φημολογούμενες παρασκηνιακές συζητήσεις Σέρβων και Κοσοβάρων για ανταλλαγή εδαφών, αλλ’ ακόμη και στην Ρουμανία, με την ουγγρική μειονότητα να ζητά αυτονομία. Και βεβαίως, να επικρέμαται επί σειρά ετών το ενδεχόμενο διάσπασης των Σκοπίων.

Όλα αυτά, στο κοντινό μέλλον, και όχι στο απώτερο. Είναι δε τα όσα δημοσιεύονται, όχι και τα όσα δρομολογούνται στα κέντρα αποφάσεων, για αργότερα. Ίσως, πάλι, να υπερτονίζονται οι φόβοι, προκειμένου τα ευρωπαϊκά κράτη να άρουν τις αντιρρήσεις τους για ένταξη των δυτικών Βαλκανίων στην Ε.Ε. παρ’ όλο που δεν πληρούν τα κριτήρια, προκειμένου να εμποδίσουν περαιτέρω ρωσική διείσδυση στην περιοχή.

Και τούτο διότι, σε τι θα εμποδίσει τις αλλαγές συνόρων στα βαλκανικά κράτη, η ένταξή τους στην Ε.Ε.; Θα επέμβει σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης δύο κρατών-μελών, την στιγμή που δεν επεμβαίνει το ΝΑΤΟ σε σύγκρουση των δικών του κρατώ-μελών;

Είναι χαρακτηριστική η διαπίστωση σχετικά με την ειρήνη και την σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων, του πρώην υπαρχηγού της CIA, Στίβεν Μάγιερ, ο οποίος προανήγγειλε προ μηνών, την ραγδαία αλλαγή των συνόρων των Βαλκανίων. «Στα Βαλκάνια, αργά ή γρήγορα, θα έχουμε αλλαγή των συνόρων», δήλωσε, υποστηρίζοντας:

«Οι Ευρωπαίοι και η ΕΕ δεν έχουν λύση για τα Βαλκάνια, και δεν ενδιαφέρονται πραγματικά για την περιοχή, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν σαφώς συμφέρον». Ωστόσο, είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι η Ουάσιγκτον προς το παρόν δεν ενδιαφέρεται περισσότερο τώρα για τα Βαλκάνια. Η κυβέρνηση Τραμπ δεν θα αντιδράσει στις κυοφορούμενες αλλαγές συνόρων στην περιοχή, ειδικά αν αυτές οι αλλαγές συμβούν ειρηνικά, παρόμοια με τον τρόπο που, ας πούμε, έλαβαν χώρα στο Μαυροβούνιο».

Λησμόνησε βεβαίως να πει, τι έπραξε η CIA για να αποσπάσει το Μαυροβούνιο από την Σερβία, με το πλέον διαβλητό δημοψήφισμα που έγινε ποτέ. Λησμόνησε επίσης να αναφερθεί και στις ενέργειες -έστω, στις παραλείψεις- για κυοφορούμενες προσπάθειες, αφενός απόσπασης και του Πρέσεβο από την Σερβία, να μη πω και του Σαντζάκ, και αφετέρου στην βραδυπορούσα μεν, αλλά συνεχιζόμενη κοινή πορεία Αλβανίας και Κοσσυφοπεδίου.

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Σερβίας, Βουκ Γέρεμιτς, σε συνεδρίαση του Λαϊκού Κόμματος, του οποίου είναι πρόεδρος, δήλωσε ότι ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς, έχει προσφέρει τη Νότια Σερβία [δηλαδή Κοιλάδα του Πρέσεβο] σε αντάλλαγμα με το βόρειο Κοσσυφοπέδιο [τον σερβικό Τομέα], αλλά δεν έγινε δεκτή η πρόταση αυτή από τη διεθνή κοινότητα. Σύμφωνα με τον ίδιο, «οι εγκληματίες που έχουν αντικαταστήσει το κράτος στο βόρειο Κοσσυφοπέδιο, επεκτείνουν την επιρροή τους σε άλλα μέρη της Σερβίας».

Υπάρχει ασφαλώς και ο φόβος τρομοκρατικών επιθέσεων, θέμα που θα απασχολήσει την στήλη προσεχώς. Ενδεικτικά αναφέρω, ότι σε διάσκεψη του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) από επίσημες δηλώσεις Βόσνιων και Αλβανών εκπροσώπων φάνηκε να επιβεβαιώνουν ότι έχει εξαλειφθεί η τάση Βαλκάνιων τζιχαντιστών να εντάσσονται στην τρομοκρατική οργάνωση Ισλαμικό Κράτος (IK) και άλλες συναφείς ομάδες στη Συρία και στο Ιράκ.

Οι Βαλκάνιοι τζιχαντιστές που έχουν ενταχθεί στο ΙΚ ξεκινούν μεν από 1.000 έως αρκετές χιλιάδες, ωστόσο σχεδόν κανένας Βαλκάνιος μαχητής δεν έχει εγκαταλείψει την περιοχή με προορισμό τα πεδία μαχών της Μέσης Ανατολής τα τελευταία δύο χρόνια, μετά τις συνεχείς ήττες του ISIS.
Παρότι έχει σχεδόν "στερέψει" το συγκεκριμένο ρεύμα, μια σημαντική παρουσία ακραιφνών ισλαμιστών στα Βαλκάνια, υποβοηθούμενη από μαχητές του ΙΚ που επιστρέφουν από τα πεδία μάχης, εξελίσσεται σε ακόμη μεγαλύτερο πονοκέφαλο για τις πρωτεύουσες της Δύσης, λόγω της ριζοσπαστικοποίησής τους.

Μακεδών
Voria



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου



19 Απρ 2018


Από το πρωί της Πέμπτης δημοσιεύματα αναπαράγουν βίντεο από την διέλευση ναυτικών μονάδων ανοικτά της Χίου και συγκεκριμένα τουρκικά αποβατικά στο πλαίσιο της άσκησης «Efes2018»

Πρόκειται για μια άσκηση η οποία έχει πραγματοποιηθεί και άλλες φορές με τον ίδιο ακριβώς σκοπό, να εκπαιδευτούν τα τουρκικά στρατεύματα στην κατάληψη νησιών. Αντίστοιχα οι Ελληνικές δυνάμεις εκπαιδεύονται πως να αποτρέψουν την κατάληψη.

Τι θα συμβεί αν αυτή την στιγμή αν οποιοδήποτε μονάδα επιφανείας του Τουρκικού Ναυτικού εκδηλώσει εχθρική ενέργεια στο Αιγαίο;

Εμείς όμως παίζουμε το παιχνίδι των Τούρκων αναπαράγοντας με τόσο δραματικό τόνο την άσκηση σε σημείο να θεωρεί κανείς ότι τις επόμενες ώρες σε κάποιο νησί θα γίνει απόβαση.

H Άγκυρα έχει δεσμεύσει ολόκληρη σχεδόν τη χερσόνησο του Τσεσμέ στο χρονικό διάστημα από τις 30 Απριλίου μέχρι και τις 10 Μαΐου για την πραγματοποίηση της άσκησης. Η άσκηση που θα ξεκινήσει επίσημα στις 7 Μαίου περιλαμβάνει και αποβατικά σενάρια και μεγάλο όγκο ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή του Αιγαίου.

Μια αντίσταση στην προπαγάνδα αυτή θα ήταν καταρχήν η απαξίωση της είδησης – οι Τούρκοι κάνουν δεκάδες ασκήσεις κάθε χρόνο στο Αιγαίο – και επίσης, η εξήγηση στην καθημερινή αρθρογραφία από στρατιωτικούς και όχι αναλυτές, τι θα συμβεί αν αυτή την στιγμή, οποιοδήποτε μονάδα επιφανείας του Τουρκικού Ναυτικού εκδηλώσει εχθρική ενέργεια στο Αιγαίο. Να εξηγήσει πως τα αρματαγωγά θα «σφαγιαστούν» όταν στις πρώτες ώρες μια σύγκρουσης (σήμερα) οι μισές μονάδες του Τουρκικού Ναυτικού θα βρίσκονται στον βυθό του Αιγαίου.

Οι ασκήσεις είναι μια καλή ευκαιρία για κινητοποίηση δυνάμεων ώστε να προχωρήσει μια χώρα σε μεταφορά στρατευμάτων για να εκδηλωθεί ενέργεια. Αυτόματα όμως η άλλη χώρα και συγκεκριμένα η Ελλάδα σε αυτή την περίπτωση, παρακολουθεί και μπορεί άμεσα να αντιμετωπίσει την απειλή

Οι Τούρκοι το τελευταίο διάστημα έχουν πετύχει έναν βασικό στόχο τους, να εγκλωβίσουν τα Ελληνικά ΜΜΕ στο κυνήγι της είδησης, διαδίδοντας στα ελεγχόμενα ΜΜΕ της Τουρκίας δηλώσεις και «ειδήσεις» οι οποίες αναπαράγονται άμεσα από τα αντίστοιχα Ελληνικά και δημιουργούν σε πρώτη φάση ένα κλίμα αγωνίας.

Την ίδια ώρα, για τα ίδια δημοσιεύματα, δεν αναφέρουν τίποτε τα Διεθνή Μέσα.

ViaDiplomacy


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Επικίνδυνες ψευδαισθήσεις διατηρούν όσοι πιστεύουν στην παροχή στήριξης από τις ΗΠΑ ή τη Ρωσία

Από τον Γιάννη Κουριαννίδη

Δείχνει απίστευτο, κι όμως υπάρχει μια ολόκληρη συνωμοσιολογία στο διαδίκτυο που αμφισβητεί την ύπαρξη κάποιων χωρών και περιοχών στον πλανήτη. Μεταξύ αυτών, η Αυστραλία και η Φινλανδία, αλλά και κάποιες περιφέρειες μεγάλων χωρών, όπως η Βραζιλία. Υποτίθεται ότι αυτές οι περιοχές του πλανήτη δεν υφίστανται και πως είναι προϊόν κάποιων μυστικών κέντρων του κόσμου προς εξυπηρέτηση των συμφερόντων τους!

Οι γελοιότητες αυτές, που κανονικά θα έπρεπε να μην αποτελούν καν αντικείμενο αστειότητας, έχουν χιλιάδες οπαδούς που τις αναπαράγουν και… επιχειρηματολογούν σχετικά!
Oσο, όμως, κι αν σας ακούγονται αυτά εξωφρενικά και παράλογα (και είναι, βεβαίως!), θα ήταν χρήσιμο να αναλογιστούμε πόσα άλλα πράγματα, τα οποία θεωρούμε εντελώς φυσιολογικά, κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Κάποια από αυτά, μάλιστα, επηρεάζουν τόσο τη ζωή μας, ώστε τείνουν να διαμορφώσουν ακόμη και την εξωτερική πολιτική μας.

Αυτή η θεωρία, λ.χ., του «ξανθού γένους» που θα σώσει την πατρίδα μας, εκτός του ότι έκανε (και κάνει) πλουσιότερους κάποιους μπαγαπόντηδες των ΜΜΕ, οι οποίοι πουλάνε από αγιασμένα κομποσκοίνια μέχρι cd και παυσίπονα διανθισμένα με αρκετό… «πουτινισμό», έχει δημιουργήσει επικίνδυνες ψευδαισθήσεις στην κοινή γνώμη της πατρίδας μας.

Το ίδιο επικίνδυνες είναι κάποιες αντιλήψεις της αντίθετης πλευράς, που διαμορφώνονται από τις εμμονικές συμπεριφορές ανθρώπων οι οποίοι κυκλοφορούν με μπλουζάκια και κονκάρδες του Τραμπ, αγιοποιώντας έναν άνθρωπο που αποφάσισε να διοικήσει τη χώρα του με τη νοοτροπία με την οποία διαχειρίζεται την οικονομική αυτοκρατορία του, υποκαθιστώντας στη διαχείριση αυτήν όσους τάιζε τόσα χρόνια.

Συμπεριφορές και ψευδαισθήσεις επικίνδυνες, διότι η «εξωτερική πολιτική των ιδιωτών» έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι είναι ικανή να καταστρέψει διπλωματικές κινήσεις ετών. Η περίπτωση της παράδοσης Οτσαλάν είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική…

Είναι αλήθεια ότι και στην Αμερική και τη Ρωσία οι σημερινοί ηγέτες τους δείχνουν να υπερασπίζονται ένα σύστημα αξιών προσηλωμένο στις αρχές της πατρίδας, της θρησκείας και της οικογένειας, αξίες δηλαδή που χαρακτήρισαν και στήριξαν την πλειονότητα των λαών τους στην ιστορική πορεία τους.

Η στήριξη των αρχών αυτών είναι σήμερα μια αναγκαιότητα, αφού η απαξίωση του ιδεολογήματος των πολυπολιτισμικών κοινωνιών θα έχει σύντομα συνέπειες (ήδη τις βιώνουμε) ανάλογες με αυτές που ακολουθούν την κατάρρευση αυτοκρατοριών.Παράλληλα, όμως, οι άνθρωποι αυτοί υπερασπίζονται, όπως είναι φυσικό, και το συμφέρον των χωρών τους. Είναι επόμενο, λοιπόν, να αναζητούν στήριξη, προς την κατεύθυνση αυτή, σε αξιόπιστους συνομιλητές και συμμάχους, και όχι σε τυχοδιώκτες και απλούς παρατηρητές των διεθνών εξελίξεων.

Αυτός είναι και ο λόγος που η Τουρκία των μυριάδων προβλημάτων, που ισορροπεί σε τεντωμένο σχοινί οικονομικά και κοινωνικά, παρά τα «τσαμπουκαλίκια» του σύγχρονου «σουλτάνου» της, δείχνει να αποτελεί έναν εξ ανάγκης συνομιλητή και των δύο πλευρών, είτε στο προσκήνιο είτε στο παρασκήνιο των διεθνών εξελίξεων.

Oσοι απογοητεύτηκαν από την προσέγγιση Ρωσίας και Τουρκίας, αλλά και όσοι άλλοι από την πολιτική και τις δηλώσεις ίσων αποστάσεων των ΗΠΑ μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας καλό θα είναι να θυμούνται ότι τα σοβαρά κράτη δεν κινούνται με βάση «φιλίες» και συναισθηματισμούς, αλλά αποκλειστικά με γνώμονα την εξυπηρέτηση των εθνικών συμφερόντων τους.

Επομένως, ούτε κάποιος Βλαδίμηρος, ενδεδυμένος με πορφύρα, θα κατατροπώσει, στο όνομα του Σταυρού, τον ισλαμιστή Ερντογάν ούτε κάποιος σερίφης Ντόναλντ θα πιστολιάσει τους συμμορίτες της Ανατολίας με το βεβαρημένο ιστορικό μητρώο!

Πρωτίστως θα επιδιώξουν το καλό της δικής τους πατρίδας. Κι όσο αυτό δεν το καταλαβαίνουμε, «αλοίμονο εις την πατρίδα κ' εμάς, οπού θα χαθούμε μαζί μ' αυτείνη» («Απομνημονεύματα» Στρατηγού Μακρυγιάννη).

Δημοκρατία


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




«Νομίζω ότι τόσο η Ελλάδα όσο και οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν αναταράξεις τους επόμενους δύο μήνες εν όψει της επανεκλογής του προέδρου Ερντογάν». Αυτό το είπε σε συνέντευξή του, μπροστά στην τηλεοπτική κάμερα της ιστοσελίδας Vice, ο Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα Τζέφρι Πάιατ, λίγο αφότου είχε ολοκληρώσει επιτυχώς τον 41ο ποδηλατικό γύρο «Θυσίας» που ξεκίνησε από την Πάτρα και κατέληξε στα Καλάβρυτα.

Σήμερα, μία δήλωση αυτού του είδους δεν θα προξενούσε κάποια εντύπωση. Χθες προκηρύχθηκαν πρόωρες εκλογές στην Τουρκία και σήμερα όλοι περιμένουν προεκλογικές επιδείξεις «πυγμής» από τους Τούρκους. Ομως ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα είπε για εκλογές στην Τουρκία «στους επόμενους δύο μήνες» στις 25 Μαρτίου! Πώς έμαθε εκείνος ότι θα γίνονταν προεδρικές εκλογές στην Τουρκία, όταν το σενάριο ακόμα και για εκλογές τον Αύγουστο διαψευδόταν -εμμέσως πλην σαφώς- από τον ίδιο τον Ερντογάν έως τη 17η Απριλίου;

Είναι προφανές ότι εδώ έχει γίνει μεγάλη και συστηματική «δουλειά» στη... συνακρόαση της τουρκικής πολιτικής πραγματικότητας. Αλλοι, πιο καχύποπτοι, μπορεί να πουν ότι η υπερδύναμη έχει συνεισφέρει αρκετά στην «κατασκευή» αυτής της πραγματικότητας στη γείτονα.

Δεν μπορεί να γνωρίζει κάποιος τι τεκταίνεται στα υπόγεια, στα ισόγεια και τα ρετιρέ των γραφείων των ανά τον κόσμο μυστικών υπηρεσιών. Δεν είναι εφικτό για έναν συνηθισμένο πολίτη, ακόμα κι αν έχει εξαιρετικές προσβάσεις σε πολιτικά και οικονομικά κέντρα, να μαθαίνει τους σχεδιασμούς όσων λειτουργούν στο παρασκήνιο και δρουν στο σκοτάδι.

Ομως, από τύχη ή και από σκοπιμότητα, πού και πού δίνεται η ευκαιρία στους πολλούς να αισθανθούν και να αντιληφθούν ότι υπάρχουν δύο ειδών Ιστορίες: η επίσημη και η αληθινή. Στην αληθινή Ιστορία περιλαμβάνονται πολλά κεφάλαια, που γίνονται γνωστά στους λαούς όταν αποδεσμεύονται από το απόρρητο τα σχετικά αρχεία των μυστικών υπηρεσιών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εφημερίδα «Εστία», σε δημοσίευμά της στις 2 Απριλίου (Μεγάλη Δευτέρα), είχε αναδείξει τις «προφητείες» του κ. Πάιατ.

Δημοκρατία


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Πυκνώνει ο πολιτικός χρόνος και ανεβαίνει η ένταση. Ανησυχία για θερμό επεισόδιο και προσπάθεια εξαγωγής έντασης

Γράφει ο Χρήστος Φράγκου

Σε περίοδο αυξημένων εντάσεων εισέρχεται η Ελλάδα, όπως είναι πλέον προφανές καθώς τα εθνικά θέματα ανεβαίνουν στην ατζέντα τόσο στο πλαίσιο του ανταγωνισμού NATO-Ρωσίας στα Βαλκάνια και τη Μέση Ανατολή, όσο και λόγω της προσπάθειας του Ταγίπ Ερντογάν να εξάγει ένταση και να διατηρήσει το εθνικιστικό προφίλ του, καθώς οδηγεί τη χώρα του σε πρόωρες εκλογές.

Ο Ταγίπ Ερντογάν επιλέγει χρονικά τη συγκεκριμένη περίοδο καθώς προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την αυξημένη διεθνή κινητικότητα που πυροδοτείται από γεωπολιτικούς παράγοντες, στο πλαίσιο της μαξιμαλιστικής στρατηγικής στην εξωτερική πολιτική και κινείται προς τις εκλογές και αναζητά αφενός νίκες στη φαρέτρα του και αφετέρου να τονώσει το εθνικιστικό του προφίλ. Η κεμαλινική αντιπολίτευση δεν είχε ποτέ ελπίδες, ωστόσο η εμφάνιση νέων πολιτικών σχηματισμών και ο πιθανός αποκλεισμός από τη νέα βουλή του φιλοκουρδικού κόμματος δημιουργούν δυναμική που θα δυσκολέψει την εκλογή προέδρου στον πρώτο γύρο.

Το σκηνικό αυξημένης έντασης βοηθά την ελληνική κυβέρνηση στα ευρωπαϊκά φόρα, καθώς προβάλεται ως θύμα της τουρκικής προκλητικότητας, της αμετροέπειας του Ταγίπ Ερντογάν και επιτυγχάνει να κεφαλαιοποιήσει επί των υποσχέσεων των εταίρων και συμμάχων. Ταυτόχρονα, όμως, βρίσκεται μπροστά σε επικίνδυνες οδούς, οι οποίες -όπως έχει κατ επανάληψη επισημανθεί- μπορούν ανά πάσα στιγμή να οδηγήσουν σε θερμό επεισόδιο με απρόβλεπτες διαστάσεις.

Σε οικονομικό επίπεδο, η κλιμάκωση της έντασης στο Αιγαίο απειλεί να πλήξει την ταχύτερα αναπτυσσόμενη ελληνική βιομηχανία, αυτή του τουρισμού και να εκτροχιάσει την οικονομία σε μια ιδιαιτέρως κρίσιμη περίοδο.

Πολιτικά, η ένταση με την Τουρκία ευνοεί τη διαδικασία συνεννόησης στο πολιτικό σύστημα, κρατά την κοινή γνώμη απασχολημένη και επιτρέπει μεγαλύτερο πεδίο ελιγμών σε άλλα ζητήματα, βραχυπρόθεσμα. Η διατήρηση όμως του θερμομέτρου σε υψηλά επίπεδα βοηθά την επώαση του αυγού του φιδιού της ακροδεξιάς και θα αναγκάσει την αντιπολίτευση σε μια ακόμη ακροδεξιά στροφή, ανταποκρινόμενη στη δυναμική της βάσης.

Συνεπώς, η δημιουργία ενός σκηνικού έντασης μεσοπρόθεσμα υποσκάπτει την προοπτική επίλυσης του Σκοπιανού και απειλεί με αποσταθεροποίηση το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα, γεγονός που θα έχει αρνητικές συνέπειες στην οικονομία, τη διεθνή θέση και την πολιτική αξιοπιστία.

Κυβέρνηση και αντιπολίτευση καλούνται να λάβουν αποφάσεις στρατηγικής απέναντι στην πολιτική της Τουρκίας εξετάζοντας τα ζητήματα διεξοδικά, καθώς οι παραβιάσεις του εναερίου χώρου, η κράτηση των Ελλήνων στρατιωτικών και η πολιτική αμφισβήτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων, αποτελούν μέτωπα στα οποία αναμένεται να επενδύσουν τόσο ο Ταγίπ Ερντογάν και ο υπερεθνικιστής σύμμαχός του, όσο και η κεμαλική αντιπολίτευση που ακόμα αναζητά χώρα και διακριτό πολιτικό στίγμα.

Η μικρή προεκλογική περίοδος των δύο μηνών έχει επίσης δύο αναγνώσεις, καθώς από τη μια δημιουργεί ελπίδες για εκτόνωση της έντασης μετά τις εκλογές, εφόσον ισχυροποιηθεί ο Ερντογάν και λάβει και τη διεθνή νομιμοποίησης που προσδοκά, ενώ από την άλλη η συσσώρευση μεγάλης έντασης πυκνώνει τον χρόνο και ανεβάζει το ρίσκο ενός θερμού επεισοδίου που θα μπορούσε να δημιουργήσει αμέτρητα προβλήματα.

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι τώρα -και επισήμως- δέσμιες του πολιτικού κλίματος στην Τουρκία, των δημοσκοπήσεων και του πολιτικού παιχνιδιού στην Άγκυρα.

CrisisMonitor


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου




Γράφει ο Πέτρος Σιούσιουρας
Kαθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και διδάσκει Γεωπολιτική, Θαλάσσιες Μεταφορές και Δίκαιο της Θάλασσας

Η ΑΟΖ αποτέλεσε διαχρονικό αίτημα των παρακτίων κρατών να διευρύνουν τα όρια ασκήσεως του δικαιώματος αλιείας πέραν των χωρικών υδάτων, καθεστώς που ίσχυε μέχρι την Πρώτη Συνδιάσκεψη του Δικαίου της Θάλασσας (1957) [1]. Λόγω αυτού του γεγονότος προέκυψε η ανάγκη δημιουργίας μιας sui generis ζώνης [2] εντός της οποίας τα παράκτια κράτη θα είχαν την δυνατότητα εκμετάλλευσης των πόρων της, ενώ τα τρίτα κράτη δεν θα αποκλείονταν από την άσκηση των βασικών δικαιωμάτων που απορρέουν από την αρχή της ελευθερίας των θαλασσών [3]. Σύμφωνα με την Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας (1982, εφεξής Σύμβαση ΔΘ) [4], η ΑΟΖ είναι μια θαλάσσια ζώνη η οποία μπορεί να εκταθεί μέχρι το εύρος των 200 ναυτικών μιλίων, εντός της οποίας το παράκτιο κράτος μπορεί να ασκήσει τα κυριαρχικά δικαιώματα που ασκούσε στην υφαλοκρηπίδα μέχρι τα 200 ν.μ. [5] (έρευνα, εκμετάλλευση), ασκώντας, παράλληλα, σειρά αποκλειστικών δικαιωμάτων όπως είναι αλιεία και η διατήρηση των φυσικών πόρων των υδάτων της ΑΟΖ, η παραγωγή ενέργειας από τα ύδατα, τα ρεύματα και τους ανέμους [6].

Η εφαρμογή της ΑΟΖ παρουσιάζει ενδιαφέρον στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας λόγω του υψηλού γεωπολιτικού/γεωοικονομικού ενδιαφέροντός της, αλλά και στο Αιγαίο Πέλαγος για τους ίδιους λόγους. Επιπρόσθετα το ενδιαφέρον για το Αιγαίο Πέλαγος αυξάνεται λόγω της μη συμμόρφωσης της Τουρκίας στο ισχύον διεθνές δίκαιο και της μη υιοθέτησης από την τελευταία του ισχύοντος διεθνές δικαίου της θάλασσας στο μέτρο που το τελευταίο αποκρυσταλλώνεται στη Σύμβαση ΔΘ. Αυτό το γεγονός δημιουργεί ένα πλαίσιο αστάθειας και αβεβαιότητας στην περιοχή δεδομένων των πολιτικών διαφορών που επικαλείται η Τουρκία, οι οποίες εξ ορισμού κινούνται εκτός του πλαισίου που οριοθετεί το διεθνές δίκαιο.

ΜΑΥΡΗ ΘΑΛΑΣΣΑ, ΑΟΖ ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η Μαύρη Θάλασσα (βλ. χάρτη 1) είναι ημίκλειστη θάλασσα με μοναδική έξοδο νοτιοδυτικά στα Στενά του Βοσπόρου, την Θάλασσα του Μαρμαρά και τα Στενά των Δαρδανελίων, προς το Αιγαίο Πέλαγος και την Μεσόγειο Θάλασσα που είναι επίσης ημίκλειστες θάλασσες [7]. Η σύνδεση Αιγαίου Πελάγους και Μαύρης Θάλασσας έχει γεωοικονομικό ενδιαφέρον, όχι μόνο λόγω των πετρελαίων της Κασπίας Θάλασσας, της εκμετάλλευσης αυτής καθαυτής της θάλασσας στην βάση των συμφωνιών που έχουν υπογράψει οι χώρες που βρέχονται από την Μαύρη Θάλασσα για τις θαλάσσιες ζώνες και την ΑΟΖ αλλά και των ενεργειακών πόρων που διακινούνται από τις χώρες Καυκάσου προς την κατεύθυνση της στερημένης από ενέργεια Ευρώπης [8]. Αυτές οι ζώνες, πέραν του οικονομικού ενδιαφέροντος που εκ πρώτης όψεως παρουσιάζουν (ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα) στην πραγματικότητα υποκρύπτουν το γεωπολιτικό/στρατηγικό ενδιαφέρον της Ρωσίας σε αυτήν την ζωτική για τα συμφέροντά της περιοχή [9].

Το γεωπολιτικό ενδιαφέρον του ζητήματος κορυφώνεται εφόσον η Μαύρη Θάλασσα αποτελεί στην πραγματικότητα την κρίσιμη διέξοδο της Ρωσίας προς τις θερμές θάλασσες, η οποία ολοκληρώνεται μέσω της Μαύρης Θάλασσας, των Στενών του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων και του Αιγαίου Πελάγους. Το κρίσιμο στοιχείο στο σημείο αυτό είναι ότι η συγκεκριμένη διέξοδος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να δώσει στην Ρωσία την δυνατότητα απόκτησης παγκόσμιας κυριαρχίας. Σε αυτήν ακριβώς την λογική δύναται να κατανοηθεί το ενδιαφέρον της Δύσης, τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία να ευρίσκονται στους κόλπους του ΝΑΤΟ, εφόσον η γεωπολιτική θέση αυτών των κρατών ελέγχει με απόλυτο τρόπο την κάθοδο της Ρωσίας προς τις θερμές θάλασσες.

Κάνοντας μια μικρή αναδρομή στο ιστορικό παρελθόν της Ρωσίας, ήταν πρόδηλη, ήδη από το 968, η στρατηγική της να κατέλθει στις θερμές θάλασσες όταν οι Ρως του Κιέβου, επέτυχαν, σε συνεννόηση με το Βυζάντιο, την κατάληψη της Βουλγαρίας. Ακολούθως, το εγχείρημα των Ρως να μεταφέρουν τη πρωτεύουσα τους στη βουλγαρική πόλη Πρεσλάβ (το οποίο όμως δεν στέφθηκε από επιτυχία) βρισκόταν στην ίδια ακριβώς λογική. Αλλά και ο «εκχριστιανισμός» του ρωσικού πριγκιπάτου που ακολούθησε ήταν μια επιλογή που είχε έντονα πολιτικό χαρακτήρα και κατευθυνόταν στην ίδια στρατηγική επιδίωξη: Στην έξοδο των Ρως στις θερμές θάλασσες. Μάλιστα, κατά την εποχή του Μεγάλου Πέτρου (1672-1725) αυτή η επιδίωξη αποτελούσε τον καίριο στρατηγικό άξονα της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής, επιδίωξη που ευοδώθηκε την περίοδο των πρώτων εξεγέρσεων των υπόδουλων εθνοτήτων εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τότε, η Ρωσία εκμεταλλευόμενη τις λαϊκές αντιλήψεις περί «ομοδόξων απελευθερωτών από τη Μοσχοβία», δημιουργούσε ένα επαναστατικό κλίμα για τους ορθόδοξους έλληνες κατά των Οθωμανών. Τα «ορλωφικά» που οργάνωσαν Ρώσοι αξιωματούχοι το 1770 στην Πελοπόννησο, αποτελούν μάλλον την πλέον χαρακτηριστική περίπτωση. Έκτοτε, η αποσταθεροποίηση και διάσπαση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από μέσα αλλά και η ευθεία αντιπαράθεση μέσω πολεμικών συρράξεων εναντίον της, ήταν το βασικό δόγμα της ρωσικής πολιτικής. Το εγχείρημα στέφθηκε με επιτυχία αρχικά με την υπογραφή των Συνθηκών του Kιουτσούκ-Καϊναρτζή (1774) και Ιασίου (1792) στην βάση των οποίων η Ρωσία επεξέτεινε την κυριαρχία της από τον Δούναβη έως το Κέρτς και το Ταγκανρόγκ. Τότε απελευθερώθηκε ο πλους των ρώσικων πλοίων στην Μαύρη Θάλασσα, ενώ η Ρωσία αναγορεύτηκε πλέον ως η προστάτιδα δύναμη των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Έκτοτε η Ρωσία, έχοντας σχεδόν αδιάλειπτα από τον Μεσαίωνα και μετά, την πρωτοκαθεδρία στην εν λόγω περιοχή, κατέβαλλε συνεχώς προσπάθειες για έξοδό της προς την Μεσόγειο, μέσω της Μαύρης Θάλασσας. Είχε, δηλαδή, θέσει ως ζήτημα υψηλής στρατηγικής προτεραιότητας τον γεωγραφικό απεγκλωβισμό της. Η Δύση, από την άλλη πλευρά, είχε προσηλωθεί ακριβώς στην αντίθετη επιδίωξη: Την διατήρηση αυτού του εγκλωβισμού της Ρωσίας και την συνακόλουθη αποκοπή της από τις θερμές θάλασσες. Πολύ περισσότερο που σύμφωνα με την κρατούσα γεωπολιτική θεωρία η πανίσχυρη χερσαία Ρωσία θα μπορούσε λόγω γεωγραφικής θέσης («Καρδιά της Γης») να αναλάβει θέση παγκόσμιου ηγεμόνα εάν πετύχαινε την κάθοδό της στις θερμές θάλασσες [10]. Η πολιτική των αγωγών που αποτελούν πλέον στρατηγική πολιτική της Ρωσίας κινείται σε αυτήν ακριβώς την λογική: Εφόσον η Ρωσία καταφθάσει μέσω αγωγών στις θερμές θάλασσες για παράδειγμα μέσω της ομόδοξης Ελλάδας, τότε θα παρακάμψει επιτυχώς και αναίμακτα τα Στενά που ελέγχονται από την Τουρκία, πλήττοντας κατ' αυτόν τον τρόπο άμεσα την στρατηγική τους αξία, έμμεσα δε το ΝΑΤΟ στον βαθμό που η Τουρκία είναι μέλος του. Μια τέτοια προσέγγιση θα άλλαζε την ισορροπία στην περιοχή Ελλάδας - Τουρκίας, αναβαθμίζοντας την Ελλάδα δεδομένης και της παρουσίας σπουδαίων ρωσικών συμφερόντων στην ελληνική επικράτεια.

Πλέον, και μετά από αρκετά χρόνια σιωπής που ακολούθησαν την πτώση του τείχους του Βερολίνου, η πρόσφατη ενδυνάμωση της ρωσικής ισχύος θα μπορούσε να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η Ρωσία δεν θα παραμείνει πλέον απλός παρατηρητής αλλά θα αναλάβει έναν κατ' ελάχιστο παρεμβατικό, αν όχι αναθεωρητικό, ρόλο εντός της Ευρασίας. Σε αυτή τη λογική κινείται και η επέμβαση της Ρωσία στην Γεωργία, πλήττοντας, μεταξύ άλλων, το συγκριτικό πλεονέκτημα που διέθετε η Γεωργία ως κρίσιμος διάδρομος ενέργειας της Κασπίας. Αλλά και αυτή η de facto προσάρτηση της Κριμαίας, όπως και η στήριξη των αποσχιστικών τάσεων των ρωσοφώνων πληθυσμών των περιοχών της Ανατολικής Ουκρανίας, κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση.

Είναι μάλλον ευνόητο το ότι και μετά τον τερματισμό του Ψυχρού Πολέμου και σε συνδυασμό με την οικονομική κατάρρευση της πάλαι ποτέ ΕΣΣΔ, που οδήγησε σε μια ιδιαίτερα ανίσχυρη Ρωσία, οι ΗΠΑ παρέμειναν προσηλωμένες στον έλεγχο του περιβόητου «δακτυλίου» του Spykman. Μάλιστα, χρησιμοποιώντας ως όχημα υλοποίησης αυτής της επιδίωξης είτε την ΕΕ είτε το ΝΑΤΟ, συνέχισαν τον στραγγαλισμό/περικύκλωση του γεωπολιτικού τους αντιπάλου (Ρωσία) εντάσσοντας, για τον ίδιο λόγο, στους δύο προαναφερθέντες οργανισμούς τις χώρες της κεντρικής Ευρώπης ώστε και μέσω αυτών να συνεχίζουν να αποκόπτουν την ρωσική έξοδο προς την θάλασσα. Οι ενέργειες των ΗΠΑ έχουν δημιουργήσει τελικά ένα γεωπολιτικό τόξο που αρχίζει από την Βαλτική Θάλασσα και τις Βαλτικές Δημοκρατίες (Λετονία, Εσθονία που οι ΗΠΑ ενθουσιωδώς ενέταξαν στο ΝΑΤΟ) και συνεχίζει προς την κεντρική Ευρώπη με κατεύθυνση Γερμανία και Πολωνία, απλώθηκε πλέον στην Ουκρανία, Μαύρη Θάλασσα, Στενά Βοσπόρου/Δαρδανελίων, Τουρκία, Αιγαίο και καταλήγει στην Μ. Ανατολή και Ασία. Επομένως, η αστάθεια και η συνεχιζόμενη εμφύλια σύγκρουση στην Ουκρανία εντάσσονται ακριβώς σε αυτή την επιδίωξη: Δηλαδή, την παρεμπόδιση της ρωσικής εξόδου σε θερμές θάλασσες ή ακόμα και την πλήρη περικύκλωση της Ρωσίας από κράτη που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο θα είναι κάτω από την σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ. Από την άλλη, ήταν μάλλον αναμενόμενο ότι η αναγεννημένη Ρωσία δεν θα έμενε αδρανής στην απώλεια του ναυστάθμου στην Σεβαστούπολη και αντέδρασε δυναμικά με την προσάρτηση της Κριμαίας.

Εξάλλου, ήταν ενδεικτική η ρωσική αντίδραση του πρόσφατου παρελθόντος όταν και πάλι με αντίστοιχες μεθοδεύσεις υπήρξαν ανάλογες κινήσεις στην Γεωργία: Με άμεση χρήση στρατιωτικής ισχύος ανέτρεψε τα δεδομένα και σε δεύτερο χρόνο βοήθησε πολυποίκιλα στην ανάδειξη μιας φιλικής προς τα συμφέροντά της πολιτικής ηγεσίας για αυτή την πρώην Σοβιετική Δημοκρατία. Επομένως, πιθανολογείται ότι ανάλογη θα είναι και η αντίδρασή της στο θέμα της Ουκρανίας. Χρησιμοποιώντας την γεωγραφική της γειτνίαση και με αυτή την χώρα, θα χρησιμοποιήσει το πλεονέκτημα της στρατιωτικής ισχύος ώστε να κάνει ανέφικτο στην ουκρανική κυβέρνηση τον αποτελεσματικό έλεγχο των ανατολικών περιοχών της χώρας, στις οποίες μάλιστα υπάρχει και έντονο ρωσόφωνο/ρωσόφιλο στοιχείο. Περαιτέρω, θα δημιουργήσει σαφή προσκόμματα στην οικονομία της Ουκρανίας, ώστε σε σύντομο χρόνο να αυξηθεί η δυσαρέσκεια του ουκρανικού λαού ώστε να φέρει και πάλι την Ουκρανία στην αγκαλιά της Ρωσίας.

Ας σημειωθεί ότι σε αυτό το ίδιο γεωπολιτικό πλαίσιο εντάσσεται και η πολιτική αστάθεια και ο συνεχιζόμενος εμφύλιος πόλεμος στην Συρία: Εφόσον στην Ταρτούς της Συρίας φιλοξενείται ναυτική βάση της Ρωσίας σε καθεστώς παρόμοιο με αυτό που ίσχυε στην Κριμαία, στην Σεβαστούπολη (μακρόχρονη μίσθωση), παρουσιάζει ενδιαφέρον η παρατήρηση ότι η Ρωσία για πρώτη έχει στρατηγικά περικυκλώσει το βασικό της ανάχωμα της Ρωσίας στις θερμές θάλασσες (την Τουρκία) έχοντας αυξήσει σημαντικά την στρατιωτική της ισχύ πέριξ αυτής (Κριμαία, ρωσική επικράτεια, ρωσικά στρατεύματα, Γεωργία, συνεργασία με την Αρμενία και ναυτική βάση στην Συρία που περιλαμβάνει και προωθημένη στρατιωτική συνεργασία με στρατιωτικούς συμβούλους και ειδικές δυνάμεις).

Έτσι, η Τουρκία είναι ήδη εγκλωβισμένη από την αναγεννημένη από την τέφρα της Ρωσία, χωρίς η πρώτη να έχει την δυνατότητα δραστικής αντίδρασης κατά της Ρωσίας λόγω ακριβώς του απαγορευτικού σε βάρος της συσχετισμού δυνάμεων. Αναγκαστικά η αντίδρασή της περιορίζεται μόνον στο μέτωπο της Συρίας που θα διατηρήσει την υποστήριξή της προς το ISIS -κάτι που σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα μπορεί να την φέρει ενάντια στις αμερικανικές θεωρήσεις- με τελικό στόχο την αλλαγή των συνόρων στην περιοχή (και εφόσον επί του παρόντος την ευνοεί και το ισοζύγιο δυνάμεων). Παράλληλα, η Τουρκία επιχειρεί την αναβάθμιση του ρόλου της στα ενεργειακά δρώμενα της Ανατολικής Μεσογείου, δεδομένων των νέων ενεργειακών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, αλλά και στην περιοχή του θαλασσίου τριγώνου νότιας θαλάσσιας λεκάνης Κρήτης – Καστελόριζου – Κύπρου. Στο σημείο αυτό, όμως, οι αντιδράσεις της προσκρούουν στον άξονα Τελ Αβίβ-Λευκωσίας-Αθήνας, με τις σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ να είναι εξαιρετικά δύσκολο να βελτιωθούν. Ταυτόχρονα, και το νέο καθεστώς της Αιγύπτου βλέπει την Τουρκία αρνητικά, αφού η χώρα αυτή ήταν από τους βασικούς υποστηρικτές του πρώην προέδρου Μόρσι [11].

Χάρτης 1: Η Μαύρη Θάλασσα και οι περιβάλλουσες χώρες Πηγή: www.worldatlas.com, Ιούλιος 2014.

ΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΟΖ

Με την υιοθέτηση της ΑΟΖ ανέκυψε αυτόματα και το ζήτημα της οριοθέτησής της, δεδομένης και της στενής σύνδεσης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Κατά το άρθρο 74(1) της Σύμβασης ΔΘ, η οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ των κρατών με έναντι αλλήλων ή παρακείμενες ακτές πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 38 του Καταστατικού του Διεθνούς Δικαστηρίου, με σκοπό την επίτευξη δίκαιης λύσης. Αν αυτή η λύση δεν μπορεί να δοθεί, σύμφωνα με την δεύτερη παράγραφο του ιδίου άρθρου προβλέπεται η διευθέτηση της διαφοράς μέσω συνδιαλλαγής. Λόγω αυτής της ασάφειας και δεδομένης της επικάλυψης των δύο ζωνών, υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, οι διατάξεις που αφορούν στην οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας ισχύουν mutatis mutandis και για την ΑΟΖ, κάτι που επιβεβαιώνεται τόσο από την πρακτική, όσο και από τη νομολογία. Υποστηρίζεται, εξάλλου, ότι «η οριοθετική γραμμή της ΑΟΖ θα πρέπει να ακολουθεί την οριοθετική γραμμή της υφαλοκρηπίδας, επειδή εντός της ΑΟΖ αναγνωρίζονται στο παράκτιο κράτος κυριαρχικά δικαιώματα στον βυθό όπως αυτά ισχύουν στην υφαλοκρηπίδα. Η νομική φύση των δύο καθεστώτων επιβάλλει την υπεροχή της οριοθετικής γραμμής της υφαλοκρηπίδας» [12].

Λόγω των παραπάνω, για την οριοθέτηση ΑΟΖ μεταβαίνουμε αναγκαστικά στην ευθυδικία (equity) την οποία προβλέπει η Σύμβαση ΔΘ για την οριοθέτηση επικαλυπτομένων υφαλοκρηπίδων [13]. Ενδιαφέρον για την διακρίβωση της νομικής έννοιας της ευθυδικίας παρουσιάζει η Απόφαση του ΔΔ για την Υφαλοκρηπίδα της Βόρειας Θάλασσας, σύμφωνα με την οποία η ευθυδικία είναι νομική έννοια η οποία απορρέει άμεσα από την αρχή της δικαιοσύνης και για τον λόγο αυτό πρέπει να διακρίνεται από μια απόφαση ex aequo et bono γιατί στην πρώτη περίπτωση εφαρμόζεται ένας κανόνας δικαίου που ο ίδιος απαιτεί εφαρμογή των αρχών της ευθυδικίας, ενώ στην δεύτερη περίπτωση ο δικαστής μπορεί να αποφασίσει κατά συνείδηση. Με άλλα λόγια η ευθυδικία λειτουργεί infra legem, που σημαίνει ότι «απλώς προσθέτει ορισμένες διορθωτικές συνιστώσες ή κατευθυντήριες γραμμές στην κεντρική λογική της μέσης γραμμής που αποτελεί την οριοθετική αφετηρία» [14]. Υπενθυμίζεται εδώ ότι η Σύμβαση της Γενεύης (1958) για την Υφαλοκρηπίδα προσδιορίζει την νομική υφαλοκρηπίδα δίδοντας έμφαση στο γεωλογικό κριτήριο, με την ισοβαθή των 200 μέτρων να αποτελεί σταθερή παράμετρο για τον υπολογισμό της υφαλοκρηπίδας (γεωλογικό κριτήριο και εγγύτητα) ενώ το κριτήριο της εκμεταλλευσιμότητας καθιστούσε αρκετά ασαφή τον προσδιορισμό της νομικής υφαλοκρηπίδας. Στην ΑΟΖ το κριτήριο της απόστασης από την ξηρά αποδυναμώνει το αντίστοιχο γεωλογικό κριτήριο (φυσική προέκταση) της υφαλοκρηπίδας. Υπέρ αυτής της άποψης συνηγορεί και το γεγονός ότι το κριτήριο της απόστασης είναι το αποφασιστικό κριτήριο μέχρι τα 200 ν.μ. και για την επιμέτρηση της υφαλοκρηπίδας, ενώ το γεωλογικό κριτήριο «διατηρεί την σημασία του μόνο για το πέραν των 200 ν.μ. υφαλοπλαίσιο. Η «θεμελιακή αυτή μεταβολή της νομολογίας σημειώθηκε στην απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 1985 για την Υπόθεση της Υφαλοκρηπίδας Μάλτας – Λιβύης … ενώ η μεταβολή είχε βέβαια αρχίσει να διαφαίνεται στην απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 1982, για την Υφαλοκρηπίδα Λιβύης – Τυνησίας (παρ. 47), όπου αναφερόταν ότι το κριτήριο της απόστασης μετά την Τρίτη Συνδιάσκεψη για το Δίκαιο της Θάλασσας, τροποποίησε το γεωλογικό κριτήριο του τίτλου επί της υφαλοκρηπίδας» [15].

Στην Μαύρη Θάλασσα ήδη από το 1958 η Σοβιετική Ένωση, η Βουλγαρία και η Ρουμανία είχαν υπογράψει συμφωνία αλιείας, με οριοθετικό κανόνα τη μέση γραμμή. Η αιγιαλίτιδα ζώνη 12 ν.μ. έγινε αποδεκτή από την Τουρκία, την Βουλγαρία και την Ρουμανία, ενώ στις 17 Απριλίου 1973 η Τουρκία υπέγραψε συμφωνία με την Σοβιετική Ένωση για την οριοθέτηση της αιγιαλίτιδας ζώνης των 12 ν.μ. στην Μαύρη Θάλασσα [16]. Πλην όμως, η Τουρκία την ίδια στιγμή διαφοροποίησε την πολιτική της στο Αιγαίο Πέλαγος, για το οποίο απαίτησε αιγιαλίτιδα ζώνη 6 ν.μ. Στην Τρίτη Συνδιάσκεψη για το Δίκαιο της Θάλασσας (1973-1982), η Τουρκία επιχείρησε να εντάξει το Αιγαίο Πέλαγος στο καθεστώς των κλειστών ή ημίκλειστων θαλασσών [17] για τις οποίες πρότεινε μικρό εύρος αιγιαλίτιδας ζώνης [18]. Όταν απέτυχε, κατέθεσε νέα πρόταση κατά την οποία οι νήσοι δεν δικαιούνται δική τους υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ όταν «επικάθηνται» στην υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ παρακτίου κράτους (βλ. Τουρκία), θέση η οποία, κατά τον καθηγητή κ. Οικονομίδη, είναι χωρίς αξία, πέρα από το γεγονός ότι «υπήρξε, πάντοτε, αυθαίρετη και ποτέ μέχρι σήμερα δεν αποδείχθηκε» [19]. Στην συνέχεια η Τουρκία καταψήφισε την Σύμβαση ΔΘ [20]. Έκτοτε, η Τουρκία αντιμετωπίζει την Σύμβαση ΔΘ ως res inter alios acta [21].

Εκείνο, όμως, που έχει σημαντικό ενδιαφέρον είναι το εξής: Πριν ακόμη ολοκληρωθεί η Τρίτη Συνδιάσκεψη, η Τουρκία άρχισε διαπραγματεύσεις με την Σοβιετική Ένωση για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας στην Μαύρη Θάλασσα, ξεχνώντας τις θέσεις της περί ημίκλειστων θαλασσών, τις οποίες υποστήριζε στην εν λόγω συνδιάσκεψη. Μάλιστα, τον Ιούνιο του 1978 υπέγραψε Πρωτόκολλο στο οποίο συμφωνείται η «οριοθέτηση με βάση την αρχή της ευθυδικίας (equity)» [22].

Αξίζει ιδιαίτερης προσοχής το γεγονός ότι η Τουρκία επέμεινε να γίνει αναφορά στην αρχή της ευθυδικίας, παρότι η οριοθέτηση στην Μαύρη Θάλασσα έγινε στην πράξη με τον κανόνα της μέσης γραμμής (equidistance). Ο λόγος είναι προφανής: Προκειμένου, να επικαλεστεί και πάλι την ευθυδικία στο Αιγαίο. Όμως, για την Τουρκία η ευθυδικία στο Αιγαίο θα έχει άλλη έννοια. Δεν θα είναι η μέση γραμμή ανάμεσα στα ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και στην Μικρά Ασία, όπως κατά κάποιο τρόπο ορίζει το διεθνές δίκαιο, αλλά η μέση γραμμή μεταξύ των ελληνικών ακτών (Θεσσαλίας, Στερεάς και Πελοποννήσου) και των τουρκικών ακτών, κάτι που θα σήμαινε τον διαχωρισμό του Αιγαίου στον 25ο μεσημβρινό. Αντίστοιχη πολιτική ακολούθησε η Τουρκία και στην περίπτωση της ΑΟΖ [23]. Παρ’ όλο που η Τουρκία καταψήφισε την Σύμβαση ΔΘ -η οποία προβλέπει την ΑΟΖ-, εντούτοις, τέσσερα χρόνια μετά υιοθέτησε ΑΟΖ στην Μαύρη Θάλασσα σε διμερή συμφωνία με την πρώην Σοβιετική Ένωση (βλ. χάρτη 2). Η συμφωνία συνομολογήθηκε με την μέθοδο ανταλλαγής επιστολών, στις 23 Δεκεμβρίου 1986 και 6 Φεβρουαρίου 1987, αντίστοιχα [24]. Η οριοθετική γραμμή, ήταν αυτή ακριβώς που είχε συμφωνηθεί με την Σύμβαση του 1978 για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας [25]. Για μια ακόμη φορά, η οριοθέτηση σε θεωρητικό επίπεδο έλαβε χώρα με βάση την ευθυδικία, ενώ στην πράξη η οριοθετική γραμμή κινήθηκε στην λογική της μέσης γραμμής [26].

Χάρτης 2: Τα όρια της Τουρκικής ΑΟΖ στην Μαύρη θάλασσα. Πηγή: www.seaaroundus.org, Δεκέμβριος 2007.

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΟΖ ΣΤΗΝ ΜΑΥΡΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ

Ένα ζήτημα που παρουσιάζει ενδιαφέρον στην Μαύρη Θάλασσα από πλευράς οριοθετήσεων αφορά στη Νήσο Serpent της Ουκρανίας η οποία βρίσκεται 30 έως 40 ν.μ. προς την μεριά του oυκρανικού - ρουμανικού χερσαίου συνόρου, με τρόπο που επηρεάζει σημαντικά στην διαμόρφωση της μέσης γραμμής ανάμεσα στα δύο αυτά κράτη (βλ. χάρτη 3). Και είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο τον Σεπτέμβριο 2004 η Ρουμανία προσέφυγε κατά της Ουκρανίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για την οριοθέτηση του θαλασσίου συνόρου. Το ζήτημα ήταν αρκετά περίπλοκο στο μέτρο που το πολύ μικρό νησί Serpent έκτασης μόλις 0,17 τετραγωνικών χιλιομέτρων, μήκους 662 μέτρων και πλάτους 440 μέτρων, κατοικήθηκε για πρώτη φορά το 2004 από 100 κατοίκους. Ενδιαφέρον παρουσιάζει εδώ το γεγονός ότι το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης στο οποίο προσέφυγαν οι δύο χώρες, δεν προχώρησε στον νομικό χαρακτηρισμό της μικρής νήσου: Νήσος ή βράχος. Σημειώνεται ότι στην πρώτη περίπτωση (νήσος) το Serpent δικαιούται, κατά την Σύμβαση ΔΘ, πλήρη δικαιώματα όσον αφορά στις θαλάσσιες ζώνες που προβλέπει η σύμβαση [27], ενώ στη δεύτερη (βράχος) δικαιούται μόνον αιγιαλίτιδα ζώνη. Από την απόφαση, ωστόσο, του Δικαστηρίου η οποία αναγνώρισε μόνον δικαιώματα χωρικών υδάτων τεκμαίρεται ότι το Serpent αντιμετωπίσθηκε ως βράχος, γεγονός που δικαίωσε κατά πολύ την θέση της Ρουμανίας, η οποία κέρδισε το 79,3% της διεκδικουμένης από αυτήν υφαλοκρηπίδας (βλ. χάρτη 4) [28].

Χάρτης 3: Η διένεξη μεταξύ Ουκρανίας και Ρουμανίας. Πηγή: Maritime Delimitation in the Black Sea (Romania Vs Ukraine), ICJ, Reports of Judgments, 3 Feb 2009, p. 69.
Η απόφαση του Δικαστηρίου προσέλκυσε το ενδιαφέρον των ελληνικών ΜΜΕ λόγω ακριβώς των πολλών ομοιοτήτων που παρουσιάζει η περίπτωση της διαφοράς Ουκρανίας – Ρουμανίας για το Serpent με την αντίστοιχη περίπτωση της διαφοράς Ελλάδας – Τουρκίας για τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους για τα οποία η Τουρκία –όπως και η Ρουμανία για το Serpent– δεν αναγνωρίζει δικαιώματα υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ. Ωστόσο, θεωρούμε ότι αυτός ο παραλληλισμός παρουσιάζει σημαντικές δυσχέρειες. Πρώτον, διότι, το μικρό μέγεθος του Serpent σε συνδυασμό με το γεγονός ότι κατοικείται από πολύ μικρό αριθμό κατοίκων ενώ ήταν ακατοίκητο για πολλά έτη, αποδυναμώνει την απόφαση του Δικαστηρίου στο μέτρο που το Αιγαίο Πέλαγος βρίσκεται υψηλός αριθμός νήσων, κατά πολύ μεγαλύτερου μεγέθους, κατοικούμενων επί το πλείστον από μεγάλο αριθμό κατοίκων [29]. Σημείο που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ελληνικά συμφέροντα στο Αιγαίο είναι ότι το Δικαστήριο δεν συνέδεσε την απόφασή του με το νομικό χαρακτήρα της Μ. Θάλασσας, ότι δηλαδή αποτελεί κατά τη Σύμβαση ΔΘ ημίκλειστη θάλασσα, κάτι που θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα κατά κάποιο τρόπο δεδικασμένο και για την ελληνοτουρκική διαφορά στο Αιγαίο Πέλαγος το οποίο αποτελεί επίσης ημίκλειστη θάλασσα. Όμως, το Δικαστήριο δεν παρέκλινε από τη Σύμβαση ΔΘ η οποία αντιμετωπίζει τις ημίκλειστες χωρίς καμία διάκριση όσον αφορά στα θέματα οριοθετήσεων θαλασσίων ζωνών.

Χάρτης 4: Η τελική οριοθέτηση μεταξύ Ουκρανίας και Ρουμανίας. Πηγή: Infognomon, Web forum for issues related to international relations, foreign and defence policy, ICJ Decision for the Maritime Delimitation Ukraine and Romania, διαθέσιμο στο http://infognomonpolitics.blogspot.com/2009/02/blog-post_9036.html, Ιούνιος 2013.
Το γεγονός, πάντως, ότι το Δικαστήριο αναγνώρισε χωρικά ύδατα 12 ναυτικών μιλίων στο μικροσκοπικό Serpent σε συνδυασμό με τον μικρό πληθυσμό του, προσφέρει μια κατά κάποιο τρόπο μικρή ικανοποίηση. Όχι μεγάλη ικανοποίηση γιατί εφόσον υπάρχουν κάτοικοι στο Serpent oι οποίοι μένουν σε αυτό για πολλά χρόνια, τότε σύμφωνα με την Σύμβαση ΔΘ (άρθρο 121) το Serpent αποδεικνύει στην πράξη ότι μπορεί να συντηρήσει ανθρώπινο πληθυσμό, άρα είναι νησί και κατ΄ αποτέλεσμα δικαιούται υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Και είναι εξάλλου ακριβώς ο λόγος που το Δικαστήριο δεν προχώρησε στον χαρακτηρισμό του Serpent ως βράχο ή νησί. Και τούτο διότι, εφόσον το χαρακτήριζε νησί θα έπρεπε να του αναγνωριστούν δικαιώματα οικονομικών ζωνών. Από την άλλη πλευρά, δεν μπορούσε να το χαρακτηρίσει και βράχο εφόσον πάνω σε αυτό διαμένει επί σειρά ετών ανθρώπινος πληθυσμός. Έτσι, δεν προχώρησε στον χαρακτηρισμό του και αναγνώρισε σε αυτό μόνον δικαιώματα βράχου (δηλαδή χωρικά ύδατα). Διαφορετική είναι βεβαίως η θέση των ελληνικών νησιών του Αιγαίου Αρχιπελάγους και λόγω ακριβώς της αρχιπελαγικής δομής του, το οποίο μολονότι δεν είναι αρχιπέλαγος με την έννοια της Σύμβασης ΔΘ, η αρχιπελαγική δομή του αποτελεί μια πραγματικότητα η οποία θα πρέπει να ληφθεί υπόψη σε μια οριοθέτηση που θέλει να έχει κάποιο δίκαιο χαρακτήρα υπέρ του παρακτίου κράτους που διαθέτει αυτό το αρχιπέλαγος. Αυτή η αρχιπελαγική δομή δεν μπορεί να μην ληφθεί υπόψη σε περίπτωση οριοθέτησης, εφόσον η ύπαρξή της διασφαλίζει την πολιτική και οικονομική ενότητα του νησιωτικού με τον ηπειρωτικό χώρο. Και εφόσον υπάρξει περίπτωση αμφιβολίας, αυτή θα πρέπει να λειτουργήσει υπέρ της ενότητας του αρχιπελάγους και κατά της διάσπασής του. Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ως ειδική περίσταση η οποία έχει φυσικό χαρακτήρα [30].

Η Τουρκία επιχείρησε να διακηρύξει ΑΟΖ και στην Μεσόγειο, στην οποία έχει καθιερώσει αιγιαλίτιδα ζώνη 12 ν.μ. (βλ. χάρτες 5 και 6). Κατά τον τρόπο αυτό, αδιαφορώντας για τις προβλέψεις του ΔΘ, επιθυμεί να αποκόψει την ΑΟΖ των ελληνικών νήσων του ΝΑ Αιγαίου και την σύνδεση αυτής με την Κυπριακή ΑΟΖ. Επιπλέον, η Τουρκία προχώρησε σε διατύπωση απειλών σε βάρος της Κύπρου εφόσον η τελευταία προχωρούσε σε διακήρυξη ΑΟΖ. Όμως, η αγνόηση των απειλών της Άγκυρας από την Κύπρο και η διακήρυξη ΑΟΖ για την οριοθέτηση της οποίας προχώρησε στη σύναψη συμφωνιών οριοθέτησης με την Αίγυπτο, τον Λίβανο και το Ισραήλ - κάτι που η Ελλάδα με τα κράτη της περιφέρειάς της, Αίγυπτο, Λιβύη και Αλβανία πλην Ιταλίας δεν έχει ακόμη κάνει -, απέτρεψε την Τουρκία να προβεί σε αντίστοιχη ενέργεια. Υπέρ των συμφωνιών συγκατατέθηκε και η ΕΕ η οποία στην Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ επανέλαβε το δικαίωμα όλων των κρατών-μελών για άσκηση των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων σύμφωνα με το κεκτημένο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των ΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Σημειώνεται ότι η Κύπρος, την οποία η Τουρκία πεισματικά δεν αναγνωρίζει, είναι διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος, το μόνο νόμιμο κράτος στην Κύπρο, το οποίο εκπροσωπεί όχι μόνο τον κυπριακό λαό, αλλά και τους ίδιους τους Τουρκοκύπριους. Η Τουρκία, όπως άλλωστε προβλέπεται στην Δήλωση του Συμβουλίου της ΕΕ του Σεπτεμβρίου του 2005, όχι μόνο δεν δικαιούται να αμφισβητεί την ως άνω συμφωνία αλλά αντίθετα έχει την υποχρέωση να προχωρήσει στην αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας, κάτι που απαιτεί εξάλλου η ενταξιακή πορείας της. Η ολοκλήρωση των συμφωνιών και η οριοθέτηση της ΑΟΖ της θαλάσσιας περιοχής της Κύπρου σε ένα ευρύτερο περιφερειακό πλαίσιο είναι αναγκαία για την ενεργοποίηση των συμφωνιών Κύπρου –Αιγύπτου και Κύπρου– Λιβάνου λόγω των επικαλυπτομένων ΑΟΖ στην περιοχή. Υπέρ αυτών των περιφερειακών συμφωνιών θα λειτουργήσει και η προσχώρηση της Συρίας και του Ισραήλ στη Σύμβαση ΔΘ.

Χάρτης 5: Τα όρια της Τουρκικής ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Μαύρη Θάλασσα σύμφωνα με το ΔΘ. Πηγή: www.seaaroundus.org, Απρίλιος 2011.
Χάρτης 6: Η τουρκική άποψη για την ΑΟΖ της Ανατολικής Μεσογείου. Πηγή: www.tudav.org (Turkish Marine Research Foundation), Ιούλιος 2013.
Συνοπτικά, οι θέσεις των δύο χωρών σχετικά με το ζήτημα οριοθέτησης της Υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ τους θα μπορούσαν να αποτυπωθούν ως εξής:

Για την Ελλάδα, το Διεθνές Δίκαιο, και ειδικότερα η Σύμβαση της Γενεύης για την Υφαλοκρηπίδα (1958), όπως και η μεταγενέστερη Σύμβαση ΔΘ, προσδίδει στα νησιά το δικαίωμα να ασκήσουν πλήρη δικαιοδοσία στην υφαλοκρηπίδα τους (βλ. σχήμα 7) [31]. Σύμφωνα με την Τουρκία, τα ελληνικά νησιά δεν έχουν δικαίωμα να ασκήσουν πλήρη δικαιοδοσία στην υφαλοκρηπίδα επειδή επικάθηνται στην «τουρκική υφαλοκρηπίδα». Μάλιστα επιχειρώντας να ενισχύσει την άποψή της περί «φυσικής προέκτασης» (natural prolongation) της ηπειρωτικής τουρκικής υφαλοκρηπίδας μέχρι την μέση του βυθού του Αιγαίου Πελάγους, φθάνει να υποστηρίζει το παντελώς ανυπόστατο νομικά επιχείρημα ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου επικάθηνται επί αυτής ((υφαλοκρηπίδα της Ανατολίας και βλ. χάρτη 7). Η εν λόγω τουρκική άποψη βασίζεται στο «γεωλογικό κριτήριο» ορισμού της νομικής υφαλοκρηπίδας της Σύμβασης ΔΘ για τις περιπτώσεις οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας πέραν των 200 ν.μ. Συνεπώς για τον προσδιορισμό της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου όπου οι αποστάσεις μεταξύ των αντικείμενων ή παρακειμένων ακτών Ελλάδος και Τουρκίας δεν υπερβαίνουν το όριο των 200 ν.μ., το γεωλογικό κριτήριο δεν υφίσταται νομικά.

Αντίθετα, η αρχιπελαγική μορφή του Αιγαίου ενισχύει την ελληνική άποψη για οριοθέτηση με βάση την αρχή της μέσης γραμμής/ίσης απόστασης ανάμεσα στα ελληνικά νησιά του Αιγαίου και την τουρκική ακτή. Ας τονισθεί ότι αν και το Αιγαίο δεν συνιστά νομικά αρχιπέλαγος σύμφωνα με τον ορισμό της Σύμβασης ΔΘ, εντούτοις το αρχιπελαγικό σχήμα του Αιγαίου είναι μια πραγματικότητα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη υπέρ του παράκτιου κράτους στο οποίο ανήκει αυτό το «αρχιπέλαγος» κατά την οριοθέτηση, εφόσον αυτή η αρχιπελαγική μορφή διασφαλίζει την πολιτική και οικονομική ενότητα ηπειρωτικής χώρας και νησιωτικού χώρου. Ενός νησιωτικού χώρου που βρίσκεται σε πολύ κοντινή απόσταση με τις ηπειρωτικές ακτές με υψηλή γεωγραφική πυκνότητα, η οποία δεν επιτρέπει την δημιουργία ενδιάμεσων θαλασσίων κενών με την ηπειρωτική χώρα [32].

Χάρτης 7: Η τουρκική υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου σύμφωνα με την Τουρκική άποψη (διακεκομμένη γραμμή) και σύμφωνα με την ελληνική άποψη (πορτοκαλί χρώμα). Πηγή : Ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία, Ιούλιος 2013.
AΙΓΙΑΛΙΤΙΔΑ ΖΩΝΗ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙ «ΓΚΡΙΖΩΝ ΖΩΝΩΝ»

Η ελληνική αιγιαλίτιδα ζώνη έχει εύρος 6 ν.μ. από την φυσική ακτογραμμή. Συνδέεται με την αιγιαλίτιδα ζώνη ο Αναγκαστικός Νόμος (Α.Ν.) 230/1936 «Περί καθορισμού Αιγιαλίτιδος Ζώνης της Ελλάδας» [33]. Κατά τις σχετικές διατάξεις του νόμου εξαίρεση αποτελεί το Προεδρικό Διάταγμα του 1931 [34] περί του καθορισμού του εύρους του εναέριου χώρου για τις ανάγκες της Αεροπορίας και Αστυνομίας στα 10 ν.μ. (αρ.2, Ν.5017/31). Το εν λόγω ΠΔ, δηλαδή, αναφέρεται σε ειδική περίπτωση και συγκεκριμένη λειτουργία (αεροπορία και αστυνομία αυτής) σε μια ζώνη που εκτείνεται μέχρι 10 ν.μ. από τις ακτές (εναέριος χώρος) [35].

Περαιτέρω, η πρόβλεψη περί 6 ν.μ. της ελληνικής Αιγιαλίτιδας Ζώνης επαναλαμβάνεται και ορίζεται πλέον ρητώς στο Άρθρο 139 του Κώδικα Δημοσίου Ναυτικού Δικαίου [36]. Ωστόσο, η Σύμβαση ΔΘ δίνει δυνατότητα για επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 ν.μ., με την Τουρκία να χαρακτηρίζει μια τέτοια επέκταση ως αφορμή πολέμου ανάμεσα στις δύο χώρες (casus belli) (βλ. χάρτη 8) [37].

Χάρτης 8: Ελληνική Αιγιαλίτιδα Ζώνη 6 νμ, Εναέριος Χώρος 10 νμ και επέκταση της Αιγιαλίτιδας Ζώνης στα 12 νμ. Πηγή: Εθνική Υδρογραφική Υπηρεσία, Ιούλιος 2013.
Επιπρόσθετα, η τουρκική διπλωματία από τα μέσα της δεκαετίας του '90, επιχειρεί επανερμηνεία των διεθνών συνθηκών και αναπτύσσει την καινοφανή θεωρία «περί γκρίζων ζωνών στο Αιγαίο» στην βάση της οποίας αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία σε αριθμό νήσων, νησίδων και βραχονησίδων. Κατά την τουρκική ερμηνεία η ελληνική κυριαρχία εκτείνεται μόνο σε εκείνα τα νησιά του Αιγαίου τα οποία αναφέρονται ρητά (ονομαστικά) στις συνθήκες παραχώρησης των νησιών στην Ελλάδα. Οι τουρκικοί ισχυρισμοί οδήγησαν σε θερμό επεισόδιο ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Τουρκία τον Ιανουάριο του 1996, με αντικείμενο την κυριαρχία επί των ελληνικών βραχονησίδων Ίμια ανατολικά της νήσου Καλύμνου. Το επεισόδιο άρχισε στις 26 Δεκεμβρίου 1995 όταν τουρκικό πλοίο προσάραξε σε νησίδα των Ίμια. Τότε, ο πλοίαρχος αρνήθηκε πεισματικά βοήθεια από τις ελληνικές Αρχές προφασιζόμενος ότι ευρίσκεται μέσα σε τουρκικά χωρικά ύδατα. Τελικά, δέχθηκε την ρυμούλκησή του από ελληνικό ρυμουλκό στην Τουρκία. Στις 27 Ιανουαρίου 1996, τούρκοι δημοσιογράφοι της Hurriyet κατέβασαν την ελληνική σημαία από τα Ίμια και ύψωσαν την τουρκική. Η Ελλάδα ύψωσε ξανά την ελληνική σημαία και ακολούθως τουρκικά πολεμικά πλοία προσέγγισαν στην περιοχή. Η Τουρκία προχώρησε στην γρήγορη κλιμάκωση του επεισοδίου όταν αποβίβασε στρατιώτες στη δεύτερη από τις νησίδες. Με την ταυτόχρονη αποχώρηση των δυνάμεων η κρίση αποκλιμακώθηκε.

Η ελληνική κυριαρχία επί των Ιμίων προκύπτει σαφώς από διεθνή συμβατικά κείμενα, δηλαδή την Συνθήκη της Λωζάννης του 1923, την Συνθήκη των Παρισίων του 1947 και τις ιταλο-τουρκικές συμφωνίες του 1932 καθώς και το συμπληρωματικό αυτής Πρωτοκόλλου της 28ης Δεκεμβρίου 1932, σύμφωνα με τα οποία οριοθετήθηκε η αιγιαλίτιδα ζώνη ανάμεσα στην μικρασιατική ακτή και τα Δωδεκάνησα. Σημειώνεται ότι τα Ίμια περιήλθαν στην Ιταλία με την Συνθήκη της Λωζάννης, κάτι που απλώς επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι στο σημείο 30 του συμπληρωματικού Πρωτοκόλλου αναφέρονται ως ένα από τα σημεία ιταλικής κυριαρχίας από τα οποία θα υπολογίζεται η μέση γραμμή για τον διαχωρισμό των χωρικών υδάτων μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας. Πράγματι, με βάση την Συνθήκη της Λωζάννης [38] τα Ίμια και τα Δωδεκάνησα περιήλθαν στην Ιταλία. Ενώ, κατά τα άρθρα 12 και 16 η Τουρκία παραιτείται όλων των δικαιωμάτων της πάνω σε νησιά που βρίσκονται πέραν των 3 μιλίων από την μικρασιατική ακτή, εκτός από την Ίμβρο, Τένεδο και τις Λαγούσες. Άρα παραιτήθηκε από κάθε δικαίωμα ακόμη και πάνω στα Ίμια εφόσον αυτά βρίσκονται σε απόσταση 3,7 μιλίων από τις τουρκικές ακτές. Και είναι ακριβώς ο λόγος που ουδέποτε τέθηκε θέμα ανάγκης ονομαστικής αναφοράς σε όλα τα νησιά και τις νησίδες του Αιγαίου [39]. Ακόμη, με βάση την Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων (1947) [40], η κυριαρχία στα Δωδεκάνησα (άρα και στα Ίμια) περιήλθε από την Ιταλία στην Ελλάδα. Είναι χαρακτηριστικός, εξάλλου, ο τουρκικός χάρτης που επιβεβαιώνει ακριβώς τα προαναφερθέντα, προ της κρίσης των Ιμίων του 1996 (χάρτης 9).

Χάρτης 9: Επίσημος τουρκικός χάρτης έκδοσης 1953 του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών,
όπου οι νησίδες Ίμια εμφανίζονται εντός της ελληνικής επικράτειας. Πηγή: Γρ. Τζανέτος, Η Ευρωπαϊκή Διάσταση των Ελληνοτουρκικών Σχέσεων στο Αιγαίο και η Γεωπολιτική Στρατηγική της Δύσης, Σιδέρης, Αθήνα, 2007, Παράρτημα Χαρτών.
Προβλήματα, όμως, έχει αντιμετωπίσει η Ελλάδα λόγω της Τουρκίας και στην περιοχή του FIR Αθηνών, η οποία προσδιορίζεται από τα δύο σχέδια του ICAO που αφορούν στην ρύθμιση όλων των FIR των ευρωπαϊκών κρατών που είναι μέλη του[41]. Το FIR Αθηνών εκτείνεται από τον εναέριο χώρο του Ιονίου Πελάγους μέχρι την ανατολική γραμμή στο Αιγαίου η οποία συμπίπτει με την γραμμή της αιγιαλίτιδας ζώνης της Τουρκίας.

Ο ορισμός και η οριοθέτηση της Περιοχής Πληροφοριών Πτήσεων ανάγεται στην Σύμβαση του Σικάγου (1944) «περί διεθνούς πολιτικής αεροπορίας» η οποία αποτελεί το παγκόσμια αποδεκτό νομικό κείμενο για την διεθνή εναέρια κυκλοφορία και στον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (International Civil Aviation Organization, ICAO) ο οποίος συστάθηκε το 1947. Ο ICAO οριοθετώντας γεωγραφικά την υδρόγειο προσδιόρισε τις περιοχές FIR προκειμένου να διασφαλίσει τον αποτελεσματικό έλεγχο και την ασφάλεια των πτήσεων της πολιτικής αεροπορίας. Στην περιοχή FIR τα κράτη δεν ασκούν πλήρη και αποτελεσματική κυριαρχία, όπως ακριβώς συμβαίνει στον εθνικό εναέριο χώρο [42]. Από την άλλη, όμως, πλευρά, εντός της περιοχής FIR τα κράτη ασκούν συγκεκριμένες δικαιοδοσίες οι οποίες προσδιορίζονται σαφώς από μια σειρά άρθρων τα οποία αφορούν στην ρύθμιση και τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας, τον καθορισμό αεροδιαδρόμων, των πυλών εισόδου και εξόδου από τον εθνικό εναέριο χώρο και των διαδρόμων που άπτονται θεμάτων ασφαλείας ή άλλων συναφών θεμάτων [43]. Εξαιρετικής σημασίας είναι η απαίτηση για υποβολή σχεδίου πτήσης [44] υπό την έννοια ότι συνιστά αναγκαίο όρο για την υπαγωγή αεροσκάφους αλλοδαπής εθνικότητας στον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας των εθνικών αρχών [45]. Η ίδια σύμβαση προβλέπει για τα κράτη το δικαίωμα έκδοσης νομοθετικών και διοικητικών πράξεων που αφορούν ακριβώς στην υλοποίηση των προαναφερθέντων κυριαρχικών δικαιωμάτων [46]. Αρμόδια για τον έλεγχο, την ασφάλεια και την διευκόλυνση της εναέριας κυκλοφορίας είναι η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), στην οποία ο ICAO έχει αναθέσει την θέσπιση των σχετικών κανόνων τους οποίους περιλαμβάνει η Αεροναυτική Έκδοση Πληροφοριών (Aeronautical Information Publication, AIP) καθώς επίσης και των Αγγελιών Ασφαλείας (Notice to Airmen, NOTAM).

Τούτο επιβεβαιώνεται και από δύο άλλα συμβατικά κείμενα: Την Σύμβαση των Ανοικτών Θαλασσών που υιοθετήθηκε στις 29 Απριλίου 1958 στην Γενεύη και την Σύμβαση ΔΘ. Σύμφωνα με το άρθρο 2 της πρώτης και το άρθρο 87 παρ.1(β) της δεύτερης σύμβασης, η ελευθερία υπερπτήσης αποτελεί μια από τις ελευθερίες που αναγνωρίζονται για όλα τα κράτη πάνω από την ανοικτή θάλασσα, υπό τον όρο, ωστόσο, ότι τηρούνται οι διεθνείς αεροναυτικοί κανονισμοί για την εφαρμογή των οποίων είναι υπεύθυνα τα παράκτια κράτη όσον αφορά στις περιοχές FIR [47].

Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι η Τουρκία μέχρι το 1974 (χρονιά που εισέβαλε στη Κύπρο) ουδέποτε έθεσε θέμα μη αναγνώρισης του ελληνικού FIR, το οποίο ίσχυσε για 22 συναπτά έτη με αδιατάρακτο καθεστώς. Όμως, στις 6 Αυγούστου 1974, και μέσα στο πλαίσιο των ευρύτερων επεκτατικών βλέψεών της για την διχοτόμηση του Αιγαίου, εξέδωσε τη NOTAM 714 με την οποία επεξέτεινε μονομερώς τα δυτικά όρια του FIR Κωνσταντινούπολης. Σύμφωνα με το τελευταίο, εισήλθε εντός του FIR Αθηνών και περιέλαβε ένα μεγάλο αριθμό ελληνικών νήσων στον εναέριο χώρο των οποίων ανέλαβε την ευθύνη του ελέγχου και της ασφάλειας των πτήσεων [48]. Η Ελλάδα άμεσα, στις 13 Σεπτεμβρίου 1974, εξέδωσε τη ΝΟΤΑΜ 1157 η οποία χαρακτήριζε όλο το Αιγαίο Πέλαγος ως επικίνδυνη περιοχή για την ασφάλεια των πτήσεων. Η Τουρκία ήλθε σε δύσκολη θέση και αναγκάστηκε να ακυρώσει τη ΝΟΤΑΜ 714 [49]. Ακολούθως, η Ελλάδα στις 23 Φεβρουαρίου 1980 προχώρησε στην ακύρωση της ελληνικής ΝΟΤΑΜ 1157. Και πάλι η Τουρκία επανήλθε με την δημιουργία προβλημάτων στην υποβολή Σχεδίων Πτήσεων για τα στρατιωτικά αεροσκάφη στην λογική ότι οι κανόνες του ICAO αφορούν αποκλειστικά στην πολιτική αεροπορία, ενώ το FIR Αθηνών θα πρέπει να συμπίπτει ακριβώς με τα όρια του εθνικού εναέριου χώρου της Ελλάδας. Πολιτική η οποία, πέραν του γεγονότος ότι αντιτίθεται στο διεθνές δίκαιο (Σύμβαση του Σικάγου και ΙCAO), εγκυμονεί κινδύνους και δημιουργεί προβλήματα στην διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας εντός του FIR Aθηνών.

Αξίζει επίσης να επισημανθεί ότι στην Τρίτη Συνδιάσκεψη για το Δίκαιο της Θάλασσας η Τουρκία επέδειξε μεγάλη αδιαφορία για το διεθνές δίκαιο και μια αυτοκρατορική προσέγγιση στις επιδιώξεις της. Στο τέλος καταψήφισε την Σύμβαση ΔΘ. Πρέπει, όμως, να σημειωθεί εδώ το εξής: Η Σύμβαση ΔΘ δεν είναι οποιοδήποτε συμβατικό κείμενο. Είναι ένα κείμενο το οποίο έγινε αποδεκτό από το σύνολο της διεθνούς κοινότητας με ελάχιστες πλέον εξαιρέσεις, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου του έχει ήδη καταστεί μέρος του εθιμικού δικαίου. Επομένως η άρνηση της Τουρκίας να αποδεχθεί τις ρυθμίσεις του ισοδυναμεί ουσιαστικά με άρνησή της να αποδεχθεί ισχύον διεθνές δίκαιο.

Από την άλλη, η διαφορετική αντιμετώπιση από πλευράς Τουρκίας του νομικού status quo αναφορικά με τις οριοθετήσεις θαλασσίων ζωνών ανάμεσα σε Αιγαίο και Μαύρη Θάλασσα δεν είναι παράνομη με όρους διεθνούς δικαίου. Όμως, είναι απόλυτα βέβαιο ότι τέτοιες πολιτικές οι οποίες συνίστανται σε ευκαιριακή ερμηνεία και εφαρμογή διατάξεων μιας σύμβασης παγκοσμίου χαρακτήρα, όπως είναι η Σύμβαση ΔΘ κάθε άλλο παρά μπορούν να συμβάλλουν στην οικοδόμηση ενός ειρηνικού περιβάλλοντος και ενός περιβάλλοντος συνεργασίας και ασφάλειας στην περιοχή [50]. Πολύ περισσότερο που οι περισσότερες ρυθμίσεις της Σύμβασης ΔΘ έχουν θεσπισθεί σε μορφή package deal, δηλαδή σε βάση «δούναι και λαβείν», που σημαίνει ότι ή αποδέχεσαι όλες τις ρυθμίσεις της σύμβασης ως «πακέτο» ή συνολικά τις απορρίπτεις. Αυτό μπορεί να γίνει εύκολα αντιληπτό εάν υποτεθεί ότι ένας αριθμός κρατών που δεν είχε προσχωρήσει στη Σύμβαση ΔΘ έκανε επιλεκτική χρήση των ευνοϊκών διατάξεών της, δηλαδή των σημαντικότερων καρπών αυτής, αγνοώντας τις υποχρεώσεις που ακολουθούν αυτούς τους καρπούς. Θα επικρατούσε αυτόματα μια χαοτική κατάσταση, όχι σε διμερές, αλλά σε παγκόσμιο, πλέον, επίπεδο. Και τούτο είναι άκρως επικίνδυνο για την διεθνή ασφάλεια που, μαζί με την εθνική αξιοπρέπεια, είναι και τα ζητούμενα. Παρά ταύτα, η Άγκυρα ανερυθρίαστα απειλεί με πόλεμο την Ελλάδα εφόσον προχωρήσει σε επέκταση χωρικών υδάτων ή ΑΟΖ στο Αιγαίο Πέλαγος σύμφωνα με την Σύμβαση ΔΘ, παραβλέποντας σκόπιμα το γεγονός ότι το Αιγαίο Πέλαγος είναι ημίκλειστη θάλασσα, αντίστοιχη της Μαύρης Θάλασσας (βλ. χάρτης 10). Και τούτο παρά το γεγονός ότι η Τουρκία εφαρμόζει κανονικά την Σύμβαση ΔΘ στην Μαύρη Θάλασσα μπροστά στην Σοβιετική Ένωση και πολύ ορθά, εφόσον η Σύμβαση ΔΘ δεν διαφοροποιεί τις ημίκλειστες θάλασσες από τις λοιπές θάλασσες, με εξαίρεση τα θέματα της προστασίας περιβάλλοντος, όπου και ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 123 της Σύμβασης ΔΘ. Το αρνείται, όμως, για το Αιγαίο και την ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Μεσογείου.

Χάρτης 10: Τα όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στην Αν. Μεσόγειο σύμφωνα με το ΔΘ Πηγή: Sea Around Us Project, Νοέμβριος 2011.
Εντούτοις, η από ελληνικής πλευράς επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. στο Ιόνιο Πέλαγος, παράλληλα με την διακήρυξη ΑΟΖ στην ίδια περιοχή, στην οποία η Ιταλία και η Αλβανία έχουν προχωρήσει σε αυτές τις ρυθμίσεις, θα ήταν ένα καλό πρώτο βήμα στην κατεύθυνση της ενεργοποίησης των διατάξεων της Σύμβασης ΔΘ υπέρ των ελληνικών συμφερόντων. Υπό το ίδιο πρίσμα, θα πρέπει σοβαρά να εξετασθεί η απόφαση της Ελλάδας να συναινεί στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στην ΕΕ, χωρίς συγκεκριμένους όρους. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η άποψη που διατυπώνεται σχετικά από τον Παναγιώτη Κονδύλη: «η ΕΕ, μη μπορώντας να δώσει στην Τουρκία όλα όσα επιθυμεί, θα επιδιώκει να την κατευνάσει με ελληνικό άξονα, πιέζοντας δηλαδή την Ελλάδα να δεχθεί τις τουρκικές αξιώσεις στο Αιγαίο και την Κύπρο. Αν αυτό πράγματι συμβεί, όπως φοβούμαι εντονότατα, τότε θα δούμε μια ακόμα από τις τραγικές εκείνες ειρωνείες, τις οποίες τόσο συνηθίζει η Ιστορία. Ενώ, δηλαδή, η Ελλάδα προσανατολίστηκε ψυχή τε και σώματι στην Ευρώπη για να διασφαλισθεί από τον τουρκικό κίνδυνο, ακριβώς ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της θα μεταβληθεί σε όργανο de facto μετατροπής της σε δορυφόρο της Τουρκίας» [51].

Άρα, οι προσδοκίες της Ελλάδας από την ΕΕ, αλλά και το ΝΑΤΟ, δεν θα πρέπει να ξεπερνούν την πραγματικότητα, καλύπτοντας ανασφάλειες που η Ελλάδα θα πρέπει να καλύψει μόνη της αναλαμβάνοντας αυτόνομα την ευθύνη της εξωτερικής της πολιτικής. Η Ελλάδα θα πρέπει να πιστέψει στον εαυτό της και να διεκδικήσει αυτά που δικαιούται, τα οποία κανένας δεν θα της παραχωρήσει με δική του πρωτοβουλία. Η ζωή έχει αποδείξει με σκληρό ή ρεαλιστικό τρόπο ότι τελικά στην ζωή δεν παίρνεις αυτά που δικαιούσαι αλλά αυτά που διεκδικείς. Και για να κερδίσει η Ελλάδα τα δικαιούμενα από το διεθνές δίκαιο πρέπει πρώτα να τα διεκδικήσει. Η Ελλάδα επιβάλλεται να εκμεταλλευτεί όλες τις δυνατότητες που τις παρέχει το διεθνές δίκαιο και να μην απεμπολήσει καμία. Μια τέτοια απώλεια θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή μόνο στο πλαίσιο συνθήκης ειρήνης η οποία επισφράγισε προηγηθείσα πολεμική σύρραξη και μεγάλη ήττα της Ελλάδας από την Τουρκία. Τούτο, όμως, δεν έχει συμβεί. Το μόνο που έχει συμβεί είναι οι απειλές της Άγκυρας. Και δεν μπορεί αυτές οι απειλές να επιφέρουν de facto εδαφικά αποτελέσματα σε βάρος της Ελλάδας, αποτελέσματα ήττας από πολεμική σύρραξη.

Είναι τραγική ειρωνεία το μικροσκοπικό Serpent να απολαμβάνει αιγιαλίτιδα ζώνη 12 ναυτικών μιλίων και τα νησιά του Αιγαίου, με πολλαπλάσια έκταση, πολλαπλάσιο ελληνικό πληθυσμό που κατοικεί σε αυτά από αρχαιοτάτων χρόνων, να διατηρούν ακόμη την φτωχή και περιορισμένη σε έκταση αιγιαλίτιδα ζώνη 6 ναυτικών μιλίων, όπως εξάλλου και ο ελληνικός ηπειρωτικός κορμός. Η Ουκρανία διεκδίκησε για το Serpent ό,τι περισσότερο δικαιούτο στο πλαίσιο της Σύμβασης ΔΘ: ΑΟΖ και αιγιαλίτιδα ζώνη 12 ν.μ. και πέτυχε για το μικροσκοπικό νησί της αιγιαλίτιδα ζώνη 12 ν.μ. Η Ελλάδα με σύνδρομα εσωστρέφειας, ανασφάλειας και εδαφικής επιβίωσης, δεν διεκδικεί απολύτως τίποτε. Στο τέλος, τι θα λάβει; Τίποτε.

* Το δοκίμιο αυτό έχει δημοσιευθεί στο τεύχος αριθ. 33 του Foreign Affairs The Hellenic Edition, (Απρίλιος - Μάιος 2015).

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:

[1] Βλ. Ε. Gounari, «The Extension and Delimitation of Sea Areas under the Sovereignty», Sovereign Rights and Jurisdiction of Coastal States, 1985, σελ. 87.
[2] Βλ. D.P. O’Connell, The International Law of the Sea, Vol. I, 1982, σελ. 577.
[3] Βλ. Χ. Ροζάκη, Το Δίκαιο της Θάλασσας και η Διαμόρφωση του από τις Διεκδικήσεις των Παράκτιων Κρατών, Παπαζήσης, Αθήνα, 1976, σελ. 152.
Βλ. Β. Καρακωστάνογλου, «Τα Δικαιώματα του Παρακτίου Κράτους στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη: Προκλήσεις και Προοπτικές για το Αιγαίο», από τα Πρακτικά Συμποσίου στην Ρόδο (4 – 6 Νοεμβρίου 1994), με θέμα Το Αιγαίο Πέλαγος και το Νέο Δίκαιο της Θάλασσας, 1996, Σάκκουλας, Αθήνα, σελ. 179.
Κ. Ιωάννου & Α. Στρατή, Εισηγήσεις του Δικαίου της Θάλασσας, τ. Α΄, 1996, σελ. 163 επ.
[4] Βλ. The 1982 Law of the Sea Convention. U.N. Doc. A/Conf./62/122, 7 Οκτωβρίου 1982. U.N. Sales NoE. 83 V.5, 1983. Η Ελλάδα κύρωσε την Σύμβαση και την Συμφωνία (για το Μέρος XI, που αφορά στο Διεθνές Βυθό), με τον Ν. 2321/1995 (ΦΕΚ Α΄, 130/23 Ιουνίου 1995).
[5] Βλ. τα άρθρα 56(3), 57 και Μέρος VI που αναφέρεται στην Υφαλοκρηπίδα (κυρίως τα άρθρα 76(1) και 77) της Σύμβασης ΔΘ.
[6] Βλ. άρθρο 56 (1α) Σύμβασης ΔΘ.
[7] Βλ. T. Scovazzi, «Τhe Black Sea Maritime Boundaries», in J.I. Alexander, International Maritime Boundaries, 1993, Vol. V, σελ. 3489-90.
Βλ. επ. του ιδίου «Selected Cases of Delimitation in the Mediterranean and Black Seas», in Instituto Idrografico della Marina, The Legal Aspects of Maritime Boundaries, 35 (2002).
[8] Βλ. Κ. Αρβανιτόπουλου, Ανάλεκτα Διεθνούς Πολιτικής, Ι. Σιδέρης, Αθήνα, 2007, σελ. 211- 9, P. Bovet, P. Rekacewicz, A. Sinai & D. Vidal (συντ. - επιμ.): «L’ Atlas Environnement du Monte Diplomatique», Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Απρίλιος 2008, σελ. 19.
[9] Βλ. επ. Ενεργειακή Ασφάλεια: Αγωγός Αερίου South Stream εναντίον Ναμπούκο, στο http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/el/features/setimes/features..., Νοέμβριος 2010.
[10] Βλ. Η. Mackinder, "The Geographical Pivot of History", The Geographical Journal, April 1904. Του ιδίου "The Geographical Pivot of History", in "Democratic Ideals and Reality", Washington, DC: National Defense University Press, 1996, pp. 175–193.
P. Venier "The Geographical Pivot of History and Early 20th Century Geopolitical Culture", Geographical Journal, vol. 170, no 4, December 2004, pp. 330–336.
J. Christopher "Sir Halford Mackinder, Geopolitics, and Policymaking in the 21st Century", Parameters, Summer 2000.
Βλ. N. H. Baynes & H. St. L. B. Moss, Byzantium: An Introduction to East Roman Civilization, Oxford University Press, Oxford
C. A. Mango, Byzantium, Τhe Empire of New Rome, Littlehampton Book Services Ltd, Littlehampton, 1988.
Βλ. επίσης Γ. Πρεβελάκη, Γεωπολιτική της Ελλάδας, Libro, Αθήνα, 1998, σελ. 21-4.
[11] Βλ. εκτενέστερα Π. Σιούσιουρας, Μεγάλες Δυνάμεις, Γεωπολιτική, Παγκόσμια Κυριαρχία, Εκδόσεις Σιδέρης, Αθήνα, 2014.
Π. Σιούσιουρας & Δ. Δαλακλής, Παγκόσμια Γεωγραφία: Ο Κομβικός Ρόλος της Μεσογείου για την Ενέργεια, τις Μεταφορές και το Θαλάσσιο Περιβάλλον, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, Αθήνα, 2014.
Π. Σιούσιουρας, Γεωπολιτική και Ζωτικός Χώρος. Η Μικρασιατική Εκστρατεία και ο Ανταγωνισμός των Μεγάλων Δυνάμεων, Εκδόσεις Σιδέρης, Αθήνα, 2013.
[12] Βλ. M. Evans, Relevant Circumstances and Maritime Delimination, Oxford, Clarendon Press, 1989 σε Α. Στρατή, «Η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη», στο συλλογικό έργο Το Δίκαιο της Θάλασσας και η Εφαρμογή του στην Ελλάδα, Σιδέρης, Αθήνα, 2004, σελ. 175.
[13] Βλ. άρθρο 83 Σύμβασης ΔΘ.
[14] Βλ. Χ. Ροζάκη, Οι Ελληνοτουρκικές Σχέσεις 1923-1987, «Το Διεθνές Νομικό Καθεστώς του Αιγαίου και η Ελληνοτουρκική Κρίση. Τα Διμερή και τα Διεθνή Θεσμικά Ζητήματα», Γνώση, Αθήνα, 1988, σελ. 326 επ.
[15] Βλ. ILM Vol. XXIV, No 5, September 1985, Β. Καρακωστάνογλου, «Τα Δικαιώματα του Παρακτίου Κράτους στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη: Προκλήσεις και Προοπτικές για το Αιγαίο»,στο συλλογικό έργο Το Αιγαίο και το Νέο Δίκαιο της Θάλασσας, επιμέλεια Στ. Περράκης, ΕΚΕΜ, Α.Ν. Σάκκουλας, Αθήνα, 1996, σελ. 189-191.
[16] Βλ. Γρ. Τσάλτα, ό.π.
[17] Για τις κλειστές και ημίκλειστες θάλασσες, βλ. άρθρα 122, 123 Σύμβασης ΔΘ.
[18] Βλ. Χ. Ροζάκη, Οι Ελληνοτουρκικές Σχέσεις 1923-1987, ό.π., σελ. 342-3.
[19] Βλ. Κ. Οικονομίδη, «Η Νέα Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας και η Ελλάδα: Τα Υπέρ και τα Κατά», Ελληνικό Ινστιτούτο Αμυντικής και Εξωτερικής Πολιτικής, 1995-6, σελ. 34.
[20] Βλ. Γρ. Τσάλτα, «Το Καθεστώς της Ηπειρωτικής Υφαλοκρηπίδας σύμφωνα με τη Νέα Σύμβαση (1982) για το Διεθνές δίκαιο της Θάλασσας και τα Ελληνικά Συμφέροντα», Διεθνές Δίκαιο και Διεθνής Πολιτική, τ. 9, Θεσσαλονίκη, 1985, σελ. 201-2.
[21] Βλ. Π. Σιούσιουρας, Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο. Το Δίκαιο Θάλασσας και το Ανθρωπιστικό Δίκαιο, Εκδόσεις Σιδέρης, Αθήνα, 2014
[22] Βλ. United States Department of State (Bureau of Oceans and International Environmental and Scientific Affairs), Limits in the Seas, No 109, International Maritime Boundaries, Vol. II, Edited by J.I. Charney & L.M. Alexander, Martinus Nijhoff Publishers, 1993, σελ. 1693-1700.
[23] Bλ. και T. C. Kariotis, «A Greek Exclusive Economic Zone in the Aegean Sea», Mediterranean Quarterly, Vol (18)3, 2007, σελ. 70.
[24] Η συμφωνία ισχύει για την Γεωργία, την Ρωσία και την Ουκρανία τα οποία είναι τα διάδοχα κράτη της ΕΣΣΔ.
[25] Η συμφωνία ισχύει για την Γεωργία, την Ρωσία και την Ουκρανία τα οποία είναι τα διάδοχα κράτη της ΕΣΣΔ.
[26] Βλ. International Maritime Boundaries, Vol.II, Edited by J.I. Charney & L.M. Alexander, Martinus Nijhoff Publishers, 1993, σελ. 1701-7.
[27] Βλ. άρθρο 121 της Σύμβασης ΔΘ.
[28] Βλ. International Court of Justice, Maritime Delimitation in the Black Sea (Romania v. Ukraine), No. 2009/9, 3 February 2009.
[29] Ας σημειωθεί ότι η νήσος Καστελόριζο ή Μεγίστη, βρίσκεται 1,25 ναυτικά μίλια από τις νοτιοδυτικές τουρκικές ακτές και 72 ν.μ. ανατολικά της Ρόδου, αποτελώντας το ανατολικότερο άκρο της Ελλάδας. Έχει έκταση 8,9 τ. χλμ., μήκος ακτών 19,5 χλμ. και πληθυσμό 430 ατόμων κατά την επίσημη απογραφή του 2001, που συγκροτούν τον Δήμο Μεγίστης. Βλ. http://wikimediafoundation.org (Καστελόριζο) , Νοέμβριος 2010.
[30] Βλ. Κ. Οικονομίδη, Θέματα Διεθνούς Δικαίου και Ελληνικής Εξωτερικής Πολιτικής, Σάκκουλας, Αθήνα, 1999, σελ. 53. Βλ. επ. Εισήγηση του Β. Καρακωστάνογλου στην ημερίδα της Εταιρίας Διεθνούς Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων για τη μνήμη του μακαριστού καθηγητή Κρ. Ιωάννου.
[31] Συνεπώς, κάθε νησί του Αιγαίου δικαιούται υφαλοκρηπίδας της οποίας τα όρια σε σχέση με την Τουρκία πρέπει να καθορισθούν στην βάση της «μέσης γραμμής». Βλ. Άρθρο 6(2) της Συνθήκης της Γενεύης για την Υφαλοκρηπίδα, 29 Απρ 1958.
[32] Βλ. K. Οικονομίδη, Διεθνές Δίκαιο και Θέματα Ελληνικής Εξωτερικής Πολιτικής, (1999), σελ. 53
[33] Βλ. ΦΕΚ Α΄ 450/1936.
[34] Βλ. ΦΕΚ Α΄ 325/1931.
[35] Η Τουρκία, ενώ μέχρι το 1975 και για 44 συνεχή έτη αναγνώριζε και σεβόταν την ρύθμιση των 10 νμ, έκτοτε προβάλλει αμφισβητήσεις, προβαίνοντας σε συνεχείς παραβιάσεις του Ελληνικού Εναέριου Χώρου. Μάλιστα, σχηματισμοί τουρκικών μαχητικών, όχι μόνο παραβιάζουν το αμφισβητούμενο πλέον από την Τουρκία τμήμα του ελληνικού εναερίου χώρου μεταξύ 10 και 6 νμ, αλλά διεισδύουν σε μεγάλο βάθος και πέραν των 6 νμ, εντός δηλαδή του τμήματος του ελληνικού εναερίου χώρου που η Τουρκία αναγνωρίζει.
[36] Βλ. Ν.Δ. 187/1973 (ΦΕΚ Α΄ 261/1973).
[37] Είναι, δε, χαρακτηριστικό το ψήφισμα που εξέδωσε η Τουρκική Εθνοσυνέλευση στις 8 Ιουνίου 1995, λίγες μέρες μετά την επικύρωση της Σύμβασης ΔΘ από το Ελληνικό Κοινοβούλιο (31-5-95) με το οποίο εκχωρεί στην τουρκική κυβέρνηση όλες τις αρμοδιότητες συμπεριλαμβανομένων και των στρατιωτικών, για την διατήρηση και υπεράσπιση των ζωτικών συμφερόντων της Τουρκίας. Βλ. ακόμη άρθρο 2, Ν.2321/1995 (ΦΕΚ Α΄ 136/1995).
[38] Βλ. άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923.
[39] Επιπλέον, η ελληνική κυριαρχία επί των Ιμίων επιβεβαιώνεται με την Ιταλο-τουρκική Συμφωνία του Ιανουαρίου 1932
[40] Βλ. άρθρο 14 της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων, 1947.
[41] Βλ. το Σχέδιο των Παρισίων του 1952 και το Σχέδιο της Γενεύης του 1958.
[42] Βλ. άρθρο 1 της Σύμβασης του Σικάγου.
[43] Βλ. άρθρα 9, 10, 11 της Σύμβασης του Σικάγου.
[44] Βλ. άρθρο 3 Παραρτήματος 2 της Σύμβασης.
[45] Βλ Παραρτήματα 2 και 11 της Σύμβασης.
[46] Βλ. Α. Γιόκαρη, «Ο Ελληνικός εναέριος χώρος και το FIR Αθηνών. Οι επιπτώσεις από τη Νέα Σύμβαση των Η.Ε. (1982) για το δίκαιο της θάλασσας», από τα Πρακτικά Συμποσίου στην Ρόδο (4-6 Νοεμβρίου 1994) με θέμα Το Αιγαίο Πέλαγος και το Νέο Δίκαιο της Θάλασσας, 1996, σελ. 67 και Βλ. επ. του ιδίου Οι δικαιοδοσίες του παρακτίου κράτους στον εναέριο χώρο, εθνικό και διεθνή (το διεθνές νομικό καθεστώς των περιοχών FIR), Αθήνα, 1991.
[47] Βλ. Α. Γιόκαρη, ό.π.
[48] Την Σαμοθράκη, την Λήμνο, τη Μυτιλήνη, τον Άγιο Ευστράτιο, τα Ψαρά, τα Αντίψαρα, την Χίο, την Ικαρία και όλη την περιοχή των Δωδεκανήσων.
[49] Την περίοδο 1974 – 1980 τα αεροπλάνα κατευθύνονταν στην Τουρκία είτε μέσω Βουλγαρίας είτε νότιας Μεσογείου, γεγονός που μείωσε δραματικά τον αριθμό πτήσεων προς την Τουρκία επιφέροντας σοβαρά πλήγματα στην οικονομία της.
[50] Βλ. άρθρο 15, Σύμβασης ΔΘ. Βλ. International Maritime Boundaries, Vol. II, Edited by J.I. Charney & L.M. Alexander, Martinus Nijhoff Publishers, 1993, σελ. 1681-1691.
[51] Βλ. Π. Κονδύλη, Θεωρία του Πολέμου, Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα, 1998, σσ. 408-9.

Copyright © 2018 by the Council on Foreign Relations, Inc. All rights reserved.
ForeignAffairs


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου